Νεοελληνική γλώσσα Γ’ Λυκείου

Επαναληπτικό διαγώνισμα στην Έκφραση – Αποφοίτων 2020

Επιμέλεια: Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης «ΕΞΕΛΙΞΗ – Βασίλης Καραΐσκος»

Η ζωή που περνά και χάνεται…

1η § Οδηγούσα  τις προάλλες και σε ένα ραδιοφωνικό σταθμό πέτυχα αυτό το ξεχασμένο παλιό τραγούδι , αρχές δεκαετίας του ΄90, νομίζω, «Η ζωή που περνά και χάνεται…» το οποίο και  θεωρώ απίθανο να το γνωρίζει κάποιος από τους νεώτερους. Σουξεδάκι άλλης εποχής θα έλεγε ο νεαρός λάτρης των pop idols και της mainstream μουσικής. Ίσως , θα απαντούσα, όμως οι στίχοι του , μετά  τόσα χρόνια, ηχούν στα αφτιά μου επίκαιροι όσο ποτέ. Κρίνοντας από μένα, τους φίλους μου, τα πρόσωπα των ανθρώπων που συναντώ καθημερινά στο δρόμο, μ’ αυτό το ανέκφραστο , ταξιδιάρικο βλέμμα, τα σφιχτά χείλη, τις μηχανικές κινήσεις, συνειδητοποιώ πως η πλειοψηφία των ανθρώπων, για τους οποίους έχει παρέλθει  η ήβη της νιότης, – μα, στάσου! Ακόμη και για τα σχολιαρόπαιδα- νιώθει αποξενωμένη , με ανεκπλήρωτα όνειρα και λαβωμένες ελπίδες.

2η § Σκέφτομαι, αφού δεν αντιμετωπίζω, διαγνωσμένα τουλάχιστον, κατάθλιψη, αφού δε ζω σε ψευδαισθήσεις – είμαι ένας πραγματιστής, άνθρωπος της αγοράς- προφανώς η παρατήρησή μου αυτή αποτελεί μια οδυνηρή πραγματικότητα, ένα αφόρητο συναίσθημα αλλοτρίωσης που έχει εμποτίσει τον ψυχισμό πλήθους ανθρώπων. Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις, οι γραφικοί, μισότρελοι, θα έλεγες, περιπλανώμενοι της πόλης μας που κατά μαγικό τρόπο δείχνουν από το μακάριο ,πλατύ χαμόγελό τους , ευτυχισμένοι.

3η § Όταν ήμουν πιτσιρικάς, με το αυτοκινητάκι στο χέρι , σκεφτόμουν ότι θα ήθελα να γίνω οδηγός αγώνων  σαν τον αλησμόνητο Ayrton Senna1. Στη συνέχεια, ανακάλυψα ότι μου αρέσουν οι κατασκευές – έφτιαχνα με τα τουβλάκια ουρανοξύστες ολόκληρους. Στην εφηβεία, πωρώθηκα με το πιάνο και την ηλεκτρονική μουσική. Ξυπνούσα κρυφά τα βράδια και συνέθετα τη δική μου μελωδία της ευτυχίας…σαν το Jean Michel Jarre2, Στο λύκειο, καλλιέργησα το σωματικό χάρισμα της δύναμης που είχα, έτσι , ήθελα να γίνω ήρωας του σινεμά που σκοτώνει με μιας τους κακούς σαν τον Sylvester Stallone. Δε θα σας αναφέρω οτιδήποτε περνούσε κατά καιρούς από το μυαλό μου, θέλω απλώς να δείξω ότι κάθε άνθρωπος, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, έχει κάποιο τάλαντο το οποίο επιβάλλεται να αναδείξει, όχι για να ασχοληθεί με αυτό επαγγελματικά, ούτε για να προσφέρει τη μοναδικότητά του στην κοινωνία, παρά μόνο για να είναι ο εαυτός του.

4η § Σήμερα, ο βαθμός απόσχισης του ανθρώπου από τον εαυτό του αυξάνεται εκθετικά και δεν αποτελεί κινδυνολογία , καθώς τα πορίσματα του ΕΚΚΕ (ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ) είναι αμείλικτα και θρηνητικά . Το 60% των νέων κάτω από 25 ετών (38% είναι ο ΕΜΟ -ευρωπαϊκός μέσος όρος) δεν έχει σαφή προσανατολισμό σε πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, αγνοεί τη αναγκαιότητα και τη σπουδαιότητα της κοινωνικής συνύπαρξης και της αλληλεγγύης ,είναι επιρρεπές σε διαστρωματικές στερεοτυπικές εικόνες και προκαταλήψεις ενώ έυκολα εμφανίζει συμπεριφορικά χαρακτηριστικά όχλου-μάζας. Το γεγονός αυτό προοιωνίζει την αποδόμηση της κοινωνίας και την απώλεια της ανθρωπιάς, δικαιώνοντας τη Μητέρα Τερέζα που διακήρυττε: «μια από τις μεγαλύτερες αρρώστιες είναι να μην είσαι τίποτα για κανέναν, ούτε καν για σένα».

5η § Γιατί όμως ο σύγχρονος άνθρωπος της προηγμένης τεχνολογίας, της επιστημονικής παντοδυναμίας και της ευμάρειας να είναι τόσο απομονωμένος από το βαθύτερο «είναι» του;

6η § Μεγάλο μέρος της απάντησης βρίσκεται, νομίζω, στη μορφή που έχει πάρει ο πολιτισμός του σήμερα, τεχνοκρατικός και ανθρωπιστικός, καθώς και στα αδιέξοδα που έχουν αναδυθεί. Η ομαδική συμβίωση , είτε αυτή λέγεται οικογένεια είτε κοινωνικός περίγυρος είτε κοινωνία, κατακλύζεται από συμβάσεις , κανόνες , απαγορεύσεις και θεμιτές συμπεριφορές που τυποποιούν τη συμπεριφορά του ανθρώπου, διασφαλίζοντας έτσι την έννομη ύπαρξη του στην κοινωνία. Αυτό έχει ως επακόλουθο την ηθελημένη προσαρμογή στην κοινωνική συσσωμάτωση , σε βάρος βέβαια της ιδιότυπης προσωπικής ταυτότητας.

7η § Η εργασία από την άλλη, πλήρως εκμηχανισμένη και αυτοματοποιημένη, υποταγμένη στις επιταγές του μέγιστου κέρδους , όχι μόνο δεν προσφέρει πλέον ευκαιρία για αποτύπωση της δημιουργικότητας και της φαντασίας στο αντικείμενο εργασίας του, αλλά  καταντά κάτεργο.

8η § Ο γρήγορος ρυθμός ζωής μεταβάλλει τον άνθρωπο σε ασθμαίνοντα ασθενή που προκειμένου να ανταποκριθεί στις υπέρογκες υποχρεώσεις του δεν προλαβαίνει να σκεφτεί, να συνομιλήσει με τον εαυτό του, να ενδοσκοπήσει.

9η §  Ξεχωριστή μνεία επιβάλλεται στα μέσα μαζικού επηρεασμού και χειραγώγησης. Αυτά, αξιοποιώντας και το υπερόπλο της διάδρασης, που προσφέρει  το διαδίκτυο, οδηγούν το σύγχρονο άνθρωπο στον πιθηκισμό, τη μαζοποίηση και την τυποποίηση. Προφανώς , πίσω από την ηχηρή διαφήμιση της άλλοτε πρωτοπόρας εταιρείας Nokia στο χώρο της κινητής επικοινωνίας και του διαδικτύου “ NOKIA,  connenting people” κρύβεται έντονη ειρωνεία , όσον αφορά τα πραγματικά αποτελέσματα της δράσης της.

10η § Αξιοποιώντας τη δύναμη των μέσων, οι προβαλλόμενες τάσεις της μόδας στην εμφάνιση, τη διασκέδαση, τη συμπεριφορά και τις ανθρώπινες σχέσεις αποχυμώνουν την προσωπικότητα του ανθρώπου , ενισχύουν την κενοδοξία του και κονιορτοποιούν το βαθύτερο εαυτό του. Ζει,  έτσι, μια ζωή που δεν είναι δική του, γιατί δεν τον εκφράζει, δεν του γεννά συναισθήματα ˙ τον κολοβώνει ψυχικά, απενεργοποιεί δηλαδή το θυμικό του.

11η §  Σήμερα, το  AIDS, ο  Εmbola και άλλες μεταδοτικές ασθένειες, η απειλή πυρηνικού ολέθρου και ο διάχυτος τρόμος που σπέρνουν τα τυφλά χτυπήματα του ISIS,  η οικονομική , παγιωμένη πλέον ύφεση και η οικολογική κρίση, τα ναρκωτικά αποτελούν αδιέξοδα που αγχώνουν ιδιαίτερα τον άνθρωπο και τον απογοητεύουν. Τα δεινά,  λοιπόν , της ανθρωπότητας ,που στην εποχή της παγκοσμιοποίησης κτυπούν τη δική μας πόρτα αστραπιαία και απειλητικά, δεν επιτρέπουν στον άνθρωπο να «ζήσει», να υπάρχει στον κόσμο πορευμένος με οδηγό τις προσδοκίες και επιθυμίες του και όχι απλώς να επιβιώνει.

12η § Πέρα από αυτό , η ανασφάλεια και η φοβία που κυριεύει τον μικροαστό των μεγαλουπόλεων , δεν του αφήνουν περιθώρια για ψυχικό δέσιμο με τους συνανθρώπους του. Χωρίς μέτρο σύγκρισης, χωρίς την «από καρδιάς» κριτική, χωρίς τον ανόθευτο διάλογο που ενεργοποιεί σκέψεις μνήμες και πάθη, πως ο άνθρωπος να κατανοήσει και να γνωρίσει πραγματικά τον εαυτό του;

13η §  Αφήνω τις δικές μας ευθύνες, αυτές των καθηγητών κάθε εκπαιδευτικής βαθμίδας , για το τέλος. Η παραγωγή άριστων…φωτοτυπικών μηχανών, ο εξοβελισμός κάθε ψήγματος ουσιαστικής ανθρωπιστικής εκπαίδευσης, οι αστρονομικές ταχύτητες διδασκαλίας διαμορφώνουν βλαστάρια… επικίνδυνα, ανεγκέφαλα, ανιστόρητα, απολίτικα,  αήθικα και ακόρεστα, που προδιαγράφουν ένα ζοφερό κοινωνικό μέλλον, αφού οι μηχανισμοί της χειραγώγησης και της εξαπάτησης τέτοια άτομα χρειάζονται για τα δόλια σχέδιά τους.

14η § Θα περιμένουμε λοιπόν τον κοινωνικό μαρασμό στωικά , θα είμαστε θεατές μιας θλιβερής ιστορίας ή τα ενεργά υποκείμενα που με την προσωπικότητά τους και τα «θέλω» τους θα διαμορφώσουν το μέλλον;

15η § Είναι στο χέρι του κάθε ατόμου να αποφασίσει, αλλά για να αποφασίσει σωστά απαιτείται πρώτιστα η συνδρομή των εκπαιδευτικών. Πρέπει οι ίδιοι να αναδείξουν τη δική τους μοναδικότητά και να παρακινήσουν τους νέους στο μαγευτικό ταξίδι της γνώσης και της αυτεπίγνωσης. Απαιτούνται βέβαια, και ριζικές τομές στο οργανόγραμμα και τους εκπαιδευτικούς στόχους του σχολείου, ώστε να υπηρετούν το ανθρωπιστικό ιδεώδες. Από εκεί και μετά θα αρχίσει ο ποιοτικός μετασχηματισμός της κοινωνίας, που θα επιτρέψει την επανατοποθέτηση του ατόμου στο κέντρο των κοινωνικών εξελίξεων και του εαυτού του. Ας μου επιτρέψετε να διατηρώ μια νότα αισιοδοξίας και να θεωρώ το στίχο αυτού του τραγουδιού, στο εγγύς μέλλον, αναχρονιστικό.   Carpe diem! (άδραξε τη μέρα!)

 Βασίλης Καραΐσκος

  • Ayrton Senna da Silva, 21 Μαρτίου 1960 – 1 Μαΐου 1994, ήταν Βραζιλιάνος οδηγός της Φόρμουλα 1, ο οποίος αναδείχθηκε τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής. Μέχρι σήμερα θεωρείται ο πιο ταλαντούχος οδηγός όλων των εποχών.
  • Jean Michel Jarre2 είναι Γάλλος συνθέτης, μουσικός, περφόρμερ και μουσικός παραγωγός. Υπήρξε πρωτοπόρος στην ηλεκτρονική μουσική, όπως και στα είδη της Ambient και New Age μουσικής, και είναι γνωστός ως οργανωτής υπαίθριων θεαμάτων που συνοδεύουν τη μουσική του, με φωτισμούς λέιζερ και πυροτεχνήματα.

Ασκήσεις

Α. Να μεταφέρετε το περιεχόμενο του κειμένου που διαβάσατε στους συμμαθητές σας σε ένα σύντομο λόγο περίπου 100 λέξεων.

Β1. «Είναι στο χέρι του κάθε ατόμου να αποφασίσει, αλλά για να αποφασίσει σωστά απαιτείται πρώτιστα η συνδρομή των εκπαιδευτικών. Πρέπει οι ίδιοι να αναδείξουν τη μοναδικότητά τους και να παρακινήσουν τους νέους στο μαγευτικό ταξίδι της γνώσης και της αυτεπίγνωσης.»

Να σχολιάσετε το περιεχόμενο της παραπάνω άποψης σε παράγραφο 90-100 λέξεων.

Β2. Να σχολιαστεί ο τίτλος του κειμένου και να  δώσετε έναν εναλλακτικό τίτλο , χωρίς σχόλιο.

Β3. Να εντοπίσετε τους τρόπους πειθούς που εντοπίζονται στην 3η παράγραφο.

Β4. Ποια τα δομικά μέρη και ο τρόπος ανάπτυξης της 6ης παραγράφου;

Β5. Ποια η συλλογιστική πορεία της 6ης παραγράφου;

Β6. Να εντοπίσετε τρεις περιπτώσεις συνυποδηλωτικού λόγου  σε ολόκληρο το κείμενο και να τις αποδώσετε κυριολεκτικά.                                                                                             

Β7. Τι εξυπηρετεί η χρήση εισαγωγικών στην 1η και την 14η  παράγραφο;

Β8. Στην 1η παράγραφο στις 4 τελευταίες σειρές, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ασύνδετο σχήμα. Τι θέλει να πετύχει μ’ αυτό;

Β9. Ποιος ο σκοπός της διπλής παύλας στην 1η παράγραφο;

Β10. Τι θέλει να δηλώσει ο συγγραφέας με το θαυμαστικό στην 1η παράγραφο;

Β11. Ποιος ο τρόπος ανάπτυξης της 2ης παραγράφου;

Β12. Να γίνει αξιολόγηση 1ης παραγράφου ως προς το ύφος.

Β13. Να εντοπιστεί μια παράγραφος που να έχει λιτότητα και μία που να τη διακρίνει η πειστικότητα.

Β14. Πως συνδέεται η 3η με την 4η παράγραφο;

Β15. Να επισημάνετε 2 στοιχεία εικονοπλαστικού λόγου.

Β16. Να ανιχνεύσετε στοιχεία εξομολογητικού , προσωπικού τόνου στο κείμενο.

Β17. Τι εξυπηρετεί η άνω τελεία στην 10η παράγραφο;

Β18. Να σχολιαστεί η οργάνωση του δοκιμίου.

Β19.  Το δοκίμιο έχει ένα αφηγηματικό τμήμα και ένα στοχαστικό. Ξεχωρίστε τα τμήματα και δείξτε πώς γίνεται η μετάβαση από το ένα στο άλλο.

Β20. Να εντοπίσετε τα μέσα με τα οποία ο συγγραφέας γίνεται σαφής, κάνει ζωντανό το λόγο του και επικοινωνεί με τον αναγνώστη.

Β21. Το δοκίμιο που διαβάσατε προσεγγίζει τον επιστημονικό λόγο ή τη Λογοτεχνία; Αιτιολογήστε την απάντησή σας παραθέτοντας 4 στοιχεία

Β22. Σε τι αποσκοπεί ο συγγραφέας με τη χρήση παρομοιώσεων στην 3η παράγραφο;

Β23. Σε τι αποσκοπεί ο συγγραφέας όταν χρησιμοποιεί ευθύ λόγο στην 3η παράγραφο;

Β24. Σε τι αποσκοπεί ο συγγραφέας με τη χρήση παρενθέσεων στην 4η παράγραφο;

Β25. Έντονη είναι η χρήση του α΄ενικού προσώπου, τι εξυπηρετεί;

Β26. Να εντοπίσετε το είδος των τεκμηρίων στην 4η παράγραφο και να αξιολογήσετε ως προς την αξιοπιστία τους.

Β27. Να αξιολογήσετε το διαφημιστικό μήνυμα της 9ης παραγράφου , ως προς το είδος του, τη γλώσσα και τις τεχνικές πειθούς που χρησιμοποιεί.

Β28. Τι εξυπηρετεί η χρήση ονοματικών συνόλων στην 7η παράγραφο;

Β29. Τι εξυπηρετεί η χρήση ρηματικών συνόλων στην 10η παράγραφο;

Β30. Στην 4η παράγραφο είναι εμφανής η παρουσία επιστημονικού λόγου. Να παραθέσετε 3 στοιχεία που το πιστοποιούν.

Β31. Ποιο το είδος της αντίθεσης στην 7η παράγραφο και τι εξυπηρετεί;

Β32. Να αξιολογήσετε το είδος της ερώτησης στη 14η παράγραφο.

Β33. Ποιος ο σκοπός επικοινωνίας του κειμένου λαμβάνοντας υπόψη τις παρ.1,4,11;

Β34. Να εξεταστεί η δομή της 15ης παραγράφου;

Β35. ποιο το είδος αναφορικής πρότασης στην 11η και 14η παράγραφο.

Β36. Ποια η συλλογιστική πορεία της 9ης παραγράφου;

Β37. Να εντοπιστεί το είδος του συλλογισμού της 11ης παραγράφου και να αξιολογηθεί ως προς την ορθότητά του.

Β38. Η 1η περίοδος της 10ης παραγράφου να τραπεί στην άλλη φωνή.

Β39. Χαρακτηριστικό του δοκιμίου είναι ο αντιδογματισμός και ο αντιδιδακτισμός. Εντοπίστε στοιχεία από το κείμενο που πιστοποιούν αυτούς τους χαρακτηρισμούς.

Β40. Τι εξυπηρετεί η χρήση των αποσιωπητικών στη 13η παράγραφο;

Β41. Να αξιολογήσετε τις ρηματικές εγκλίσεις που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην 15η παράγραφο.

Β42. Να εντοπίσετε 3 λέξεις που ανήκουν στο ειδικό λεξιλόγιο.

Β43. Εκτενής είναι η χρήση μακροπερίοδου λόγου. Τι επιτυγχάνει ο συγγραφέας με αυτό;

Β44. Να αξιολογηθούν συγκριτικά ως προς τη γλώσσα η 3η με τη 15η παράγραφο.

Β45. Ποια μορφή συνοχής εκφράζουν οι παρακάτω λέξεις; Όταν (3η §), Αυτό (6η §), έτσι (10η §) λοιπόν (11η § )

Β46. Να δοθεί από ένα συνώνυμο για κάθε υπογραμμισμένη λέξη και από ένα αντώνυμο για κάθε έντονη λέξη

Β47. Να ετυμολογήσετε τις παρακάτω λέξεις: επίκαιροι, συνειδητοποιώ, ανεκπλήρωτα

Περιπλανώμενοι, στερεοτυπικές

Β48. Να γραφούν ομόρριζα των παρακάτω λέξεων: γεγονός, λέγεται, εργασίας, δράσης, μέλλον.

Β49. Οι παρακάτω λέξεις να αποδοθούν πιο επίσημα: σκεφτεί , πιθηκισμό, κολοβώνει, δέσιμο.

Β50.  Να γίνουν προτάσεις με τις παρακάτω λέξεις, ώστε να φανεί το νόημά τους: αφόρητο, αλησμόνητο, προκαταλήψεις, προσαρμογή, μαζοποίηση.

Διάρκεια: 4 ώρες 

Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης «ΕΞΕΛΙΞΗ – Βασίλης Καραΐσκος»*

  • 1ο  Κύπρου 72 Λάρισα, Τ. 2410534692
    2ο Αγ. Κωνσταντίου, Συκούριο Λάρισας Τ. 2495052084

Διαβάστε ακόμα: 

Χρήσιμο υλικό για τα Νέα Ελληνικά / Νεοελληνική γλώσσα & Λογοτεχνία Λυκείου (50+ προτάσεις)

Πώς εξετάζονται τα Αρχαία Ελληνικά και η Νεοελληνική Γλώσσα-Λογοτεχνία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις

Φιλολογικά μαθήματα Γ’ ΓΕΛ: Οι τελευταίες οδηγίες του ΥΠΑΙΘ για τη διδασκαλία και αξιολόγηση

Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Γ΄ ΓΕΛ

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Νέα Ελληνικά/Νεοελληνική Γλώσσα – Έκθεση Λυκείου

1. Έκφραση-Έκθεση Α’ Λυκείου, 2. Έκφραση-Έκθεση Β’ Λυκείου, 3. Έκφραση-Έκθεση Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook