Ασκήσεις θεωρίας: Η πειθώ στον πολιτικό λόγο, Νεοελληνική Γλώσσα/Έκθεση Γ’ Λυκείου

Της Έρης Ναθαναήλ

Ποια χαρακτηριστικά του πολιτικού λόγου μπορείτε να διακρίνετε στα επόμενα αποσπάσματα; Να ανιχνεύσετε τα χαρακτηριστικά της γλώσσας στα αποσπάσματα αυτά, αναφέροντας, επίσης, τεκμηριωμένα αν πρόκειται για δίκαιο ή άδικο-εξουσιαστικό λόγο.

 1. «Δεν θέλω να πεθάνει το Έθνος μου, το Έθνος αυτό, που τόσα έκαμε στην ζωή του, το έξυπνο, το τόσο ανθρώπινο. Για να το φυλάξω από τον θάνατο πρέπει τώρα να το κάμω πεισματάρικο στην ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ, στον ΕΘΝΙΣΜΟ, ας είναι και υπερβολικό το αίσθημα που θέλω να δώσω στους Έλληνες. Μόνον έτσι θα ζήσει το ΕΘΝΟΣ.»

«Σε όποιους με κατηγορούν ή με περιγελούν, γιατί τους κεντρώ το Εθνικό τους αίσθημα και τους μιλώ αποκλειστικά ,θα λέγω: Λοιπόν, θέλετε να πεθάνει το Έθνος σας; Αν το θέλετε, πέστε το καθαρά, μην κρυβόσαστε!’»

(ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ)

2. «Από στενός πατριώτης, γίνομαι εθνικιστής, με τη συνείδηση του έθνους μου και όλων των άλλων εθνών, γιατί οι διαφορές των εθνών πάντα θα υπάρχουν, και έχω τη συνείδησή τους και χαίρομαι που υπάρχουν αυτές οι διαφορές, που με τις αντιθέσεις τους, με τις αντιλήψεις τους, υψώνουν την ανθρώπινη συνείδηση και ενέργεια. Από άτομο γίνομαι άνθρωπος.»

(ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 18-3-1919)

3. […] Το επ’ εμοί συναισθάνομαι, εξάλλου, βαθέως τας βαρυτάτας ευθύνας, αίτινες επίκεινται επί των ώμων των πολιτικών ανδρών της χώρας. Ανταποκρινόμενος προς τας υποχρεώσεις, τας οποίας μου επιβάλλει η πανηγυρική εκλογή, διά της οποίας με ετιμήσατε, και δι’ ην τιμήν εκφράζω ημίν την ευγνωμοσύνην μου, απεφάσισα να αποδεχθώ την εντολήν υμών και εγκαταλείψω το στάδιον τής μέχρι τούδε πολιτικής μου δράσεως, προς το οποίον τοσούτοι και τοιούτοι με συνδέουν δεσμοί.

Δεν έρχομαι ενταύθα ως αρχηγός νέου και εσχηματισμένου κόμματος. Έρχομαι απλώς σημαιοφόρος νέων πολιτικών ιδεών και υπό την σημαίαν ταύτην καλώ πάντας εκείνους, οίτινες συμμερίζονται τας ιδέας ταύτας, εμπνέονται από τον ιερόν πόθον ν’ αφιερώσωσι πάσας τας δυνάμεις της ψυχής και του σώματος, να συντελέσωσιν εις την επιτυχίαν των ιδεών τούτων.

Η ιθύνουσα την πολιτείαν μου κεντρική αρχή είναι ότι ο πολιτικός ανήρ οφείλει να έχει γνώμονα πάσης αυτού πράξεως το κοινόν συμφέρον και εις το συμφέρον τούτο να υποτάσση άνευ ενδοιασμού το τε συμφέρον του κόμματος, εις ο ανήκει και το των μελών του κόμματος τούτου. Ότι οφείλει να έχη πάντοτε το θάρρος των γνωμών αυτού, μηδέποτε θυσιάζων ταύτας διά να γίνεται αρεστός προς τα άνω ή προς τα κάτω. Ότι προς την εξουσίαν πρέπει να αποβλέπη όχι ως σκοπόν, αλλ’ ως μέσον προς επιτυχίαν άλλου υψηλότερου σκοπού, μηδέποτε σπεύδων προς ανάληψιν της Αρχής, αν πρόκειται τούτο να γίνη επί θυσία μικρά ή μεγάλη των αρχών αυτού, μηδέποτε διστάζων να απορρίπτη αυτήν, αν η διατήρησις αυτής έπρεπε να εξαγορασθή διά θυσίας του προγράμματος προς εφαρμογήν του οποίου εκλήθη υπό του Λαού. Αναγνωρίζων την ανάγκην της διαπαιδαγωγήσεως του Ελληνικού Λαού και της χειραφετήσεως αυτού από του προσωπικού κομματισμού, θα εργασθώ μετ’ εκείνων τους οποίους η εξέλιξις των εργασιών της Βουλής ήθελεν αποδείξει ότι συμπίπτουσιν αι ιδέαι μου διά την οργάνωσιν πολιτικού Συλλόγου, διακλαδουμένου καθ’ όλον το Κράτος και μέλλοντος ν’ αποτελέση την οργάνωσιν νέου πολιτικού κόμματος της ανορθώσεως, του οποίου την συγκρότησιν ανυπομόνως αναμένει ο Ελληνικός Λαός.[…]

(«Τα κείμενα του Ελευθερίου Βενιζέλου» (1909-1935),  επιμέλεια και ιστορικά υπομνήματα Στ. I. Στεφάνου,  τ. Α’, Αθήνα 1981, σελ. 174-178)
[Πηγή: Εφημερίς «Αθήναι» της 6ης Σεπτεμβρίου 1910. (Λόγος στενογραφημένος)]

 4. «Ελπίζω ότι όσοι εξ’ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ’ εμού ότι εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματός των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλά ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την   εξουσίαν της. Εφ’όσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν».

(Ιωάννης Καποδίστριας, Πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, προς την Δ΄ Εθνοσυνέλευση, Άργος, 11 Ιουλίου – 6 Αυγούστου 1829)

5. «Οι απαιτήσεις μας απέναντι στην γερμανική νεολαία είναι διαφορετικές από ότι ήταν οι απαιτήσεις του παρελθόντος. Κατά την άποψή μας η γερμανική νεολαία του μέλλοντος πρέπει να είναι σφριγηλή και λεπτόκορμη σαν κυνηγόσκυλα, ανθεκτική σαν δέρμα και σκληρή σαν χάλυβα Κρουπ. Πρέπει να εκπαιδεύσουμε το νέο άνθρωπο, ώστε ο λαός μας να μην γίνει θύμα του εκφυλισμού, που συνεχώς φανερώνεται στην εποχή μας.»

(από ομιλία μπροστά σε 54.000 μέλη της Χιτλερικής Νεολαίας στη Νυρεμβέργη, 14 Σεπτεμβρίου 1935)

6. Οι μεγάλες μάζες ενός λαού δεν κατανοούν τις αφηρημένες έννοιες, μόνο το συναίσθημα τις συγκινεί, και  σ’ αυτό βρίσκονται οι πηγές  των αντιδράσεών τους, τόσο  των θετικών όσο και των  αρνητικών. Η δυνατότητα αφομοίωσης  στις μεγάλες μάζες είναι  πολύ περιορισμένη, η  διανοητική τους δύναμη  μικρή. Αντίθετα απεριόριστη  είναι η τάση της μάζας να  λησμονεί. Γι’ αυτό, κάθε  αποτελεσματική προπαγάνδα  οφείλει να περιορίζεται σε  ελάχιστα σταθερά σημεία και  να τα αξιοποιεί με έντονες  στερεότυπες φράσεις. Η μάζα  δεν θα θυμηθεί παρά τότε  μόνο όταν της επαναλάβουν  χίλιες φορές ορισμένες απλές  έννοιες..

Εάν ψεύδεσθε, πρέπει τα  ψεύδη σας να είναι πελώρια… Κι απ’ το πιο  μεγάλο απ’ τα ψέματα,  πάντοτε γίνεται πιστευτό ένα  μέρος του.

Ορμή, πάθος και  φανατισμός, αυτά τα τρία  στοιχεία συνθέτουν αυτή τη δυνατή μαγνητική έλξη που δεν μπορεί να ασκηθεί στις μάζες παρά με την βοήθεια  των υψηλών ιδεών. Μόνο η  δύναμη μιας σταθερής  πεποίθησης προσφέρει την  τυφλή πίστη στις αρχές της  και τη φανατική απόφαση  του τελικού θριάμβου. Μόνο  μια θύελλα καυτού πάθους  μπορεί να αλλάζει τη μοίρα των λαών, αλλά μόνο αυτός  που φλέγεται από το πάθος,  έχει τη δυνατότητα να το  μεταδώσει και στους άλλους.

[ Α. Χίτλερ, Ο Αγών μου. Το απόσπασμα αναφέρεται στο έργο του Α. Μπύλλοκ, Χίτλερ, τομ. 1 (1962)]

Έρη Ναθαναήλ*
Φιλόλογος

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για την Έκφραση – Έκθεση Λυκείου

50+ επιλεγμένα κριτήρια αξιολόγησης για την Έκφραση – Έκθεση A’ Λυκείου

1. Έκφραση-Έκθεση Α’ Λυκείου, 2. Έκφραση-Έκθεση Β’ Λυκείου, 3. Έκφραση-Έκθεση Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook