Αντώνης ΔάγγαςΤου Αντώνη Δάγγα

Με αφορμή το θέμα των φετινών Πανελλαδικών εξετάσεων που προβλημάτισε πολλούς, εις αυτών κι εγώ, σκέφτηκα ότι θα ήταν ενδιαφέρον να αναλογιστούμε τη χρησιμότητα και την ωφέλεια που παράσχει η ανάγνωση, ακόμη περισσότερο η μελέτη ενός βιβλίου με προσοχή και συγκέντρωση. Ειδικότερα, ποιος ο βαθμός της αποδοχής του βιβλίου εν συγκρίσει με τις εναλλακτικές μεθόδους μάθησης και ψυχαγωγίας που κυριαρχούν, λ.χ. τα κοινωνικά δίκτυα, η διαδικτυακή ενημέρωση, οι εφαρμογές κινητού τηλεφώνου, και αν, συλλήβδην, η γνώση που απομυζούμε από αυτά μπορεί να αναμετρηθεί με τη σταθερή αξία του βιβλίου που, εμφανέστατα, βάλλεται τη σήμερον ημέρα.

Η διαχρονικότητα του βιβλίου και η πίστη σε αυτό ως ιδανικό σύντροφο σε κάθε στιγμή της ζωής μας έχει υποστηριχτεί σθεναρά από υπερασπιστές του. Ιδίως, τη σύγχρονη εποχή κατά την οποία το βιβλίο υφίσταται μια εξαιρετικής εμβέλειας υποβάθμιση και υποτίμηση. Η εικόνα που είχαμε στο μυαλό μας, η οποία ήθελε το βιβλίο να πρωταγωνιστεί στη ζωή μας όταν θέλουμε να ψυχαγωγηθούμε, να διδαχθούμε, να ξεφύγουμε από τα τετριμμένα, ασφαλώς, κλονίζεται. Η παραστατικότητα που προσφέρει η ενασχόληση με το διαδίκτυο και εν γένει με τα ηλεκτρονικά μέσα, σε συνδυασμό με τη ζωντάνια της οπτικοακουστικής ικανοποίησης που παρέχουν η εικόνα και ο ήχος, έχουν καθολική αποδοχή. Το έτοιμο προσφερόμενο υπερθέαμα καθηλώνει τους πάντες και κανείς δεν φαίνεται να θέλει να ξεφύγει από αυτό. Γιατί, άλλωστε, να το κάνει; Ξέρουμε ότι το βιβλίο μάς καλεί να το αναζητήσουμε, να το ερευνήσουμε και μέσω αυτού να οδηγηθούμε στο ευχάριστο συναίσθημα της τέρψης, της ευχαρίστησης που μας δημιουργεί. Είναι αναμφίβολα σύμφωνο με τα παραπάνω το εξής: το βιβλίο πάντοτε προκαλούσε, διήγειρε την φαντασία του αναγνώστη και τον έθελγε, ώστε να συνεχίζει να το κρατά στα χέρια του και να απολαμβάνει το ταξίδι του. Αν ισχύει ότι «τα αγαθά κόποις κτώνται», τότε, σίγουρα, το βιβλίο έχει να μας κεράσει πολλούς κόπους. Δεν αρκεί να το διαβάσουμε, χρειάζεται και να ψάξουμε βαθιά μέσα του για να βρούμε το ενδόμυχο νόημα που κρύβει το περιεχόμενό του. Η ίαση επέρχεται τη στιγμή που κατακτάς την κορυφή της σκέψης προκαλούμενη από την ενέργεια του διαβάσματος ενός ευχάριστου, αλλά, ταυτόχρονα, διεισδυτικού βιβλίου, που ενεργοποιεί την κρίση και επιμηκύνει τα όριά της.

Επίσης, η ουσία, για την οποία έγινε αναφορά στο κείμενο των εξετάσεων, έχει να κάνει με την ανανοηματοδότηση τη ίδιας της ενέργειας του αναγιγνώσκειν και του μελετάν. Ποιον σκοπό, άραγε, να διακρίνει ο σημερινός αναγνώστης που ξεκινά να διαβάζει ένα βιβλίο, όταν γνωρίζει ότι η «παράσταση» δύναται να τον ικανοποιήσει και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό; Δε θεωρώ ότι είναι μόνο θέμα προτίμησης, αλλά και αναγνώρισης της αντικειμενικής, ει δυνατόν, αξίας του βιβλίου. Ας σπεύσουμε να δικαιολογήσουμε την σπουδαιότητά του στη βάση της εντατικώς υποστηριζομένης διαχρονικότητάς του. Δε λέει κάτι αυτό για την αποστροφή του από τους σημερινούς δυνάμει αναγνώστες.

Προσωπικά, πιστεύω στο βιβλίο. Προσλαμβάνω χαρά και ζωή από την αποφασιστικής σημασίας εθελούσια κατάκτηση που μου καταφέρει. Κρίνω ότι η «παράσταση» έχει όρια σε αυτά που μας προσφέρει και οι «παραδοσιακοί» και οι «ρομαντικοί», αν θέλουμε να τους χαρακτηρίσουμε έτσι, συνεχίζουν να το επιλέγουν. Αλλά, το αναγνωστικό κοινό του δεν αποτελείται μόνο από αυτούς. Συνεχώς προσκαλεί ακόμη περισσότερους ανθρώπους να γευτούν τη δύναμη της ευαρέσκειας που επιθυμεί να προκαλέσει για να επιδείξει την παρουσία του στην εποχή μας. Μια επιστροφή σε αυτό, σαν μια προσπάθεια επανασύνδεσης, είναι ένας έλεγχος της σχέσης μας μαζί του. Ο τρόπος της προσέγγισης είναι αξιοπρόσεκτος και αυτό δικαιολογείται υπό την σκέψη της αδιάλειπτης επαφής μας με άλλα τινά μέσα. Να γνωρίζουμε τι θέλουμε να μας δώσει, τι προσδοκούμε να πάρουμε. Τουλάχιστον, ας μην υπάρχουν στο μυαλό μας αχαρτογράφητα και γεμάτα αβεβαιότητα ύδατα. Μόνο τότε θα έχει νόημα το όποιο όφελος της προσφοράς του. Εξάλλου, η διαχρονικότητα και η σταθερότητα της αξίας είναι πράγματα που συνεχώς ανατροφοδοτούνται για να κρατηθούν εν ζωή, ας είμαστε ειλικρινείς.

Αντώνης Δάγγας*
Προπτυχιακός φοιτητής τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών
e-mail: [email protected]

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook