Γιώτα Ιωακειμίδου

Της Γιώτας Ιωακειμίδου

Στα μέσα περίπου του 6ου αιώνα το βασίλειο των Αχαιμενιδών εξαπλώνεται και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή της πολιτικής ζωής των ποντιακών πόλεων. Ο Δαρείος ο Α΄ (522-486 π. Χ.) ενσωματώνει στη Δέκατη Τρίτη Σατραπεία της Περσικής μοναρχίας ολόκληρη τη βόρεια Ανατολία. Ο Πόντος όμως είναι πολύ μακριά από την Περσική πρωτεύουσα και έτσι αφήνεται στην τύχη του. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο μόνον οι Κόλχοι δεν πλήρωναν φόρο υποτέλειας, αλλά ήταν αναγκασμένοι να στέλνουν κάθε χρόνο 100 αγόρια και 100 κορίτσια.

Οι Πέρσες δεν κατέστρεψαν ούτε κατέκτησαν καμία ποντιακή πόλη, απλά τις εξανάγκασαν να αναγνωρίσουν την επικυριαρχία των Περσών, να αποδέχονται ως κυβερνήτες τους τυράννους που στήριζαν οι Αχαιμενίδες και να πληρώνουν φόρο υποτέλειας. Επίσης υποχρεούνται σε καιρό πολέμου να δίνουν πλοία και στρατιώτες στον περσικό στρατό και να τους ακολουθούν στις πολεμικές τους επιχειρήσεις όπου δεί.

Ο βασιλιάς της Λυδίας, ο ξακουστός από τον Σόλωνα Κροίσος, το 547 π. Χ πέρασε τον ποταμό Άλυ, ο οποίος ήταν το σύνορο της Περσίας, με σκοπό να καταλάβει τον Πόντο. Η ενέργεια του αυτή προκάλεσε πόλεμο με τους Πέρσες, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα να ηττηθεί ο κροίσος στην Πτέρια και στη συνέχεια να καταλυθεί η ίδια η πρωτεύουσά του, οι Σάρδεις. Έτσι οι πόλεις του Πόντου εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από την κυριαρχία του Κύρου.

Όταν ο Ξέρξης εκστράτευσε εναντίον της Ελλάδος, ο στόλος της Σινώπης συμμετείχε στο πλευρό του Ξέρξη, όπως ήταν υποχρεωμένη να κάνει. Στα χρόνια του Περικλή ανέβηκε στον Εύξεινο Πόντο μοίρα του αθηναϊκού στόλου με στόχο αφενός μεν να τρομάξει τους Πέρσες, αφετέρου να αλλάξει το πολιτικό καθεστώς των ποντιακών πόλεων, οι οποίες ήταν εξαρτημένες από τους Πέρσες. Την αναπαράσταση της διαδρομής του στόλου του Περικλή επιχείρησε να κάνει ο Ι. Ε. Σούρικοβ. Σύμφωνα με την άποψή του ο στόλος του Περικλή έκανε την εξής διαδρομή: Βυζάντιο-Απολλωνία- Τυρόν- Ολβία- Νυμφαίο- Αμισός- Σινώπη. Η αναπαράσταση παραμένει υποθετική καθώς τα ιστορικά στοιχεία δεν είναι αρκετά.

Το 386 π.Χ. μετά την ειρήνη του Ανταλκίδα, οι ποντιακές πόλεις, όπως και οι πόλεις της Ιωνίας, ξαναβρέθηκαν κάτω από τον Περσικό ζυγό. Οι ελληνικές πόλεις κράτη εξασθενημένες από τον πολυετή πόλεμο, δεν μπορούσαν να δώσουν πια καμία βοήθεια στις πόλεις του Πόντου.

Στα χρόνια του μεγάλου Αλεξάνδρου αρνήθηκαν να στηρίξουν τους Πέρσες και ουσιαστικά κράτησαν ουδετερότητα.

Ο Αρριανός στην «Αλεξάνδρου ανάβαση» αναφέρει ότι έγιναν προτάσεις στον Αλέξανδρο να προωθηθεί και προς τον Πόντο, αλλά απάντησε πως θα το κάνει αργότερα κάποια άλλη στιγμή.

Μια νέα σελίδα ανοίγει στην ιστορία του Πόντου με τους εξελληνισμένους απόγονους των επιφανών σατραπών. Οι απόγονοι των Αχαιμενιδών ιδρύουν το βασίλειο του Πόντου. Το 297/96 ο Μιθριδάτης ο Κτίστης ιδρύει το βασίλειο του Πόντου. Το 281 ο Μιθριδάτης αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς και κόβει νομίσματα ως απόδειξη της αυτονομίας του. Έτσι συντελείται το πέρασμα από τη σατραπεία στη βασιλεία του Πόντου με τους εξελληνισμένους Πέρσες.

Είχε αρχίσει όμως η ανάμειξη της Ρώμης στα πολιτικά πράγματα του Πόντου, αρχικά ως υποστήριξη των Ρωμαίων στον Φαρνάκη, ο οποίος ασκούσε φιλορωμαϊκή πολιτική, όπως συνέχισαν να κάνουν και οι επόμενοι διάδοχοί του.

Η δύναμη του βασιλείου συνεχώς αυξάνεται και για πρώτη φορά ο Πόντιος βασιλιάς Μιθριδάτης ο Ε΄ στρατολογεί μισθοφόρους και καταλαμβάνει μέρος της Φρυγίας και της Παφλαγονίας. Είναι η στιγμή που αυτή η πολιτική εκλαμβάνεται ως απειλή από τους Ρωμαίους και με τη συνέργεια πιθανόν της Ρώμης δολοφονείται.

Ο Μιθριδάτης ο ΣΤ΄ ο Ευπάτωρ, όταν δολοφονήθηκε ο πατέρας του ήταν 11 ετών. Μητέρα του ήταν η Λαοδίκη. Από τη μεριά του πατέρα του ήταν απόγονος των Αχαιμενιδών, από την πλευρά της μάνας του απόγονος του Μ. Αλεξάνδρου, είχε υψηλούς στόχους, να ανασυστήσει το κράτος των Αχαιμενιδών.

Επί Μιθριδάτη ΣΤ΄ του Ευπάτορα το βασίλειο του Πόντου έφτασε στο απόγειο της δύναμης του. Ενσωματώνει τη Μικρή Αρμενία, την Κολχίδα και όλες τις βόρειες παρευξείνιες περιοχές. Ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ ο Ευπάτωρ όρισε τον εαυτό του ανώτερο ιερέα της ιερής πόλης των Κομάνων επιδιώκοντας να ισχυροποιήσει τη σχέση της βασιλικής δυναστείας με τη λατρεία του θεού Μένα Αμέριου.

Ο δρόμος της ρήξης με τη Ρώμη ήταν πια ορατός. Επιθυμούσε να παρουσιαστεί στα μάτια των Ελλήνων ως θύμα της Ρώμης και είχε ως στόχο να απελευθερώσει όλα τα ελληνιστικά βασίλεια από τον Ρωμαϊκό ζυγό. Μετά από τρεις πολέμους τελικά ηττήθηκε από την πανίσχυρη Ρώμη το 71 π.Χ. και αυτοκτόνησε.

Η μακρόχρονη περίοδος της περσικής κυριαρχίας άφησε τα σημάδια της και στη θρησκεία. Ο περίφημος ναός στα Ζήλα ήταν αφιερωμένος στις περσικές θεότητες. Οι επιρροές εντοπίζονται και στα ήθη και τα έθιμα του πληθυσμού.

Γιώτα Ιωακειμίδου*
Φιλόλογος

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook