Θανάσης Πάνου

Του Θανάση Πάνου

Οι τρεις κύριες θεωρήσεις των σχέσεων οι οποίες ερεύνησαν και τους ρόλους των φύλων έθεσαν το ερώτημα της καταγωγής της ανισότητας και των σχέσεων εξουσίας.

Τόσο η Μαρξιστική Δομική Ανθρωπολογία όσο και η Δομική Ανθρωπολογία αλλά και η σχίζο-αναλυτική άποψη εστίασαν στην κοινωνική και όχι βιολογική σκοπιά. (οι βιολογικές διαφορές που υπήρχαν πάντα, ως μεθοδολογικό εργαλείο δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουν τις αλλαγές στους ρόλους).

Το κοινό δηλαδή μεταξύ Marx, C. Levi Strauss, του Freud, αλλά και των αντί-ψυχαναλυτών, είναι ότι όλοι θεωρούν τον άνθρωπο όχι ως υπόσταση (άνδρας-γυναίκα ως βιολογικές οντότητες) αλλά ως ΣΧEΣΗ.

Σχέση κοινωνικοοικονομική (Marx)-πολιτισμική (C.Levi Strauss)-και διαλεκτική των πρωτογενών ενστίκτων ( Freud και αντι-ψυχαναλυτές)

Στις κοινωνίες των διαφορετικών ιστορικών φάσεων οι στρατηγικές της εξουσίας δημιούργησαν διάφορους μηχανισμούς έτσι ώστε να θεμελιωθεί μια ετεροβαρής σχέση εξουσίας μεταξύ των δύο φύλων.

Το Δεσποτικό κράτος, στο εθιμικό και νομικό επίπεδο ακόμη και όταν διαμορφώνει νέους θεσμούς κωδικοποιεί την αναπαραγωγή των παραδοσιακών ρόλων που μέσα από αυτούς ασκείται ο συγκεντρωτικός έλεγχος και η χειραγώγηση των υπηκόων.

Ο σπόρος που ρίχνεται στις απαρχές της ανθρωπότητας μέσα από την εξουσία-Κράτος, την γραφή ή το νόμο ρίζωσε αμέσως και καρπίζει συνεχώς, έως τις ημέρες μας.

Η οικογένεια ως πράκτορας του παραδοσιακού “ορθού” Λόγου είναι ο Θεματοφύλακας των καταπιεστικών νομικο-ηθικών αξιών.

Είναι ο μέγας γεωμέτρης που χαράζει έναν κύκλο, όπου μέσα στην ασφάλειά του αποδέχονται τα δύο φύλα τους ρόλους τους γιατί γνωρίζουν πως έξω από τον κύκλο παραμονεύουν, η απόρριψη, ο στιγματισμός και όλοι οι κίνδυνοι της κοινωνικής παραφροσύνης.

Η σχίζο-ανάλυση μάλιστα, θεωρεί τους άμορφους υπηκόους, άνδρα-γυναίκα, εδαφοποιημένους στις ανισότητες των ρόλων τους. Το άλλο φύλο δεν είναι το κέντρο αναφοράς για αρμονική επικοινωνία ισότητας σχέσεων, αλλά αντικείμενο ευνουχισμού της προσωπικότητας. Τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα εισέρχονται στην σχέση με αναπηρικούς όρους, για ολοκλήρωσή τους.

Το οιδιπόδειο σύμπλεγμα και η λύση του είναι συνεπώς κρατικόμορφοι μηχανισμοί καταπίεσης.

Ο Οιδίποδας έτσι, για την θεωρία των σχιζο-αναλυτών δεν υπάρχει, υπάρχει μόνο ο Λάιος. Στο δικό του κεφάλι φωλιάζει ο φόβος. Ο Οιδίποδας αποτελεί μια ιδέα του πατέρα -Δεσπότη.

Ο δεσμός της προσωπικής αγάπης και φιλίας αποτελεί για τους σχιζο-αναλυτές την κοσμοϊστορική ¨εφεύρεση” που δημιούργησαν οι μεγάλες κοινωνικές συνιστώσες όταν έγινε αναγκαίο να ζουν μαζί δύο ή περισσότερα άτομα, ενός επιθετικού είδους και να εργάζονται για ένα κοινό σκοπό.

Σήμερα, το ΔΝΤ όπως και οι μεγάλοι οικονομικοί οργανισμοί πραγματοποιούν μελέτες και επάνω σε αυτό το θέμα… βέβαια, όπως γνωρίζουμε δεν συγκινούνται από τα θέματα ισότητας και δικαιωμάτων, εξετάζουν όμως τα οικονομικά δεδομένα που επηρεάζονται και διαμορφώνονται από τις ανισότητες.

Να σημειωθεί ότι οι γυναίκες παγκοσμίως εξακολουθούν να κερδίζουν 63% λιγότερα σε σχέση με τους άνδρες, ενώ συμμετέχουν σε αρκετά μικρότερο βαθμό στην αγορά εργασίας και σε μικρότερο ακόμη ποσοστό στα ανώτερα διοικητικά κλιμάκια. Χωρίς παραγωγικές γυναίκες σε καλές θέσεις εργασίας, η απώλεια της δυνητικής παραγωγής είναι μεγάλη.

Αυτά, όπως υπογραμμίζει το Ταμείο, αποκαλύπτουν ότι οι απώλειες για το ΑΕΠ από τις ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων είναι μεγάλες: Από 10% στον βιομηχανικά ανεπτυγμένο κόσμο έως και 30% στη Νότια Ασία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, όπως αναφέρει η Ναυτεμπορική.

Η έρευνα του ΔΝΤ αποκαλύπτει ότι εάν τα επίπεδα απασχόλησης των γυναικών ήταν ίσα με εκείνα των ανδρών η ανάπτυξη θα ήταν και ταχύτερη και πιο ανθεκτική.

Για το 50% των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις σε θέματα ισότητας, το κλείσιμο της ψαλίδας θα μπορούσε να προσθέσει στο ΑΕΠ κατά μέσο όρο 35%. Ακόμη και σε επίπεδο εταιρειών τα στοιχεία δείχνουν πως η προσθήκη μίας και μόνο γυναίκας στο διοικητικό συμβούλιο ή άλλη ανώτερη διοικητική θέση συνδέεται με αύξηση της απόδοσης ενεργητικού (return on assets) κατά 7 με 8 ποσοστιαίες μονάδες.

Βάση μιας νέας έρευνας η οποία δημοσιεύθηκε στο Melbourne Institute Worker Paper, οι επιστήμονες κατέληξαν στο εξής συμπέρασμα, έπειτα από παρακολούθηση και αξιολόγηση 3.000 αντρών και 3.500 γυναικών που συμμετείχαν εθελοντικά στην έρευνα.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να ολοκληρώσουν ορισμένες γνωστικές εξετάσεις και εν συνεχεία ανέλυσαν τις συνθήκες εργασίας για τον καθένα, καθώς και το επίπεδο/ικανότητα μνήμης, εξαγωγής λογικών συμπερασμάτων και δράσεων και αφηρημένης συλλογιστικής.

Τα τεστ γνωστικής ικανότητας περιελάμβαναν την ανάγνωση ενός κειμένου από το τέλος προς την αρχή, την ανάγνωση λέξεων με δυνατή φωνή και το ταίριασμα αριθμών με γράμματα υπό την πίεση του χρόνου.

Διαπιστώθηκε πως οι επιδόσεις των συμμετεχόντων γυναικών βελτιώνονταν όσο οι ερευνητές ανέβαζαν σταδιακά τις ώρες εργασίας τους έως και τις 25 ώρες εργασίας την εβδομάδα. Ωστόσο, μετά από τις 25 ώρες εργασίας την εβδομάδα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι επιδόσεις των συμμετεχόντων άρχισαν να μειώνονται τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.

Έχουν αλλάξει οι μηχανισμοί καταπίεσης των γυναικών;

Και η συντριπτική πλειοψηφία των σημερινών γυναικών το πιστεύει, νομίζει ότι τα πάντα είναι πιο θετικά. Άρα οι διακρίσεις κατά των γυναικών κρύβονται καλά με αυτό τον καινούργιο λόγο περί ισότητας, που φτιάχνει ψεύτικες συνειδήσεις και πλαστούς κόσμους. Η εργασία που κάνουν έχει λιγότερο ενδιαφέρον, είναι πιο αλλοτριωτική. Ελάχιστες είναι παρούσες στην κορυφή της ιεραρχίας της επαγγελματικής εργασίας, του πλούτου, της πολιτικής ζωής. Και επίσης, ας μην ξεχνάμε τη βία κατά των γυναικών, την παγκόσμια εξάπλωση της βιομηχανίας του σεξ, τη μαζική λαϊκή σεξιστική κουλτούρα που προάγεται βιομηχανικά καθημερινά από την τηλεόραση, τη διαφήμιση και τα περιοδικά…

Αλλά πριν απ’ όλα, για να έχουν οι γυναίκες αξία πρέπει πρωτίστως να αρέσουν, να είναι όμορφες, εννοείται σαν σεξουαλικές σύντροφοι, να γοητεύουν, να γίνονται αποδεκτές, να έχουν δυσανάλογα μεγάλες αισθητικές υποχρεώσεις και κυρίως να μην αμφισβητούν την εξουσία του άνδρα, κυρίως του δικού τους. Και ακριβώς επειδή είναι περήφανες γι’ αυτούς τους ρόλους, που τους επιβάλλονται, δεν συνειδητοποιούν ότι έτσι διαιωνίζεται ένα καθεστώς διακρίσεων και ανισότητας.               

Είναι γενικά αποδεκτό ότι η πλήρης και ουσιαστική ισότητα γυναικών και αντρών δεν μπορεί να έλθει μόνο με νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις. Η παρέμβαση της πολιτείας δηλαδή στο νομοθετικό ή θεσμικό πλαίσιο δράσης δεν αρκεί για να εξαλείψει τους παραδοσιακούς στερεοτυπικούς ρόλους, τις στάσεις και τις νοοτροπίες. Απαιτείται ποιοτική παρέμβαση και στην κοινωνική συνείδηση, τη συμπεριφορά και τη στάση των ανθρώπων απέναντι στα πράγματα προκειμένου να αλλάξουν προκαταλήψεις και αντιλήψεις μιας πατριαρχικής κοινωνίας που για αιώνες τοποθετούσε τις γυναίκες σε κατώτερη θέση. Για το σκοπό αυτό σημαντικοί τομείς παρέμβασης είναι η οικογένεια, η εκπαίδευση και τα Μ.Μ.Ε. Μάλιστα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, κυρίως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο, αποτελούν τους βασικότερους πομπούς παιδαγωγικών ερεθισμάτων, κύρια μέσα ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης, πληροφόρησης και επηρεασμού του κοινού.

……

Η αρχή της ισότητας των δύο φύλων καθιερώθηκε στην Ελλάδα με το Σύνταγμα του 1975 και θεμελιώθηκε κατά την περίοδο 1981-1989 με νόμους που στόχευαν στην εξάλειψη των διακρίσεων σε βάρος των γυναικών σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής του τόπου.

Στην Ελλάδα έως το 1952 οι γυναίκες δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα. Επίσης δεν γίνονταν δεκτές στους διαγωνισμούς για δικαστική σταδιοδρομία, για το Συμβούλιο της Επικρατείας, για το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, τη διπλωματική υπηρεσία. Οι πτυχιούχοι της Αρχαιολογίας αποκλείονταν από την Αρχαιολογική υπηρεσία και οι πτυχιούχοι Χημείας από το Χημείο του κράτους. Δηλαδή ο μισός πληθυσμός της χώρας στερούνταν ορισμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων παρ’ όλο που υπήρχε δημοκρατικό πολίτευμα. Τη διάκριση των δύο φύλων στήριξαν η νομοθεσία, η εκπαίδευση και οι κοινωνικές προκαταλήψεις, στοιχεία που για δεκαετίες ολόκληρες δε σημείωναν καμία πρόοδο.

Θανάσης Πάνου*

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook