Γιώτα Ιωακειμίδου

Της Γιώτας Ιωακειμίδου

Η Ζωή η Πορφυρογέννητη πρόσφερε διαδοχικά τον θρόνο της σε τρεις συζύγους, τον αυτοκράτορα Ρωμανό Γ΄ Αργυρό, τον Αυτοκράτορα Μιχαήλ Δ΄ τον Παφλαγόνα και τον Κωνσταντίνο Θ΄ τον Μονομάχο. Πριν από τον τελευταίο της σύζυγο, τον Κωνσταντίνο Θ΄ Μονομάχο, είχε στρέψει το ενδιαφέρον της στον Κωσταντίνο Αρτοκλίνη, αλλά ήταν παντρεμένος και η σύζυγός του, όταν αντελήφθη τις προθέσεις της Ζωής, τον δηλητηρίασε.

H Ζωή παντρεύτηκε τον τρίτο της σύζυγο Κωνσταντίνο Θ΄ Μονομάχο το καλοκαίρι του 1042. Ήταν ένας ωραίος και γοητευτικός άντρας, κομψός και καλοφτιαγμένος. Άνθρωπος αθλητικός με επιδόσεις στην ιππασία, παλαιστής και δρομέας. Αγαπούσε πολύ τις ηδονές, τις γυναίκες και την πολυτελή ζωή.

Παντρεμένος δυο φορές και δυο φορές χήρος ζούσε έναν μεγάλο έρωτα με τη νεαρή Σκλήραινα, ανεψιά της δεύτερης γυναίκας του. Όταν παντρεύτηκε τη Ζωή δεν έδειξε καμία διάθεση να αποχωριστεί τη νεαρή ερωμένη του.

Την πρώτη νύχτα του γάμου της μίλησε για την Σκλήραινα και τον έρωτά του. Η Ζωή είχε γεράσει πια και είχε αλλάξει. Το δέχτηκε και έκανε κάτι πολύ προχωρημένο ακόμα και για την εποχή μας. Υπέγραψε μια επίσημε πράξη που ονομάστηκε «συμβόλαιο φιλίας» και επικυρώθηκε μάλιστα από την Σύγκλητο. Σύμφωνα λοιπόν με την πράξη αυτή η νεαρή ερωμένη πήρε επίσημη θέση στο Παλάτι. Εμφανιζόταν στις επίσημες τελετές δίπλα στο αυτοκρατορικό ζεύγος και την προσφωνούσαν με τον τίτλο της βασίλισσας και της ηγεμονίδας.

Ο Κωνσταντίνος ήταν ευτυχισμένος ανάμεσα στις δυο γυναίκες, η μια του πρόσφερε την εξουσία, η άλλη τον έρωτα. Για να επιλυθούν και τα πρακτικά ζητήματα της συγκατοίκησης, τα αυτοκρατορικά διαμερίσματα μοιράστηκαν σε τρία μέρη. Ο Αυτοκράτορας βρισκόταν στο κέντρο, στα αριστερά διαμερίσματα η Ζωή, στα δεξιά η Σκλήραινα. Οι δυο γυναίκες έδειξαν μεγάλη διακριτικότητα, όταν ή μια βρισκόταν στα διαμερίσματα του αυτοκράτορα, η άλλη δεν πλησίαζε ποτέ.

Ο λαός που έβλεπε αυτή την παράξενη συμβίωση, αυτό το επίσημο ερωτικό τρίγωνο στο Ιερό Παλάτι, δεν έδειχνε και τόσο ενθουσιασμένος. Δεν έλειψαν οι δημόσιες αντιδράσεις εξαιτίας των οποίων κινδύνευσε ακόμα και η ζωή του αυτοκράτορα. Πάντα όμως παρενέβαινε η Ζωή και ησύχαζε το πλήθος, το οποίο την αγαπούσε και την αποκαλούσε μητέρα.

Ο Κωνσταντίνος έμεινε πιστός στη Σκλήραινα όσο αυτή ζούσε. Πέθανε όμως πολύ νέα, από μια ξαφνική αρρώστια. Ωστόσο οι φήμες της εποχής αναφέρονταν στον παράφορα και ανεκπλήρωτο έρωτά της για ένα Ρώσο που υπηρετούσε στη φρουρά της, πρώην σκλάβο που τον είχε απελευθερώσει.

Ο θάνατός της βύθισε στο πένθος τον γέρο πια αυτοκράτορα. Της έκανε πολυτελή κηδεία και της έχτισε πολυτελή τάφο, σαν να ήταν βασίλισσα. Πολύ γρήγορα όμως παρηγορήθηκε. Σύμφωνα με τις διηγήσεις του Μιχαήλ Ψελλού ερωτεύτηκε μια πολύ μικρή πριγκίπισσα από την Αλανία. Αυτός ο γεροντοέρωτας ήταν ο μεγαλύτερος από όλους. Για χάρη της μικρής πριγκίπισσας απαρνήθηκε όλες τις άλλες ερωμένες του.

Τον Ιούνιο του 1050 πεθαίνει η Ζωή σε ηλικία 72 ετών και ο Κωνσταντίνος Θ΄ Μονομάχος σκέφτεται να αναγνωρίσει δημόσια την ερωμένη του και να την παντρευτεί. Φοβούμενος όμως τις αντιδράσεις της εκκλησίας και της κουνιάδας του Θεοδώρας, δεν τόλμησε να το κάνει. Όμως της έδωσε τον τίτλο της Σεβαστής, τίτλο που είχε δώσει κάποτε και στη Σκλήραινα.

Η πολυτέλεια που της πρόσφερε ήταν πολύ μεγάλη: κοσμήματα τεράστιας αξίας, χρυσά φίδια γύρω από τα μπράτσα, τεράστια μαργαριτάρια στα αυτιά, ζώνη στη μέση από χρυσό και πολύτιμες πέτρες. Πέρα όμως από την πολυτελή διαβίωση της πρόσφερε και την κοινωνική καταξίωση εμφανιζόμενη σαν βασίλισσα σε όλες δημόσιες γιορτές του παλατιού. Την παρουσίαζε σε όλους σαν νόμιμη σύζυγό του και αυτοκράτειρα. Τόσο πολύ ήταν ερωτευμένος με τα ωραία ανατολίτικα μάτια της.

Για χάρη της και για χάρη των συγγενών της που την επισκέπτονταν κάθε χρόνο ο Κωνσταντίνος άδειασε όσα χρήματα είχαν απομείνει στο κρατικό θησαυροφυλάκιο.

Τελικά ίσως να είναι σε ισχύ η παροιμία σχετικά με τις γυναίκες που παντρεύεται ένας άντρας: «η πρώτη είναι γυναίκα μου, η δεύτερη κυρά μου και η τρίτη η μικρότερη είναι η βασίλισσά μου», ή διαφορετικά «η πρώτη είναι τα παπούτσια μου, η δεύτερη το φόρεμα και η τρίτη η μικρότερη είναι η καπέλο».

Έτσι στα μέσα του 11ου αιώνα το παλάτι παρουσιάζει αυτή την παράξενη εικόνα. Ο αυτοκράτορας ήταν πια βαριά άρρωστος, υπέφερε από ουρική αρθρίτιδα, τα χέρια και τα πόδια του είχαν παραμορφωθεί εντελώς.

Πέθανε στις 11 Ιανουαρίου του 1055 στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων όπου είχε αποσυρθεί λίγο πριν το τέλος του.

Με τον θάνατο και της Θεοδώρας, αδελφής της Ζωής, η οποία έγινε αυτοκράτειρα μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου, έρχεται το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας, που είχε εγκαταστήσει πριν δυο αιώνες ο Βασίλειος. Μια νέα δυναστεία προβάλλει στο προσκήνιο της ιστορίας, η δυναστεία των Κομνηνών, παρακλάδι της οποίας θα ιδρύσει το 1204 την Αυτοκρατορία των Μεγαλοκομνηνών της Τραπεζούντας.

Γιώτα Ιωακειμίδου*
Φιλόλογος

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook