Συνέντευξη: schooltime.gr / Γιάννης Σκαραγκάς 

Από την Κυρά της Ρω, στον Άγγλο ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ, και από την Αθήνα της Μπελ Επόκ στα μαθήματα δημιουργικής γραφής στον Ιανό, ο Γιάννης Σκαραγκάς πετυχαίνει κάτι μαγικό: ξαναγράφει τη ζωή ιστορικών προσώπων τόσο αυθεντικά και σε βάθος, που οι ιστορίες του θα μπορούσαν να είναι κομμάτι της βιογραφίας τους. Στη συζήτηση που κάναμε μαζί του, προσπαθήσαμε να συμπεριλάβουμε όλες τις πτυχές την πολύπλευρης συγγραφικής του δραστηριότητας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τις πρώτες του σειρές στην τηλεόραση, τις δουλειές και τα βραβεία του στην Αμερική και στην Ελβετία και τις τελευταίες του δουλειές στο θέατρο. Μας μίλησε για τα μαθήματα δημιουργικής γραφής στα βιβλιοπωλεία ΙΑΝΟΣ αλλά και τα μελλοντικά του σχέδια. Ο Γιάννης Σκαραγκάς είναι το παράδειγμα του δημιουργού που δουλεύει αποκλειστικά ως συγγραφέας, αλλά και η σπάνια περίπτωση επαγγελματία που τις τελευταίες δύο δεκαετίες μοιράζει τη δουλειά του στην πεζογραφία, το θέατρο και το σενάριο—αντικείμενα που διδάσκει άλλωστε και στον Ιανό.

Σου αρέσει η ιστορία;

Με συγκινεί το παρελθόν. Είναι ένας γρίφος. Νομίζουμε ότι ξέρουμε και καταλαβαίνουμε τα πάντα για μια εποχή που πέρασε, αλλά δεν είναι έτσι. Οι άνθρωποι δεν είναι ζωγραφιές σε τοιχογραφίες. Έκρυψαν μυστικά, είπαν ψέματα, έζησαν με τα λάθη και τις νίκες τους, αγάπησαν και αγαπήθηκαν με κόστος. Όλες αυτές οι συναρπαστικές ζωές δεν εξαντλούνται με την ιστορική καταγραφή. Η ιστορία με ενδιαφέρει με τη συναισθηματική διάστασή της. Δεν μπορεί να σου αποκαλύψει τίποτα χωρίς ενσυναίσθηση.

Έχουμε πραγματικά να μάθουμε κάτι από την ιστορία;

Ναι, τον εαυτό μας.

Στο τελευταίο σου μυθιστόρημα «Λαχτάρα που περίσσεψε από χτες» πρωταγωνιστούν μαζί με τους ήρωές σου και σημαντικές ιστορικές φυσιογνωμίες. Πώς γράφεις λοιπόν για ένα ιστορικό πρόσωπο; Επινοείς κομμάτια της ζωής του ή ερμηνεύεις με τον δικό σου τρόπο τα βιογραφικά του στοιχεία;

Εξετάζεις τη ζωή του και προσπαθείς να συναισθανθείς τις λεπτομέρειες πίσω από τα γεγονότα. Αναρωτιέσαι τι θα έκανε αυτό το πρόσωπο σε άλλες συνθήκες. Τι θα γινόταν αν είχε απαντήσει αλλιώς στα διλήμματά του. Συνδέεσαι, το ξαναζωντανεύεις, το βάζεις στη ζωή σου, είτε το συμπαθείς είτε όχι. Αυτή είναι η μαγική συνάντηση της μελέτης με τη δραματουργία: δημιουργείς προσωπικές αναμνήσεις από έναν ξένο. Δεν πρόκειται για μια αυθαίρετη επινόηση. Έχει σημασία η συνέπεια στις λεπτομέρειες.

Είναι ένας τρόπος δουλειάς που μαθαίνεις και στους μαθητές σου στον Ιανό; Ή τελικά αποτελεί μια πολύ δική σου διαδικασία δουλειάς που δεν διδάσκεται;

Στα μαθήματα δημιουργικής γραφής στα βιβλιοπωλεία ΙΑΝΟΣ διδάσκω τρία διαφορετικά μαθήματα, που για μένα όμως, λόγω της δουλειάς μου, αποτελούν θεμελιώδη συστατικά της μυθοπλασίας. Πολλά πράγματα διδάσκονται, η τεχνική, τα εργαλεία, η εμβάθυνση. Μόνο η ψυχή δεν διδάσκεται. Παραμένει ένα συναρπαστικό μυστήριο. Δεν πρόκειται απλώς για το ταλέντο ή την έμπνευση. Μιλάμε για μια διαφορετική εννόηση και σύνδεση με τον κόσμο γύρω σου, σαν να μπορείς να βλέπεις στις μουτζούρες και τη ρουτίνα ολόκληρους κόσμους, ζωές και ανθρώπινες μοίρες, και να γνωρίζεις ακριβώς πώς να τις περιγράψεις.

Η Κυρά της Ρω είναι το βιβλίο σου και η παράσταση που παίζεται αυτή τη στιγμή στο θέατρο Θησείον. Ήξερες ότι θα κάνει τόσο μεγάλη επιτυχία όταν το έγραφες;

Όχι, σε καμία περίπτωση. Πίστευα ότι θα είναι μια πανέμορφη νουβέλα και μια πολύ δυνατή παράσταση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν φανταζόμουν αυτή την απήχηση. Ήταν μεγάλη έκπληξη όταν έμαθα ότι το Center for the Art of Performance στο Λος Άντζελες έκλεισε την παράσταση.

Κάτι ανάλογο έκανες και με τον άγγλο ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ που λάτρεψε την Ελλάδα. Η παράσταση που ανεβαίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Ρέκβιεμ στον Μεγάλο Πόλεμο) στις 11 Απριλίου είναι η ζωή του;

Είναι εμπνευσμένη από τη ζωή του. Διάφορα πρόσωπα μιλάνε για μια μεγάλη στιγμή μαζί του, από την μητέρα του μέχρι την Βιρτζίνια Γουλφ. Είναι όμως μια μουσική παράσταση, ένα είδος όπερας. Είναι ένα ρέκβιεμ με κείμενά μου από το «Αυτοί που περπατούν στα σύννεφα» και μελοποιημένα ποιήματα του Μπρουκ με την υπέροχη συνθετική δεινότητα του μαέστρου μας, Θεοδωρή Λεμπέση. Πρόκειται για μια πολύ ωραία παραγωγή, πλαισιωμένη με εξαιρετικούς ηθοποιούς και τραγουδιστές, όπως ο Χριστόδουλος Στυλιανού, η Χριστίνα Αλεξανιάν και η Μαργαρία Συγγενιώτου.

Τα τελευταία χρόνια μοιράζεις τη ζωή και τη δουλειά σου στην Ελλάδα, την Αμερική και την Ευρώπη. Ποια ήταν η πρώτη σου δουλειά εκτός Ελλάδας;

Το Prime Numbers, ένα αγγλικό μου έργο που ανέβηκε στο θέατρο πριν από δέκα χρόνια στη Νέα Υόρκη.

Και η πιο αγαπημένη από τις δουλειές σου στο εξωτερικό;

Θα έλεγα κάποια διηγήματά μου στην Αμερική και ένα θεατρικό μου έργο στη Ζυρίχη. Αλλά θα ήμουν επιφυλακτικός, γιατί δεν ξεχωρίζω τις δουλειές μου.

Θα επέστρεφες στην τηλεόραση;

Δεν νομίζω. Θα έπρεπε να είναι κάτι πάρα πολύ δελαστικό.

Μια συμβουλή στους μαθητές σου;

Έχει αλλάξει ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο. Τα γεγονότα και τα πρόσωπα παλιώνουν στη στιγμή, μόλις βγουν από τη ροή της καθημερινότητάς μας. Και μόνο για αυτό το λόγο αξίζει τον κόπο να λέμε τις ιστορίες τους.

*Ο Γιάννης Σκαραγκάς διδάσκει στον Ιανό πεζογραφία, θεατρική γραφή και σενάριο. Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Συντακτών του αμερικανικού Copper Nickel από το πανεπιστήμιο του Κολοράντο το 2018. Έχει γράψει εννέα βιβλία με πιο πρόσφατο το ιστορικό μυθιστόρημα, «Λαχτάρα που περίσσεψε από χτες» (εκδ. Κριτική).  Έχει εργαστεί στην τηλεόραση, υπογράφοντας πέντε τηλεοπτικές σειρές στο Mega και τον Alpha, αλλά και στο χώρο του κινηματογράφου. Γράφοντας στα ελληνικά και στα αγγλικά, συνεργάζεται με γνωστά αμερικανικά λογοτεχνικά περιοδικά. Έχει γράψει επτά θεατρικά έργα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ των οποίων το Prime Numbers (Νέα Υόρκη, 2009) και το Courage (Ζυρίχη, 2017). Το έργο του Η Κυρά της Ρω θα παιχτεί στο Centre for the Art of Performance του UCLA στις ΗΠΑ το 2020.

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook