«Το ερμηνευτικό σχόλιο στη Λογοτεχνία»: Νέα Ελληνικά Λυκείου / Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία, «Τό Ἄξιον Ἐστί,Ψαλμός Β΄»,  Οδυσσέας. Ελύτης  – Ενδεικτική ανάλυση ερμηνευτικού σχολίου

Του Άρη Ιωαννίδη

ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική·

τό σπίτι φτωχικό στίς ἀμμουδιές τοῦ Ὁμήρου.

Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου στίς ἀμμουδιές τοῦ Ὁμήρου.

Ἐκεῖ σπάροι καί πέρκες

ἀνεμόδαρτα ρήματα

ρεύματα πράσινα μές στά γαλάζια

ὅσα εἶδα στά σπλάχνα μου ν’ ἀνάβουνε

σφουγγάρια, μέδουσες

μέ τά πρῶτα λόγια τῶν Σειρήνων

ὄστρακα ρόδινα μέ τά πρῶτα μαῦρα ρίγη.

Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου μέ τά πρῶτα μαῦρα ρίγη.

Ἐκεῖ ρόδια, κυδώνια

θεοί μελαχρινοί, θεῖοι κι ἐξάδελφοι

τό λάδι ἀδειάζοντας μές στά πελώρια κιούπια·

καί πνοές ἀπό τη ρεματιά εὐωδιάζοντας

λυγαριά καί σχίνο

σπάρτο και πιπερόριζα

μέ τά πρῶτα πιπίσματα τῶν σπίνων,

ψαλμωδίες γλυκές μέ τά πρῶτα-πρῶτα Δόξα Σοι.

Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου, μέ τά πρῶτα-πρῶτα Δόξα Σοι!

Ἐκεῖ δάφνες και βάγια

θυμιατό καί λιβάνισμα

τίς πάλες εὐλογώντας καί τά καριοφίλια.

Στό χῶμα τό στρωμένο μέ τ’ αμπελομάντιλα

κνίσες, τσουγκρίσματα

καί Χριστός Ανέστη

μέ τά πρῶτα σμπάρα τῶν Ἑλλήνων.

Ἀγάπες μυστικές μέ τά πρῶτα λόγια τοῦ Ὕμνου.

Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου, μέ τά πρῶτα λόγια τοῦ Ὕμνου!

ΕΡΩΤΗΣΗ:

Ποιο πιστεύετε πως είναι το βασικό θέμα του ποιήματος του; Να τεκμηριώσετε την απάντηση σας βάσει κειμενικών δεικτών του ποιήματος (150 – 200 λέξεις).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

Βασικό θέμα του ποιήματος, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι άλλο από τη διαχρονική εξελικτική πορεία  της ελληνικής γλώσσας, τη γλώσσα μας, αλλά και το χρέος μας απέναντί της.   Από τον Όμηρο μέχρι τον Δ. Σολωμό, η γλώσσα μας, μέσα από τον ανεξάντλητο θησαυρό της, δίνει υπόσταση και όνομα σε καθετί  στο φυσικό  περιβάλλον.  Μεγάλο το χρέος και η ευθύνη για το ποιητικό υποκείμενο («μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική») που καλείται να την υπηρετήσει, κάτι που γίνεται άμεσα αντιληπτό μέσω της επανάληψης  του δομικού στίχου «Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου». Η αντίφαση, ωστόσο,  ανάμεσα στη φτωχή του πατρίδα («τό σπίτι φτωχικό») και το μεγαλείο της γλώσσας είναι εμφανής. Οι έντονες, άλλωστε,  ηχητικές εικόνες μέσω της παρήχησης του –ρ- υποδηλώνουν τη διαρκή κίνηση του νερού, αλλά και την εξέλιξη της γλώσσας μας. Οι οσφρητικές εικόνες («καί πνοές ἀπό τη ρεματιά εὐωδιάζοντας λυγαριά καί σχίνο σπάρτο και πιπερόριζα») συνδυάζονται με τις μνήμες από την παιδική ηλικία του ποιητικού υποκειμένου, ενώ η μελωδία των βυζαντινών  ύμνων  («Δόξα Σοι») δείχνει να απλώνεται διάπλατα στον ελληνικό χώρο, δημιουργώντας μια όμορφη σύνθεση με τους φυσικούς ήχους του. Η γλώσσα πέρασε από πολλές δοκιμασίες,  αλλά πάντα ο Έλληνας στάθηκε δίπλα της, ακόμη κι όταν χρειάστηκε να πολεμήσει ενάντια στον κατακτητή («μέ τά πρῶτα σμπάρα τῶν Ἑλλήνων»). (207 λέξεις)

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

Διαβάστε ακόμα:

Νέα Ελληνικά Γ’ Λυκείου: 14 κριτήρια αξιολόγησης για τη συνεξέταση της Ν. Γλώσσας & Λογοτεχνίας

Νεοελληνική γλώσσα & Λογοτεχνία: 25 προτάσεις για εμπέδωση των αλλαγών στην εξέταση του μαθήματος

Χρήσιμο υλικό για τα Νέα Ελληνικά / Νεοελληνική γλώσσα & Λογοτεχνία Λυκείου (50+ προτάσεις)

Πώς εξετάζονται τα Αρχαία Ελληνικά και η Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις

Φιλολογικά μαθήματα Γ’ ΓΕΛ: Οι τελευταίες οδηγίες του ΥΠΑΙΘ για τη διδασκαλία και αξιολόγηση

Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Γ΄ ΓΕΛ

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Νέα Ελληνικά/Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία – Έκθεση Λυκείου

1. Νέα ελληνικά Α’ Λυκείου, 2. Νέα ελληνικά Β’ Λυκείου, 3. Νέα ελληνικά Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook