της Βαλεντίνας Δρούλια

Σχετικά με τον όρο «παιδαγωγική» έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς απόψεις διαφορετικές, πολλές φορές αντικρουόμενες μεταξύ τους, όσον αφορά στη διατύπωση του ορισμού, τον προσδιορισμό του αντικειμένου και τον σκοπό στο πλαίσιο της εκπαίδευσης.

Γίνεται ταύτιση πολλές φορές με τον όρο «εκπαίδευση», ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί η διαφορετική σημασιολογική τους απόχρωση λαμβάνοντας υπόψιν και την ετυμολογία των λέξεων.

Με τον όρο «εκπαίδευση» (< εκπαιδεύω: διαμορφώνω από την παιδική ηλικία, ανατρέφω) αναφέρεται κανείς σε έναν θεσμό που έχει θεσπίσει η πολιτεία και γίνεται με βάση συγκεκριμένες μεθόδους (θεωρητική διδασκαλία, επίδειξη, ανάθεση εργασιών, πρακτική εξάσκηση, κλπ.), σε ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα, με συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους και είναι οριοθετημένη χρονικά (Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια, Τριτοβάθμια). Ο όρος «παιδαγωγική» (< παιδί + ἄγω: οδηγώ/κατευθύνω το παιδί) υπάγεται στην έννοια της εκπαίδευσης και αφορά στο κομμάτι της διδακτικής προσέγγισης. Από αυτό απορρέει πως ένας επιστήμονας – παιδαγωγός διαφοροποιείται στη διδακτική και τις μεθόδους προσέγγισης στον χώρο της εκπαίδευσης από έναν επιστήμονα – μη παιδαγωγό που ασχολείται με τη συγγραφή άρθρων, βιβλίων κλπ.

Η σημερινή διάσταση της έννοιας «παιδαγωγική» για να διαμορφωθεί προηγήθηκαν αρκετές μεταβολές, που συντελέστηκαν κυρίως κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση, τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση. Τα κινήματα του Ανθρωπισμού του Διαφωτισμού και του Νεοανθρωπισμού αποτέλεσαν το εφαλτήριο για την παρρησία και την ισότητα των ανθρώπων. Οι εκπρόσωποι των κινημάτων έθεσαν τις βάσεις για να εξελιχθεί η κοινωνία και να βαδίσει στους δρόμους της ισότητας και της απελευθέρωσης.

Από την εποχή, λοιπόν, του Διαφωτισμού έως σήμερα, τα παιδιά εκλαμβάνονται ως ανθρώπινα όντα με δικαιώματα, γεγονός που επιβάλλει στον εκπαιδευτικό την αναζήτηση των κατάλληλων κάθε φορά μεθόδων προσέγγισης. Σε μια τάξη μιγαδοποιημένη (αποτελούμενη από παιδιά με ειδικές ανάγκες, αλλόγλωσσα, αλλόθρησκα, προερχόμενα από διαφορετικές φυλές και κοινωνικές τάξεις) ο εκπαιδευτικός οφείλει να στοχαστεί, να σχεδιάσει, να εφαρμόσει και να αξιολογήσει στο τέλος της εκπαιδευτικής διαδικασίας το έργο του.

Ο εκπαιδευτικός ανέκαθεν αποτελούσε φορέα αγωγής, ιδεών, σκέψεων και πεποιθήσεων. Ήταν αυτός που φρόντιζε να μεταλαμπαδεύσει στον μαθητή τις αξίες και τις προϋποθέσεις για να ενταχθεί αποτελεσματικά στην «κοινωνία των ικανοτήτων». Σε έναν κόσμο, όμως, όπου ο τομέας της εκπαίδευσης παραπαίει και βρίσκεται εν γένει παραγκωνισμένος, καλείται ο εκπαιδευτικός να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο ήρωα. Πλέον ζητείται από τον εκπαιδευτικό να συγκεντρώσει πολλούς ρόλους στο πρόσωπό του και ναι φέρει εις πέρας πολλαπλά καθήκοντα, προκειμένου να καλύψει τις ελλείψεις της κοινωνίας. Εκτός από τον βασικό του ρόλο, αυτόν του δασκάλου και του παιδαγωγού, πρέπει να είναι ταυτόχρονα, «γονέας», «δικηγόρος», «ψυχολόγος», «διαιτητής», «ριζοσπάστης», «ηγέτης»…

Δρούλια Βαλεντίνα
Tελειόφοιτη του Κλασσικού Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Επικοινωνία: [email protected]

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook