Κριτήρια Αξιολόγησης Λατινικών για εμπέδωση (Κείμενα 6 & 7)

Του Άρη Ιωαννίδη

Τα επαναληπτικά κριτήρια αξιολόγησης των κειμένων 6 & 7 των Λατινικών έχουν ως στόχο την καλύτερη εμπέδωση όλων των γραμματικών και συντακτικών φαινομένων που πρόκειται να συναντήσει ο μαθητής/τρια.

Κείμενο 6, ΟΙ ΝΟΜΟΙ

In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant. Lex enim est fundamentum libertatis, fons aequitatisMens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus. Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non stat. Legum ministri sunt magistratus, legum interpretes iudices, legum denique omnes servi sumus: sic enim liberi esse possumus.

Ερωτήσεις:

  1. Να μεταφραστεί το κείμενο.
  2. Να εντοπίσετε τα προσηγορικά ονόματα της β΄ και της γ΄ κλίσης.
  3. civitas: ποια άλλα θηλυκά ουσιαστικά της γ΄ κλίσης γνωρίζετε που σχηματίζουν τη γενική πληθυντικού σε –ium και –um;
  4. fons: ποια άλλα μονοσύλλαβα συμφωνόληκτα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης γνωρίζετε που σχηματίζουν τη γενική πληθυντικού σε –ium;
  5. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:
  • leges : την αιτιατική στον άλλο αριθμό
  • interpretes: τη δοτική   του ενικού
  • fons: τη γενική και την αιτιατική ενικού και πληθυντικού
  • consilium: τη γενική και την κλητική ενικού
  • mente: ονομαστική και δοτική πληθυντικού
  • magistratus: δοτική ενικού και πληθυντικού
  • iudices: κλητική ενικού
  1. liberi: να κλιθεί το επίθετο και στους δύο αριθμούς στο γένος που βρίσκεται, να σχηματίσετε τα παραθετικά του και να κλιθεί το αρσενικό γένος και στους δύο αριθμούς, στο συγκριτικό βαθμό.
  2. corpora nostra: Να κλίνετε και στους δύο αριθμούς τη συνεκφορά.
  3. Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non stat: να μεταφέρετε όλους τους κλιτούς τύπους (εκτός του mente) στον αντίθετο αριθμό.
  4. libenter, viri, interpretes: να τονίσετε τις λέξεις και να δικαιολογήσετε τον τονισμό τους.
  5. Legum ministri sunt magistratus: να χωρίσετε τις λέξεις της πρότασης σε συλλαβές.
  6. Να εντοπίσετε και να καταγράψετε από τις λέξεις του κειμένου:
  • αυτές που έχουν σημασιολογική και συγχρόνως ετυμολογική αντιστοιχία με λέξεις της νέας Ελληνικής,
  • αυτές των νέων Ελληνικών που προέρχονται από τη Λατινική μέσω μιας νεότερης ξένης γλώσσας.
  1. Να συμπληρωθούν τα κενά των λέξεων με τις σωστές καταλήξεις:
  • Μagistratus sunt serv….. leg…..
  • Nos aequitat….. serva…..
  1. Να διορθώσετε τα συντακτικά λάθη που υπάρχουν στις παρακάτω προτάσεις και να δικαιολογήσετε τις διορθώσεις σας.
  • Aequitas sine leges non stat.
  • In civitates iudices liberos esse possunt
  1. (bonus, -a,  -um) interpres, (liber,  -a,  -um)  mens:  Nα επιλέξετε το σωστό γένος του επιθέτου και να κλίνετε στις πλάγιες πτώσεις του πληθυντικού αριθμού το ουσιαστικό μαζί με το επίθετο που το συνοδεύει.
  2. viri, ministri, servi :  Να κλίνετε τα ουσιαστικά στον ενικό αριθμό. Τι έχετε να παρατηρήσετε ως προς τον τρόπο της κλίσης τους;
  3. nostra : Nα αναγνωρίσετε γραμματικά τον τύπο και να κλίνετε στο αρσενικό γένος και στον ενικό αριθμό, του ίδιου προσώπου , την αντίστοιχη αντωνυμία για έναν κτήτορα.
  4. ea, quam: να αναγνωρίσετε γραμματικά τους τύπους και να κλιθούν στο θηλυκό γένος και στους δύο αριθμούς.
  5. Nα μετατρέψετε τα επίθετα στις παρακάτω προτάσεις σε αναφορικές προτάσεις:
  • boni viri =
  • mens infirma=
  1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ρήματα:
  • est: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού και ενεστώτα.
  • stat: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του παρατατικού και του παρακειμένου
  • continent: β΄ ενικό και πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα και μέλλοντα.
  • posita est: να κλιθεί η υποτακτική παρατατικού και στις δύο φωνές.
  1. Possumus: να κλιθεί σε όλες τις εγκλίσεις του ενεστώτα και το παρατατικού.
  2. Servant: να σχηματιστούν οι ονοματικοί τύποι όλων των χρόνων και των δύο φωνών.
  3. Boni: να σχηματίσετε τα παραθετικά του επιθέτου και του επιρρήματος.
  4. Libenter: να γράψετε τους άλλους βαθμούς του επιρρήματος του επιρρήματος.
  5. Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική:
  • Boni viri libenter leges servant.
  • quam leges continent
  1. Mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus: να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.
  2. Να μετατραπούν οι προτάσεις σε απαρεμφατικές εξαρτώντας τες από τις φράσεις μέσα στην παρένθεση:
  • Lex enim est fundamentum libertatis, fons aequitatis. (Plinius tradit…)
  • Mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus. (Scriptor dixit…)
  1. Να αναγνωριστούν συντακτικώς οι υπογραμμισμένες λέξεις.
  2. quam leges continent… ut corpora nostra sine mente (non stant) : να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις δευτερεύουσες  προτάσεις (είδος, εισαγωγή, εκφορά, λειτουργία).
  3. Να εντοπίσετε τους συνδέσμους του κειμένου και να αναγνωρίσετε το είδος τους.
  4. Να δηλώσετε την επιρρηματική σχέση που δηλώνουν οι (επιρρηματικοί) εμπρόθετοι προσδιορισμοί του κειμένου.

Κείμενο 7, ΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΞΕΧΕΙΜΩΝΙΑΣΜΑ

Caesar propter frumenti inopiam legiones in hibernis multis conlocat. Ex quibus quattuor in Nerviis hiemare iubet et tribus imperat in Belgis remanere. Legatos omnes frumentum in castra importare iubet. Milites his verbis admonet: «Hostes adventare audio; speculatores nostri eos prope esse nuntiant. Vim hostium cavere debetis; hostes enim de collibus advolare solent et caedem militum perpetrare possunt».

Ερωτήσεις:

  1. Να μεταφραστεί το κείμενο.
  2. Ποια άλλα ουσιαστικά όπως το castra και hiberna γνωρίζετε (που απαντούν δηλαδή μόνο στον πληθυντικό ή που έχουν διαφορετική σημασία στον πληθυντικό);
  3. Να μεταφέρετε τα δευτερόκλιτα προσηγορικά ονόματα του κειμένου στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού.
  4. Να μεταφέρετε τα πρωτόκλιτα προσηγορικά ονόματα θηλυκού γένους του κειμένου στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού.
  5. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις των ονομάτων του κειμένου που σχηματίζουν μόνο πληθυντικό αριθμό (pluralia tantum).
  6. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις των τριτοκλίτων φωνηεντολήκτων ουσιαστικών του κειμένου και στους δύο αριθμούς.
  7. vis: να κλιθεί στις πλάγιες πτώσεις και στους δύο αριθμούς.
  8. castra: να επισημανθεί η ιδιαιτερότητα του τύπου.
  9. Των επιθέτων του κειμένου να γραφεί η ίδια πτώση και στα τρία γένη και στους δύο αριθμούς.
  10. Να κλιθεί το αριθμητικό επίθετο tres και στα τρία γένη.
  11. Οι αντωνυμίες του κειμένου να μεταφερθούν στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού και στα τρία γένη.
  12. Να αντικατασταθούν χρονικά οι τύποι: solent, possunt.
  13. Να γραφούν οι ζητούμενοι τύποι:
  • conlocat: οι μετοχές σε όλους τους χρόνους στην άλλη φωνή.
  • iubet: β΄ ενικό και πληθυντικό όλων των εγκλίσεων του μέλλοντα.
  • remanere: να γραφεί ο ίδιος τύπος σε όλους τους χρόνους και στις δύο φωνές.
  • admonet: να κλιθεί η προστακτική ενεστώτα και μέλλοντα στην ίδια φωνή.
  • nuntiant, advolare: να γραφούν οι αρχικοί χρόνοι και στις δύο φωνές.
  1. Να γραφούν τα απαρέμφατα του ενεστώτα (και στις δύο φωνές) όλων των ρημάτων του κειμένου.
  2. Στις παρακάτω ομάδες λέξεων να υπογραμμίσετε τις παρείσακτες. Tι κοινό έχουν οι παρείσακτες λέξεις με τις υπόλοιπες λέξεις της ομάδας και ως προς τι διαφοροποιούνται από αυτές ;
  • conlocare, hiemare, remanere, importare, admonere, adventare, advolare, nuntiare.
  • legionibus, hostibus, militibus, collibus, caedibus, auribus, civibus.
  1. Nα ξαναγραφούν οι παρακάτω περίοδοι, αφού μεταφερθούν τα ρήματα στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού (στην έγκλιση που βρίσκονται)  και γίνουν,  όπου χρειάζεται,  οι αναγκαίες τροποποιήσεις ώστε οι νέες προτάσεις να είναι νοηματικώς αποδεκτές. Nα μη θίξετε τις περιόδους εκείνες που αν τροποποιηθούν δεν παρέχουν αποδεκτό νόημα:
  • Ille quattuor legionibus in Belgis hiemare imperat.
  • Tres legiones in hibernis conlocat.
  • Speculator noster prope esse hostes nuntiat.
  1. Nα μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση ή στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού τους κλιτούς τύπους των παρακάτω προτάσεων. Nα μη θίξετε τις προτάσεις εκείνες οι οποίες , αν μετασχηματισθούν,  δεν δίδουν αποδεκτό νόημα.
  • Hostem cavere debetis.
  • Legiones in hibernis multis conlocat.
  • Hostis de collibus advolare solet.
  1. Nα επιφέρετε τις απαιτούμενες διορθώσεις, ώστε οι προτάσεις που ακολουθούν να είναι συντακτικώς και νοηματικώς αποδεκτές. Aν κάποια πρόταση είναι αποδεκτή,  να μην την θίξετε:
  • Caesar multos legiones in illa hiberna conlocat.
  • Quattuor ex legionis in Nerviis hiemare imperat.
  • Caesar tribus legionibus in Belgis remanere iubet.
  1. Ex quibus: να αντικατασταθεί η φράση από ισοδύναμη έκφραση. Πότε χρησιμοποιείται η εμπρόθετη (με το de / ex ) αφαιρετική του διαιρεμένου όλου, αντί για τη γενική διαιρετική;
  2. Propter inopiam: να δηλωθεί με διαφορετικό τρόπο η αιτία.
  3. Ex quibus quattuor in Nerviis hiemare iubet et tribus imperat in Belgis remanere: να αντικατασταθούν τα ενεργητικά απαρέμφατα από παθητικά. Σε τι διαφέρουν, ως προς τη σύνταξη,  τα συνώνυμα ρήματα «iubeo»   και «impero»; Με ποια δευτερεύουσα πρόταση ισοδυναμεί το remanere;
  4. Σε τι διαφέρουν από συντακτική άποψη οι προσδιορισμοί in castra και in hibernis;
  5. Nα χαρακτηρισθούν οι ομοιόπτωτοι (ονοματικοί) και οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του κειμένου.
  6. Nα δικαιολογήσετε τον συντακτικό ρόλο των τύπων που βρίσκονται σε αφαιρετική πτώση.
  7. Να αναγνωρίσετε συντακτικώς τις υπογραμμισμένες λέξεις.
  8. Nα δικαιολογήσετε το πρόσωπο και τον αριθμό των ρημάτων του κειμένου.
  9. Nα προσδιορίσετε το είδος των απαρεμφάτων του κειμένου και να δικαιολογήσετε τον χρόνο στον οποίο βρίσκονται.
  10. Nα εντοπίσετε τα υποκείμενα των απαρεμφάτων του κειμένου και να δικαιολογήσετε την πτώση τους.
  11. «Hostes adventare audio» : ποια η ισοδύναμη σύνταξη του audio (με τι μπορούμε να αντικαταστήσουμε το adventare) και ποια η αλλαγή στη σημασία;
  12. «Ex quibus quattuor in Nerviis hiemare iubet et tribus imperat in Belgis remanere»: να δικαιολογηθεί το είδος των προτάσεων (κύριες ή δευτερεύουσες);
  13. Να συμπληρωθεί ο σωστός τύπος του υποκειμένου του απαρεμφάτου:
  • Puto …………… desiderāre Romam (poeta).
  • Speculator nuntiat …………… castra oppugnāre (hostes).
  1. Caesar propter frumenti inopiam legiones in hibernis multis conlocat: να εξαρτηθεί η πρόταση από τις φράσεις «scriptor tradit & Caesar dixit…».
  2. «Hostes adventāre audio; speculatōres nostri eos prope esse nuntiant»: να γίνει απαρεμφατική σύνταξη με εξάρτηση από το «Caesar dixit»
  3. Caesar legiōnes in hibernis multis conlocat»/(Caesar) milites his verbis admonet»: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.
  4. «Vim hostium cavēre debētis» : να μεταφέρετε την πρόταση από την ενεργητική στην παθητική σύνταξη (παθητική περιφραστική συζυγία)
  5. Nα εντοπίσετε τους συνδέσμους του κειμένου και να εξηγήσετε τον συντακτικό τους ρόλο.
  6. Nα εντοπίσετε τις λέξεις του κειμένου που έχουν ετυμολογική σχέση με αντίστοιχες λέξεις της Ελληνικής (αρχαίας και νέας). Ποιες από τις λατινικές λέξεις του κειμένου χρησιμοποιούμε σήμερα στη νέα Ελληνική γλώσσα και με ποια σημασία;
  7. Nα γίνει συλλαβισμός των λέξεων της πρότασης που ακολουθεί:Caesar propter frumenti inopiam legiones in hibernis multis conlocat.
  8. Nα θέσετε το σημείο της μακρότητας ή της βραχύτητας πάνω από το φωνήεν της παραλήγουσας των παρακάτω λέξεων και το τονικό σημείο της οξείας στην συλλαβή που τονίζεται. Nα δικαιολογήσετε την απάντησή σας: frumenti, inopiam, quattuor, remanere, speculatores, debetis, collibus, perpetrare.
  9. Nα μεταφρασθούν στα Λατινικά οι προτάσεις:
  • Ο Kαίσαρ εγκαθιστά τέσσερις λεγεώνες στη χώρα των Nερβίων και τρεις στη χώρα των Bέλγων.
  • O Kαίσαρ διατάζει τρεις λεγεώνες να παραμείνουν στη χώρα των Nερβίων
  1. Nα συμπληρώστε τα κενά επιλέγοντας από τις λέξεις που δίδονται μέσα στις παρενθέσεις τη λέξη που κάθε φορά απαιτείται, αφού τη μεταφέρετε στον κατάλληλο τύπο (τα ρήματα με τα οποία θα συμπληρώσετε τα κενά,  να τεθούν σε οριστική ενεστώτα).  Να προσέξετε ώστε οι προτάσεις να είναι νοηματικώς αποδεκτές.
  • Caesar quattuor ex …………………… in Nerviis et tres in Belgis ……………….. (conloco, legio)
  • Quattuor ………………. in Nerviis hiemare imperat et tres in Belgis ………………………….iubet. (remaneo, legio)
  1. Να διορθώσετε τα συντακτικά λάθη και να δικαιολογήσετε τις διορθώσεις σας:
  • Caesar in hiberna multa legiones conlocat.
  • Quattuor legiones in Nervios hiemant.
  • Tres legiones in Belgis remanere imperat.
  • Caesar legatos frumentum in castris importare iubent.
  1. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις ευσταθεί συντακτικώς;
  • Caesar legatos frumentum in castra importare imperat.
  • Caesar legatos frumentum in castris importare imperat.
  • Caesar legatos frumentum in castra importare imperant.
  • Caesar legatis frumentum in castra importare imperat.
  • Caesar legatis frumentum in castris importare imperat.

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Λατινικά Λυκείου

Κατεβάστε δωρεάν 200+ σχολικά βοηθήματα από το schooltime.gr

• Λατινικά Λυκείου • Διαγωνίσματα Λατινικών

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook