Τώνια Τσαρούχα

Της Τώνιας Τσαρούχα

Η ανώνυμη ηρωίδα του Γαλατά έχει τη συνήθεια να περπατάει διαβάζοντας μυθιστορήματα του 19ου αιώνα και αυτό την κάνει να μοιάζει εκτός τόπου και χρόνου. Στο Μπέλφαστ της δεκαετίας του 70 θεωρείται πιο φυσιολογικό να περπατάει κανείς με τις τσέπες του γεμάτες εκρηκτικά που μπορούν να ανατινάξουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα, παρά να διαβάζει περπατώντας την Τζέιν Έιρ ή τον Ιβανόη. Η περιπατητική αναγνώστρια της Βurns μοιάζει αρχικά να εθελοτυφλεί, να μην έχει συναίσθηση της υπερβατικότητας της ιστορίας ως αδιαμφισβήτητης δύναμης που διαπλάθει συνειδήσεις και κατ’ επέκταση πεπρωμένα. Θέλοντας και μη όμως, ενηλικιώνεται απ’ τη στιγμή που η προσωπική της ιστορία συναντάει τη μεγάλη ιστορία, δηλαδή αυτό που ονομάστηκε Troubles.

H συγγραφέας κρατάει ίσες αποστάσεις ανάμεσα στις δύο αντίπαλες πλευρές. Μας λέει μάλλον ότι δεν υπάρχει απόλυτα καλή η κακή πλευρά, ή ακόμα κι αν υπάρχει, μπορεί κι αυτή να κάνει εξίσου κακά πράγματα, κι εσύ να αναρωτηθείς πώς είναι δυνατόν να είσαι με το μέρος αυτής της πλευράς.

Διαπιστώνουμε βέβαια ότι η ιστορική τύφλωση της κεντρικής ηρωίδας είναι θέμα επιβίωσης. Στην πραγματικότητα αρνείται την ομαδική παράκρουση της κοινότητας, αρνείται να αποδεχτεί τη βία και την ανελευθερία που συνεπάγεται η μεταμόρφωση της πραγματικότητας σε ιστορική σκηνή.

Στον αφηγηματικό πυρήνα του βιβλίου βρίσκουμε το άτομο που διαφοροποιείται από την κοινότητα, που παρακολουθεί και ελέγχει το κάθε του βήμα, την κάθε επιλογή. Το άτομο  καταπιέζεται, ισοπεδώνεται, αποτελεί αντικείμενο σωφρονισμού και ελέγχου, και τελικά μετατρέπεται σε πεδίο βολής αντίρροπων δυνάμεων. Καθημερινά πράγματα, αγαπημένες συνήθειες, όπως η ανάγνωση και η αγάπη για τα αυτοκίνητα, μπορούν να σε στοχοποιήσουν και να σε κατατάξουν στην κατηγορία του απροσάρμοστου, τόσο με την έννοια του εκκεντρικού όσο και με την έννοια του επικίνδυνου, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η ζωή και η ατομική σου ελευθερία. Όλοι στοχοποιούνται και φακελώνονται, όλοι παρακολουθούν και παρακολουθούνται. Εν ολίγοις, υπάρχει μια ατμόσφαιρα δυστοπίας και παράνοιας, χαρακτηριστική των ολοκληρωτικών καθεστώτων τα οποία λογοκρίνουν και τιμωρούν το προσωπικό βλέμμα στα πράγματα

Στο βιβλίο υπάρχουν δύο γαλατάδες. Ο ένας είναι κατ’ επάγγελμα γαλατάς, και βοηθά με τον διακριτικό και ευγενικό τρόπο του όπως και όποιον μπορεί, ενώ αρνείται να ταχθεί με το μέρος της μίας ή της άλλης πλευράς. Υπάρχει όμως και αυτός που το ψευδώνυμο του είναι Γαλατάς, και είναι ο επικεφαλής των παραστρατιωτικών της περιοχής, δηλαδή του I.R.A και πλησιάζει την ηρωίδα μ’ ένα διφορούμενο τρόπο προσέγγισης, ανάμεσα  στο φλερτ και στην παρενόχληση, έναν τρόπο που μοιάζει θωπευτικός, αλλά και αδιόρατα απειλητικός.

Έτσι, ξυπνά μια πρωτόγνωρη σεξουαλικότητα στην ηρωίδα, μια αίσθηση ανάποδου οργασμού, όπως το περιγράφει, ένας πόθος ανάμεικτος με φόβο. Πρόκειται για μια επιθυμία, διαφορετική από κείνη που ένιωθε για τον «ίσως φίλο» της. Μια επιθυμία πιο σκοτεινή, σύμφυτη με τη σκοτεινιά και τη βία του τόπου και της εποχής. Το δυστοπικό έρεβος του μυθιστορήματος, ωστόσο, καταυγάζεται αρκετά συχνά από ένα ιδιότυπο χιούμορ που έχει τις ρίζες του στην ιρλανδική, λογοτεχνική παράδοση.

(Το μυθιστορήμα «Ο Γαλατάς» της Μπερνς Άννα, κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου)

Τώνια Τσαρούχα*

Διαβάστε ακόμα: 

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook