Διαγώνισμα στα Αρχαία Προσανατολισμού Γ΄Λυκείου, Προτρεπτικός πρὸς Θεμίσωνα, Αποσπάσματα 8-9

Φροντιστήριο Μ.Ε. Φιλολογικό και Οικονομικό

Επιμέλεια: Φιλοκώστα Καλλιόπη

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Αριστοτέλους , Προτρεπτικός πρὸς Θεμίσωνα,

Αποσπάσματα 8-9

Τὰ ὑποκείμενα πρὸς τὸν βίον ἡμῖν οἷον τὸ σῶμα καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα καθάπερ ὄργανά τινα ὑπόκειται, τούτων δ᾽ ἐπικίνδυνός ἐστιν ἡ χρῆσις, καὶ πλέον θάτερον ἀπεργάζεται τοῖς μὴ δεόντως αὐτοῖς χρωμένοις. δεῖ τοίνυν ὀρέγεσθαι τῆς ἐπιστήμης κτᾶσθαί τ᾽ αὐτὴν καὶ χρῆσθαι αὐτῇ προσηκόντως, δι᾽ ἧς πάντα ταῦτα εὖ θησόμεθα. φιλοσοφητέον ἄρ᾽ ἡμῖν, εἰ μέλλομεν ὀρθῶς πολιτεύεσθαι καὶ τὸν ἑαυτῶν βίον διάξειν ὠφελίμως.

Ἔτι τοίνυν ἄλλαι μέν εἰσιν αἱ ποιοῦσαι ἕκαστον τῶν ἐν τῷ βίῳ πλεονεκτημάτων ἐπιστῆμαι, ἄλλαι δ᾽ αἱ χρώμεναι ταύταις, καὶ ἄλλαι μὲν αἱ ὑπηρετοῦσαι, ἕτεραι δ᾽ αἱ ἐπιτάττουσαι, ἐν αἷς ἐστιν ὡς ἂν ἡγεμονικωτέραις ὑπαρχούσαις τὸ κυρίως ὂν ἀγαθόν. εἰ τοίνυν μόνη ἡ τοῦ κρίνειν ἔχουσα τὴν ὀρθότητα καὶ ἡ τῷ λόγῳ χρωμένη καὶ ἡ τὸ ὅλον ἀγαθὸν θεωροῦσα, ἥτις ἐστὶ φιλοσοφία, χρῆσθαι πᾶσιν καὶ ἐπιτάττειν κατὰ φύσιν δύναται, φιλοσοφητέον ἐκ παντὸς τρόπου, ὡς μόνης φιλοσοφίας τὴν ὀρθὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀναμάρτητον ἐπιτακτικὴν φρόνησιν ἐν ἑαυτῇ περιεχούσης.

Παρατηρήσεις

Α1 . Να χαρακτηρίσετε με την ένδειξη Σωστό ή Λάθος τις παρακάτω προτάσεις και να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν.

i) Η χρήση των οργάνων εγκυμονεί κινδύνους.

ii)Όλες οι επιστήμες εμπεριέχουν την ορθή κρίση.

iii) Η φιλοσοφία μας βοηθά να διάγουμε έναν ορθό βίο.

iv) Με τη γνώση, η χρήση των εργαλείων επιτυγχάνεται με εποικοδομητικό τρόπο.

v) Η φιλοσοφία μπορεί να θεωρεί το αγαθό στην ολότητά του.

Μονάδες 10

 

Β1. α. φιλοσοφητέον ἄρ᾽ ἡμῖν : Να αναφέρετε την σημασία της δοτικής ἡμῖν στο κείμενο του Αριστοτέλη. (Μονάδες 4)      

 β. ἔχουσα ,χρωμένη, θεωροῦσα : Σε ποια λέξη του κειμένου αναφέρονται οι μετοχές και τι φανερώνουν; ( Μονάδες 6)

Μονάδες 10

 

B2.Ποια είναι η λειτουργική σχέση των επιστημών μεταξύ τους και γιατί η φιλοσοφία αποτελεί την κορωνίδα των επιστημών;

Μονάδες 10

    

B3 . Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη:

  1. Μετά την επιστροφή του από το τρίτο ταξίδι, ο Πλάτωνας ίδρυσε την σχολή του την Ακαδημία.
  2. Η καταδίκη του Σωκράτη απομάκρυνε οριστικά τον Πλάτωνα από οποιαδήποτε φιλοδοξία συμμετοχής στα κοινά της Αθήνας.
  3. Η σχολή του Πλάτωνα λειτουργούσε σε ένα κτήμα στην περιοχή Ακαδήμεια.
  4. Μετά την καταδίκη του, ο Σωκράτης έμεινε στο κρατητήριο για περίπου δυο μήνες.
  5. Μαθητές του Πλάτωνα ήταν μεταξύ άλλων ο Αριστοτέλης, ο Σπεύσιππος και ο Ξενοκράτης.
  6. Ο Πλάτωνας πίστεψε πως θα μπορούσε να τον Δίωνα σε φιλόσοφο βασιλέα.
  7. Ο Πλάτωνας ταξιδεύει στην Κάτω Ιταλία και τη Σικελία στα χρόνια 498-490.
  8. Σύμφωνα με αρχαία παράδοση , στην είσοδο της Ακαδημίας συναντούσε κανείς την επιγραφή «ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω»
  9. Τελικά ο Πλάτωνας βρέθηκε όμηρος των πολιτικών συγκρούσεων μεταξύ του Δίωνα και του Διονύσιου.
  10. Ο δρόμος που ακολούθησε ο Σωκράτης για να αναζητήσει ακριβώς την απόλυτη ουσία των ηθικών εννοιών ήταν η επαγωγική μέθοδος.

Μονάδες 10                              

 

B4. Να βρείτε στο κείμενο αναφοράς λέξεις ετυμολογικά συγγενείς με τις παρακάτω: διαθήκη, χρέος, καθήκον, συνταγματικός, εργασία

Μονάδες 10

 

B5. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Πλάτωνος, Σωκράτους Ἀπολογία, 29c-30b

«Σωκράτη, εμείς δεν θα πιστεύσουμε τον Άνυτο, αλλά σε αθωώνουμε, με τη συμφωνία όμως να μην καταγίνεσαι πια σ᾽ αυτά τα ζητήματα, μήτε να φιλοσοφείς· κι αν σε πιάσουμε να ξανακάνεις τα ίδια, θα καταδικασθείς σε θάνατο», αν λοιπόν, όπως είπα, με τέτοια συμφωνία με αθωώσετε, θα σας πω ότι εγώ, ω άνδρες Αθηναίοι, σας εκτιμώ και σας αγαπώ, θ᾽ ακούσω όμως περισσότερο τον θεό από σας, και, όσο έχω πνοή και είμαι δυνατός, δεν θα παύσω να φιλοσοφώ και να σας συμβουλεύω, με όποιον κι αν βρεθώ, και να σας λέω εκείνα που συνήθισα, δηλαδή: Ω άνθρωπε, καλύτερε απ᾽ όλους, που είσαι Αθηναίος, από την πόλη τη μεγαλύτερη και πιο ξακουσμένη και στη σοφία και στη δύναμη, δεν ντρέπεσαι να φροντίζεις για χρήματα, με τί τρόπο ν᾽ αποκτήσεις περισσότερα,  και για την υπόληψη και την τιμή, για την φρόνηση και την αλήθεια και για την ψυχή σου, πώς να την καλυτερεύσεις, δεν καταγίνεσαι και δεν φροντίζεις καθόλου; Και αν κανένας από σας αμφισβητήσει και πει πως φροντίζει, δεν θα τον αφήσω και δεν θα φύγω, αλλά θα τον ρωτήσω και θα τον εξετάσω και θα τον εξελέγξω και, αν μου φανεί πως δεν έχει στ᾽ αλήθεια αυτή την αρετή,  παρά μόνο με τα λόγια, θα τον περιγελάσω, γιατί τόσο λίγο φροντίζει για κείνα που αξίζουν πολύ και τόσο πολύ για τα πιο τιποτένια. Αυτό θα κάνω σε όποιον συντύχω, είτε νεότερον είτε γεροντότερο, και ξένο και ντόπιο, και περισσότερο στους ντόπιους, γιατί περισσότερο συγγενεύετε μαζί μου. Γιατί αυτά προστάζει ο θεός, ξέρετέ το καλά. Κι εγώ φαντάζομαι πως δεν έγινε ακόμη μεγαλύτερο καλό σε σας και στην πολιτεία, από την υπηρεσία μου αυτή προς τον θεό. Γιατί εγώ τίποτε άλλο δεν κάνω, καθώς τριγυρίζω παντού, παρά να σας πείθω, νέους και γέρους, μήτε για τα σώματά σας να φροντίζετε, μήτε για χρήματα πρώτα πρώτα και με τόσο ζήλο, όσο για την ψυχή σας, πώς να την κάμετε καλύτερη, λέγοντάς σας πως τα χρήματα δεν κάνουν την αρετή αλλά η αρετή τα χρήματα και όλα τα άλλα καλά των ανθρώπων και στην ιδιωτική ζωή και στη δημόσια. 

Αφού εξετάσετε το απόσπασμα από την Απολογία του Πλάτωνα και με βάση το κείμενο αναφοράς, να βρείτε τις ομοιότητες μεταξύ Σωκράτη και Αριστοτέλη σχετικά με την αξία της φιλοσοφίας στην ανθρώπινη ζωή.

Μονάδες 10

Γ.  ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Πλάτων, Κρίτων, 45 ce

Στο παρακάτω απόσπασμα από το έργο του Πλάτωνα «Κρίτων», ο Κρίτων επιχειρεί να μεταπείσει τον Σωκράτη  με λογικά και συναισθηματικά επιχειρήματα ώστε να αποτραπεί η θανάτωσή του.

Ἔτι δέ, ὦ Σώκρατες, οὐδὲ δίκαιόν μοι δοκεῖς ἐπιχειρεῖν πρᾶγμα, σαυτὸν προδοῦναι, ἐξὸν σωθῆναι, καὶ τοιαῦτα σπεύδεις περὶ σαυτὸν γενέσθαι ἅπερ ἂν καὶ οἱ ἐχθροί σου σπεύσαιέν τε καὶ ἔσπευσαν σὲ διαφθεῖραι βουλόμενοι. Πρὸς δὲ τούτοις καὶ τοὺς ὑεῖς τοὺς σαυτοῦ ἔμοιγε δοκεῖς προδιδόναι, οὕς σοι ἐξὸν καὶ ἐκθρέψαι καὶ ἐκπαιδεῦσαι οἰχήσῃ καταλιπών, καὶ τὸ σὸν μέρος ὅτι ἂν τύχωσι τοῦτο πράξουσιν· τεύξονται δέ, ὡς τὸ εἰκός, τοιούτων οἷάπερ εἴωθεν γίγνεσθαι ἐν ταῖς ὀρφανίαις περὶ τοὺς ὀρφανούς.

‘Η γὰρ οὐ χρὴ ποιεῖσθαι παῖδας ἢ συνδιαταλαιπωρεῖν καὶ τρέφοντα καὶ παιδεύοντα, σὺ δέ μοι δοκεῖς τὰ ῥᾳθυμότατα αἱρεῖσθαι. Χρὴ δέ, ἅπερ ἂν ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ ἀνδρεῖος ἕλοιτο, ταῦτα αἱρεῖσθαι, φάσκοντά γε δὴ ἀρετῆς διὰ παντὸς τοῦ βίου ἐπιμελεῖσθαι· ὡς ἔγωγε καὶ ὑπὲρ σοῦ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν σῶν ἐπιτηδείων αἰσχύνομαι μὴ δόξῃ ἅπαν τὸ πρᾶγμα τὸ περὶ σὲ ἀνανδρίᾳ τινὶ τῇ ἡμετέρᾳ πεπρᾶχθαι, καὶ ἡ εἴσοδος τῆς δίκης εἰς τὸ δικαστήριον ὡς εἰσῆλθεν ἐξὸν μὴ εἰσελθεῖν, καὶ αὐτὸς ὁ ἀγὼν τῆς δίκης ὡς ἐγένετο.

 

Γ1. Να γράψετε την μετάφραση του αποσπάσματος : «Πρὸς δὲ τούτοις… παντὸς τοῦ βίου ἐπιμελεῖσθαι·».                                      

Μονάδες 10

 

Γ2. Πώς προσπαθεί ο Κρίτων να αλλάξει την γνώμη του Σωκράτη ώστε να μην καταδικαστεί;                                                                                             

Μονάδες 10

 

Γ3.  α)Να γίνει χρονική αντικατάσταση στους παρακάτω ρηματικούς τύπους: σωθῆναι, βουλόμενοι, ἐγένετο . ( Μονάδες 6)

β) Να μεταφερθούν τα ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού: τοὺς ὀρφανούς, τὸ πρᾶγμα ,ἡ εἴσοδος, ἀρετῆς.( Μονάδες 4)

Μονάδες 10

Γ4. α)Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους : σαυτόν, διαφθεῖραι , τρέφοντα , τῆς δίκης ( Μονάδες 4)

β) Να εντοπίσετε και να δικαιολογήσετε πλήρως τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις του κειμένου.( Μονάδες 6)

Μονάδες 10

Φροντιστήριο Μ.Ε. Φιλολογικό και Οικονομικό*

Επισήμανση: Προσαρμόστε το εκπαιδευτικό υλικό στα δεδομένα του εκάστοτε μοντέλου εξέτασης – Το εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται στο διαδίκτυο αποκλειστικά από το schooltime.gr

Εκπαιδευτικό υλικό για τα Αρχαία Ελληνικά Λυκείου

1. Αρχαία Α’ Λυκείου, 2. Αρχαία Β’ Λυκείου, 3. Αρχαία Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Γραμματική, 6. Συντακτικό 7. Άγνωστο κείμενο

Δείτε τις τελευταίες ειδήσεις στο Newsroom schooltime.gr – Βρείτε μας στο Google News

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook