Γιώτα Ιωακειμίδου

Της Γιώτας Ιωακειμίδου

Ο Ανδρόνικος Παλαιολόγος από τον δεύτερο γάμο του με την Ειρήνη Γιολάντα Μομφερρατική, αποκτά τρεις γιους και μια κόρη τη Σιμωνίδα. Η Σιμωνίς γεννήθηκε το 1294 στην Κωνσταντινούπολη. Το 1298 ο πατέρας της για να προσεταιριστεί τον κράλη της Σερβίας Στέφανο Μιλούτιν του πρόσφερε αρχικά ως σύζυγο την αδελφή του Ευδοκία, η οποία ήταν χήρα του Ιωάννη Β΄ Κομνηνού της Τραπεζούντας. Η Ευδοκία αρνήθηκε πεισματικά και έτσι θυσιάστηκε η πεντάχρονη Σιμωνίς. Ο πατριάρχης αντέδρασε εντονότατα λόγω της ηλικίας του παιδιού, αλλά και λόγω του έκλυτου βίου του γαμπρού και της μεγάλης διαφοράς ηλικίας, μια και ο κράλης ήταν ήδη 50 ετών.

Ο πατέρας, όταν γεννήθηκε το κοριτσάκι, φοβούμενος μήπως πεθάνει και αυτή, όπως τα τρία προηγούμενα παιδιά, αποφάσισε να βάλουν το παιδί κάτω από τις εικόνες των δώδεκα Αποστόλων και να ανάψουν κεριά για τη σωτηρία του παιδιού. Στην εικόνα που θα έσβηνε το τελευταίο κερί, θα έδιναν το όνομα. Το κερί έσβησε μπροστά στην εικόνα του Σίμωνα και το κορίτσι ονομάστηκε Σιμωνίς.

Ο Μιλούτιν χωρίζει την τρίτη σύζυγό του Άννα Τέρνερ, κόρη του Βούλγαρου τσάρου, και έτσι γίνεται ο γάμος. Ο κράλης είχε ζήσει έναν πολυτάραχο βίο με προηγούμενους γάμους και διγαμίες. Το αταίριαστο γεγονός έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη τον Μάρτιο του 1299. Τον Απρίλιο το ζεύγος εγκαθίσταται στη Σερβία.

Ο γαμπρός πήρε ως προίκα την αναγνώριση της σερβικής κυριαρχίας στις βυζαντινές περιοχές που είχε κατακτήσει.

Σύμφωνα με τις πηγές ο Μιλούτιν δεν περίμενε μέχρις ότου η Σιμωνίδα να ωριμάσει για να ολοκληρώσουν τη σχέση τους, αλλά απ’ τη δεύτερη μέρα του γάμου ανέπτυξε ερωτική σχέση μαζί της. Έτσι, προκάλεσε βλάβη στη μήτρα της και γι’ αυτό δεν μπόρεσε ποτέ να κυοφορήσει παιδί.

Σιμωνίς η ΠαλαιολογίναΟ Στέφανος Μιλουτίν ήταν ο πιο στενός και ισχυρός σύμμαχος της πεθεράς του Ειρήνης στη διαμάχη της με τον αυτοκράτορα σύζυγό της Ανδρόνικο Παλαιολόγο. Όταν πέθανε η Ειρήνη, η Σιμωνίς ήρθε από τη Σερβία για να κηδέψει τη μητέρα της και λίγο αργότερα έκανε την ανακομιδή των λειψάνων της και τα τοποθέτησε στη μονή Παντοκράτορα.

Μετά από το γεγονός αυτό αρνείται να επιστρέψει πίσω στον βίαιο σύζυγό της. Εδώ στο παλάτι του πατέρα της ένιωθε πια ελεύθερη και ασφαλής. Παρέτεινε την παραμονή της στην Πόλη ένα χρόνο και δεν σκόπευε πια να γυρίσει πίσω. Εξοργισμένος ο σύζυγός της απειλεί με πόλεμο, αν δεν ακολουθήσει τους Σέρβους που είχαν πάει να την πάρουν. Ο πατέρας της φοβούμενος την οργή του κράλη, την παραδίδει στα χέρια τους.

Η Σιμωνίς όμως ήταν αποφασισμένη για όλα. Στον δρόμο της επιστροφής ξεφεύγει από τα χέρια των συνοδών της και καταφεύγει σ΄ ένα μοναστήρι. Ως μοναχή πια δεν μπορούσαν να ασκήσουν βία πάνω της ούτε να την αρπάξουν. Είχαν τρομοκρατηθεί από την αναμενόμενη έκρηξη του κράλη και βρέθηκαν σε δεινή θέση. Τη λύση έδωσε απρόσμενα ο ετεροθαλής αδελφός της Κωνσταντίνος, κυβερνήτης της Θεσσαλονίκης. Την αποσχημάτισε βίαια και την παρέδωσε στα χέρια των διωκτών της. Τα δάκρυά της δεν λύγισαν κανέναν ούτε τον αδελφό της ούτε τους συνοδούς της. Τα μαρτύριά της συνεχίστηκαν και τα επόμενα τρία χρόνια, οπότε άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο ο σύζυγός της, τον Οκτώβριο του 1321. Το λείψανό του ανακομίσθηκε και φυλάσσεται στον ναό της Αγίας Κυριακής, στη Σόφια της Βουλγαρίας και η μνήμη του ως αγίου τιμάται στις 30 Οκτωβρίου.

Κατά τα άλλα ο Στέφανος στα 42 χρόνια της βασιλείας του ανέγειρε 42 εκκλησίες ως ευχαριστήριο δώρο στον Θεό, ένα για κάθε χρόνο της βασιλείας του, όπως το είχε τάμα. Μεταξύ άλλων ανέγειρε και τη Μονή Χιλανδρίου στο Άγιο Όρος το 1293. Στα χρόνια της βασιλείας του άρχισε και ο εκβυζαντινισμός της Σερβικής κοινωνίας σε θέματα διοίκησης, ναοδομίας, οικονομικής και κοινωνικής διάρθρωσης και κυρίως σε θέματα βυζαντινής τέχνης.

Τώρα πια η Σιμωνίς μπορούσε να επιστρέψει στα πάτρια εδάφη ελεύθερη. Γίνεται μοναχή και ζει εν Θεώ είκοσι ακόμη χρόνια, απεβίωσε το 1340 στην Κωνσταντινούπολη.

Η Σιμωνίς ήταν πολύ όμορφη γυναίκα και αγαπήθηκε από τον λαό για την αγνότητά της και το νεαρό της ηλικίας της. Τη μορφή της σώζει μια τοιχογραφία στο μοναστήρι Γκρατσάνιτσα, έργο που θεωρείται από τα πιο πολύτιμα της σερβικής τοιχογραφίας. Οι Σέρβοι καλλιτέχνες την αγάπησαν και την τίμησαν. Ο Μίλαν Ράκιτς έγραψε ένα λυρικό ποίημα και ο Μιλούτιν Βόιτς ένα ψυχολογικό δράμα με τίτλο «Το φθινόπωρο του βασιλιά». Ο Σέρβος αστρονόμος Πρότιτς ανακάλυψε έναν αστεροειδή και τον ονόμασε «Σιμωνίς». Η Ζωή Καρέλλη εμπνεύστηκε από τη ζωή της και έγραψε το ομώνυμο θεατρικό έργο: «Σιμωνίς, η βασιλόπαις του Βυζαντίου». Το έργο ανέβηκε από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το 1966, σε σκηνικά και κοστούμια Δημήτρη Μυταρά και σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου, στην κεντρική σκηνή της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Έτσι στάθηκε η ζωή για το άτυχο αυτό πλάσμα που δεν το υπερασπίστηκε κανείς και κυρίως οι γονείς του.

Γιώτα Ιωακειμίδου*
Φιλόλογος

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook