Νεοελληνική Γλώσσα/Έκθεση Γ’ Λυκείου: «Επιστήμη και Τεχνολογία», Κριτήριο Αξιολόγησης

Του Γιώργου Μέρκατα

Κείμενο

ΙΑΠΩΝΙΑ: «Ατλαντίδα» του 21ου αιώνα;

Κανείς στο πέρασμα των αιώνων δεν τόλμησε να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η ΤΡΑΓΩΔΙΑ είναι ένα καθαρά ελληνικό δημιούργημα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε λαός, σε κάθε γωνιά της γής μας δεν ζεί σε καθημερινή βάση τις δικές του μικρές ή μεγάλες τραγωδίες που χρωματίζουν δραματικά προσωπικές στιγμές ατόμων και συλλογικά πάθη ομάδων.Κανείς, ανάμεσα σε ακαδημαϊκούς και ερευνητές, δεν αμφισβήτησε το γεγονός ότι σε μερικές γλώσσες του κόσμου ετυμολογικά ακόμη και το ένα τρίτο των λέξεων που τις συνθέτουν έχει ελληνική προέλευση. Και μάλιστα περιγράφοντας σπουδαίες συναισθηματικές καταστάσεις και επιστημονικές αναζητήσεις από τον ΕΡΩΤΑ στον ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟ και τη ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, από την ΤΡΑΓΩΔΙΑ μέχρι την ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ οι έννοιες είναι ελληνικές.

Ας μην παραξηγηθεί η σημερινή μου ανάρτηση αλλά καθώς τόσες μέρες τώρα παρακολουθώ τα διεθνή ΜΜΕ και τις τοποθετήσεις προσώπων όπως ο Ιάπωνας Αυτοκράτορας και ο Πρωθυπουργός, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ αλλά και οι επικεφάλής Εθνικών και Παγκοσμίων Επιτροπών Ατομικής Ενέργειας διαπιστώνω αυτό ακριβώς –την ελληνικότητα των περιγραφών : Δράμα, Τραγωδία, Καταστροφή, Αποκάλυψη…

Τις τελευταίες ημέρες συγκλονισμένη η ανθρωπότητα ζει μέσα από την αμεσότητα μεταφοράς λόγου και εικόνας με τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ μια πολύ ιδιόμορφη τραγωδία με απεριόριστες δραματικές προεκτάσεις τις οποίες, με τις πληροφορίες που μας παρέχονται από επίσημα Ιαπωνικά και Διεθνή χείλη αδυνατούμε να συλλάβουμε, να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε στο μέτρο που πραγματικά απαιτούν οι καιροί. Ζήσαμε στο παρελθόν την πυρηνική καταστροφή του Chernobyl και ζούμε τώρα, εδώ και μέρες την τραγική ΤΡΙΛΟΓΙΑ του σεισμού των 9 Ρίχτερ, του απίστευτα καταστροφικού τσουνάμι και την απειλή ενός – χωρίς προηγούμενο – πιθανού πυρηνικού ολοκαυτώματος! Το εντυπωσιακό στοιχείο της σύγχρονης αυτής “Ιαπωνικής τραγωδίας” είναι ότι τα δραματικά πρόσωπά της, πέραν της παγκοσμίως διαπιστωμένης και αποδεκτής αλήθειας ενός υποδειγματικά πειθαρχημένου, δημιουργικού και παραδειγματικά εργατικού λαού, είναι στην ουσία η αιώνια πάλη ανάμεσα στη Φύση και τον άνθρωπο. Είναι, τελικά, η αντιπαράθεση ανάμεσα στα γνωστά στοιχεία της Φύσης και την σύγκρουσή τους με τα τεχνολογικά επιτεύγματα της ανθρωπότητας…

Είναι, ίσως, σοφή η λαϊκή μας ρήση που διατείνεται ότι …” μιά ζωή την έχουμε…” Και αυτή τη μοναδική μας ζωή τη ζούμε ο καθένας και η καθεμιά μας σε κάποιες δεδομένες στιγμές, την αναλώνουμε βιώνοντάς την. Αυτή η μοναδικότητα της ατομικής μας ύπαρξης, της ζωής μας, είναι μόνιμα εκτεθειμένη “..στις σαϊτες και τα δόρατα της αχαλίνωτης τύχης, είναι υποκείμενο στον πόνο της καρδιάς, στα μύρια τόσα σοκ που μπορεί να υποστεί η ανθρώπινή μας σάρκα…” όπως διατείνεται και ο Σαίξπηρ μέσω Άμλετ…Αναμφίβολα η κάθε τραγωδία είναι “…μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας…” και σίγουρα στο τέλος της έχουμε πάντοτε την…κάθαρση!

Ας ελπίσουμε ότι στη σύγχρονη ΙΑΠΩΝΙΑ και στο εξελισσόμενο ψυχοκοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και δημογραφικό δράμα μιάς κοινωνίας που παρά την τεχνολογική της πρωτοπορία νικημένη από την θυμωμένη Φύση νοσεί και κλυδωνίζεται, που ενδέχεται να μετουσιωθεί σε μια σύγχρονη ΑΤΛΑΝΤΙΔΑ, η κάθαρση θα έρθει. Και οι προεκτάσεις της κάθαρσης που παραμένουν απροσδιόριστες περικλείουν τον κίνδυνο της μετουσίωσής τους σε αντεκδίκηση από την παγκόσμια κοινότητα έναντι σε εκείνους που «λησμόνησαν» το δικό τους Ναγκασάκι και την Χιροσίμα. Ας ελπίσουμε ότι ΔΕΝ ψεύδονται οι ΑΡΧΕΣ στην Ιαπωνία για την πιθανότητα ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος με πρώτο θύμα τον δικό τους λαό και στη συνέχεια άλλους λαούς.

Η Ιαπωνία είναι, ως νησί, ένα τεραστίου μεγέθους πλεούμενο που φιλοξενεί 125 εκατομμύρια κατοίκους και, σε καθημερινή βάση, μερικά ακόμη εκατομμύρια τουρίστες! Εάν, και το απεύχομαι, τα πράγματα είναι πολύ πιο άσχημα σε έναν ή και στους 6 πυρηνικούς αντιδραστήρες τι θα μπορούσαν να ανακοινώσουν οι Ιαπωνικές ΑΡΧΕΣ στον λαό τους; Εκκενώστε το σκάφος; Με ποια μεταφορικά μέσα, και προς ποιά κατεύθυνση; Μέσα από αυτην την σύγχρονη τραγωδία θα προκύψουμε ως λαοί και έθνη πιό υγιείς “ελέω και φόβω περαίνοντες την των τοιούτων παθημάτων κάθαρση;” Ή, μήπως, παρά τα δεκάδες ίσως και εκατοντάδες χιλιάδες θύματα θα έχουμε στήσει “το σκηνικό” για την επανάληψη τέτοιων φαινομένων καθώς θα γίνονται καθημερινά περισσότερο ορατά τα αποτελέσματα μιάς ανθρωπότητας που έχει αναγάγει τον οικονομικό ανταγωνισμό και τον «ηδονισμό» σε υπέρτατες αξίες και τις ανθρώπινες σχέσεις σε αντικείμενα μιάς χρήσεως;

Διασκευή από διαδικτυακό άρθρο του Καθηγητή Γιώργου Πιπερόπουλου

Παρατηρήσεις:

Α. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου (80-100 λέξεις).

25 Μονάδες

Β.1. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της 5ης  παραγράφου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 

5 Μονάδες

Β.2. Ποιον τρόπο πειθούς χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου στην 1η παράγραφο; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 

5 Μονάδες

Β.3.α Να αναλύσετε τις λέξεις στα συνθετικά τους:

αμφισβητήσει (1η)

συλλογικά (1η)

πειθαρχημένου (3η)

αντεκδίκηση (5η)

επανάληψη (6η

5 Μονάδες

Β.3.β αναζητήσεις, ανάρτηση, υποδειγματικά, αναλώνουμε, υπέρτατες: Να γραφεί από ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις.

5 Μονάδες

Β.3.γ  Να ερμηνεύσετε τη χρήση των σημείων στίξης από το συντάκτη του κειμένου:

«Ιαπωνικής τραγωδίας» (3η):

«μια ζωή την έχουμε…» (4η):

μερικά ακόμη εκατομμύρια τουρίστες! (6η):

Εκκενώστε το σκάφος; (6η):

«το σκηνικό» (6η):

5 Μονάδες

Β.4 «μιάς ανθρωπότητας που έχει αναγάγει τον οικονομικό ανταγωνισμό και τον «ηδονισμό» σε υπέρτατες αξίες και τις ανθρώπινες σχέσεις σε αντικείμενα μιας χρήσεως». Να αναπτύξετε τη φράση αυτή του συγγραφέα σε μια παράγραφο 70-90 λέξεων.

10 Μονάδες

Γ. Ο μύθος της μη επικινδυνότητας από την εγκατάσταση πυρηνικών παρά τα μέτρα ασφαλείας, αρχίζει να καταρρέει μαζί με τις εκρήξεις στα πυρηνικά εργοστάσια της Ιαπωνίας. Σε ανάρτηση στην ηλεκτρονική σχολική σας εφημερίδα να επισημάνετε τις αρνητικές επιπτώσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας στην ανθρωπότητα και να παρουσιάσετε τις προϋποθέσεις που απαιτούνται προκειμένου η επιστήμη να επιτελέσει τον αντικειμενικό προορισμό της. (500-600 λέξεις).

40 Μονάδες

Μέρκατας Γιώργος*
Φιλόλογος, ΜSC Συστηματικής Φιλοσοφίας

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για την Έκφραση – Έκθεση Λυκείου

Ο Πρόλογος, το Κύριο Θέμα και ο Επίλογος στην Έκθεση: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

1. Έκφραση-Έκθεση Α’ Λυκείου, 2. Έκφραση-Έκθεση Β’ Λυκείου, 3. Έκφραση-Έκθεση Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook