Τώνια Τσαρούχα

Της Τώνιας Τσαρούχα

Το βιβλίο του Κοσμά Πολίτη είναι ένα μοντερνιστικό μυθιστόρημα διάπλασης των παίδων με στοιχεία νεορομαντισμού, άφθονες μυθολογικές αναφορές και σύμβολα. Οι σελίδες του πλέουν σε μια ατμόσφαιρα, ονειρικά θαμπή και παραμυθένια, διαπνέονται από την αποσπασματικότητα, αλλά και τη δύναμη ενός ονείρου, ή μιας μακρινής ανάμνησης, που με κάποιο απροσδιόριστο τρόπο υπήρξε καθοριστική για τη ζωή μας. Η πλοκή δεν έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, και η αφήγηση δεν κινείται τόσο από τα εξωτερικά περιστατικά, αλλά από τις εσωτερικές πραγματικότητες, τις υποκειμενικότητες δηλαδή των ηρώων, που ηλικιακά βρίσκονται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην παιδική ηλικία και στην εφηβεία.

Ένας απ’ αυτούς είναι κι ο Παρασκευάς που, αν και δεν έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, είναι ο αφηγητής και περιγράφει κάποια περιστατικά μύησης στον κόσμο της ενηλικίωσης. Έτσι έχουμε έναν πρωτοπρόσωπο ενδοδιηγητικό αφηγητή και διπλή εστίαση αφήγησης που συνδυάζει τη ρομαντική ματιά της αθωότητας και την απομυθοποιητική ματιά της εμπειρίας, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια πολύ ενδιαφέρουσα αφηγηματική ειρωνεία.

Ο τόπος που εκτυλίσσεται η ιστορία δεν κατονομάζεται και τα τοπωνύμια είναι επινοημένα, υποθέτουμε όμως ότι πρόκειται για μία πολυπολιτισμική πόλη που θα μπορούσε να είναι η Σμύρνη. Στην εναρκτήρια σκηνή τα παιδιά παίζουν τους πυροσβέστες και φοράνε περικεφαλαίες που τους κάνουν να μοιάζουν ταυτόχρονα με ομηρικούς ήρωες, αλλά και πυροσβέστες της Σμύρνης στην εποχή που γράφτηκε το βιβλίο. Βέβαια, οι περικεφαλαίες τους είναι φτιαγμένες από τσίγκο κι αυτό δημιουργεί την κεντρική αφηγηματική ειρωνεία, ανάμεσα στο ηρωικό και την προσποίηση του, ανάμεσα στο παιχνίδι (ή το όνειρο) και την πραγματικότητα.

«Ερόικα» Το βιβλίο εξάλλου συνδιαλέγεται με την Ιλιάδα και το κάψιμο του σπιτιού του, προαιώνιου εχθρού, Πιέρ, συμβολίζει το κάψιμο της Τροίας, ενώ Ο χαρακτήρας του Λοΐζου, που είναι ο αρχηγός της παρέας, βασίζεται στον Αχιλλέα. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο Λοΐζος για να ξεπεράσει τον πόνο για τον θάνατο του φίλου του Ανδρέα διοργανώνει αθλητικούς αγώνες στους οποίους στέφεται νικητής. Ο Λοΐζος όμως δεν είναι μόνο ο πιο γενναίος, αλλά και ο πιο γοητευτικός, αντισυμβατικός και φευγάτος ήρωας, μ’ έναν πόθο για αλλού κι ένα ανεπούλωτο τραύμα.

Όταν αργότερα μαθαίνει ότι η μητέρα του, που τον εγκατέλειψε όταν ήταν μικρός, έχει πεθάνει, καταφεύγει στην εκκλησία όπου ψάλλει και προσεύχεται. Άλλωστε, οι αρχαιοελληνικοί μύθοι και η θρησκεία ήταν βασικές πηγές παρηγοριάς εκείνη την εποχή κι έτσι η μυθολογία και η ποιητική τους παίζουν σημαντικό ρόλο στο έργο του συγγραφέα. Όμως ο Πολίτης ως εκπρόσωπος του νεορομαντισμού προσθέτει και το στοιχείο του κοσμοπολιτισμού, απ’ όπου και το συγγραφικό ψευδώνυμο του κατά κόσμον Παρασκευά Ταβελούδη.

Στον αντίποδα του Λοΐζου, βρίσκεται ο Αλέκος, που είναι το καθώς πρέπει παιδί, ήσυχος και συμβιβασμένος στην επιφάνεια, αλλά που κι αυτός σιγοκαίγεται από μια μυστική φωτιά. Και οι δύο στο τέλος θα χαθούν. Ο Αλέκος θα πεθάνει και ο Λοΐζος θα γίνει περιπλανώμενος θεατρίνος, για να γλιτώσει από τον πόνο που του προκαλεί η πραγματικότητα. Θα επιλέξει έναν δρόμο που του επιτρέπει να μείνει καθηλωμένος στην παιδικότητα και στο παιχνίδι. Η γνωριμία του με τη Μόνικα, που συμβολίζει τη μοιραία γυναίκα και την ωραία Ελένη, τον κάνει να προαισθανθεί τον πόνο που μπορεί να προκαλέσει ένας έρωτας δυνατός σαν θάνατος, ένας έρωτας που θα παραμείνει ανεκπλήρωτος και ανομολόγητος.

Το μυθιστόρημα «Ερόικα» του Κοσμά Πολίτη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία.

Τώνια Τσαρούχα*

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook