Κριτήρια Αξιολόγησης Λατινικών για εμπέδωση, Κείμενα 3 και 5 της εξεταστέας ύλης

Του Άρη Ιωαννίδη

Κείμενο 3ο

Η περιπέτεια της Ανδρομέδας»

Cepheus et Cassiope Andromedam filiam habent. Cassiope, superba forma sua, cum Nymphis se comparat. Neptunus iratus ad oram Aethiopiae urget beluam marinam, quae incolis nocet. Oraculum incolis respondet: «regia hostia deo placet !» Tum Cepheus Andromedam ad scopulum adligat; belua ad Andromedam se movet. Repente Perseus calceis pennatis advolat; puellam videt et stupet forma puellae. Perseus hasta beluam delet et Andromedam liberat. Cepheus, Cassiope et incolae Aethiopiae valde gaudent.

Ερωτήσεις:

  1. Να γραφεί η μετάφραση.
  2. Να γραφούν οι ζητούμενοι τύποι:
  • filiam: η δοτική και αφαιρετική πληθυντικού
  • beluam: η γενική πληθυντικού
  • incolis: η ονομαστική ενικού
  • calceis: η αιτιατική ενικού και η αφαιρετική πληθυντικού
  • hasta: η κλητική ενικού
  • deo: η γενική   και η  αφαιρετική πληθυντικού
  1. Να μεταφέρετε τα δευτερόκλιτα προσηγορικά ουσιαστικά του κειμένου στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού.
  2. Nα γράψετε τις πλάγιες πτώσεις των πρωτοκλίτων κύριων ονομάτων του κειμένου.
  3. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις της συνεκφοράς και στους δύο αριθμούς: forma sua
  4. Να ξαναγράψετε τις περιόδους, μεταφέροντας τα ρήματα στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού, στην ίδια έγκλιση και να κάνετε τις απαραίτητες τροποποιήσεις, ώστε οι νέες προτάσεις να είναι νοηματικά αποδεκτές (να μη θίξετε τις περιόδους αν δεν παρέχουν αποδεκτό νόημα):
  • Puella cum Nymphis se comparat.
  • Cepheus et Cassiope Andromedam filiam habent.
  1. Να μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση ή στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού όλους τους κλιτούς τύπους των προτάσεων (να μη θίξετε τις περιόδους αν δεν παρέχουν αποδεκτό νόημα):
  • Ille ad scopulum illam adligat
  • Neptunus iratus beluam marinam urget, quae incolis nocet.
  1. Να γράψετε από την αντωνυμία sua τους τύπους που ζητούνται:
  • β΄ πρόσωπο – ένας κτήτορας: δοτική ενικού και πληθυντικού θηλυκού γένους.
  • γ΄ πρόσωπο – πολλοί κτήτορες: αιτιατική ενικού και πληθυντικού αρσενικού γένους.
  1. Να εντοπίσετε μέσα από το κείμενο λέξεις που έχουν ετυμολογική σχέση με αντίστοιχες λέξεις της (αρχαίας και νέας) Ελληνικής.
  2. Να συμπληρώσετε τα κενά με τις λέξεις που είναι μέσα στην παρένθεση (οι προτάσεις να είναι νοηματικά αποδεκτές):
  • Cepheus …………………. …………………. ad ……………………….. adligat.

(scopulus, filia, suus)

  • Illi Andromedam ………………. et forma puellae ………………………….. (video, stupeo, Ενεστώτας)
  1. Να γραφούν οι ζητούμενοι τύποι:
  • habent: β΄ πληθυντικό   οριστικής παθητικού  ενεστώτα
  • urget: αιτιατική και αφαιρετική του σουπίνου
  • respondet: αιτιατική θηλυκού γένους, ενικού αριθμού, μετοχής ενεστώτα
  • adligat: β΄ πληθυντικό προστακτικής ενεργητικού ενεστώτα
  • videt: γ΄ πληθυντικό της οριστικής του ενεργητικού ενεστώτα
  • gaudent: το β΄ ενικό της υποτακτικής  του ενεργητικού παρατατικού
  1. Να αντικαταστήσετε χρονικά και εγκλιτικά τον ρηματικό τύπο: nocet
  2. Να σχηματίσετε τα απαρέμφατα και τις μετοχές του ρήματος, σε όλους τους χρόνους στη φωνή που βρίσκεται ( να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο, όπου χρειάζεται): comparat
  3. Να μεταφέρετε τις ακόλουθες προτάσεις στην παθητική φωνή
  • Tum Cepheus Andromedam ad scopulum adligat.
  • Beluaincolisnocet.
  1. Να αναγνωριστούν συντακτικώς οι υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου.
  2. Nα δηλώστε την επιρρηματική σχέση που εκφράζουν οι εμπρόθετοι προσδιορισμοί και τον όρο που προσδιορίζουν:   cum Nymphis, ad scopulum
  3. Να αναγνωριστεί το είδος της αυτοπάθειας:
  • forma sua (επίσης να μετατραπεί σε κτήση χωρίς αυτοπάθεια)
  • se comparat
  • se movet (επίσης να δηλωθεί η αυτοπάθεια με άλλο ισοδύναμο τρόπο)
  1. Να αναλύσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς σε δευτερεύουσες προτάσεις:
  • beluam marinam
  • regia hostia
  • calceis pennatis
  1. Να αντικαταστήσετε το “superba” με δευτερεύουσα αναφορική πρόταση.
  2. Να αναγνωρίσετε το είδος της δευτερεύουσας πρότασης, να δικαιολογήσετε την εκφορά της και να τη μετατρέψετε σε μετοχή: “quae incolis nocet”.
  3. Nα μετατραπεί η πρόταση σε απαρεμφατική με εξάρτηση από τη φράση “scriptor dicit” : Cepheus, Cassiope et incolae Aethiopiae valde gaudent
  4. Να διορθώσετε τα συντακτικά λάθη στις παρακάτω περιόδους και να δικαιολογήσετε τις διορθώσεις σας:
  • Cepheus Andromedam ad scopulo adligat.
  • Cepheus Andromedam filia habet.
  • Cepheus et Cassiope valde gaudet.
  • Cassiope cum Nymphas se comparant

Κείμενο 5

Ένας «λάτρης» του Βιργιλίου

Silius Italicus, poeta epicus, vir clarus erat. XVII (septendecim) libri eius de bello Punico secundo pulchri sunt. Ultimis annis vitae suae in Campania se tenebat. Multos in illis locis agros possidebat. Silius animum tenerum habebat. Gloriae Vergili studebat ingeniumque eius fovebat. Eum ut puer magistrum honorabat. Monumentum eius, quod Neapoli iacebat, pro templo habebat.

Ερωτήσεις:

  1. Να μεταφραστεί το κείμενο.
  2. Η πρόταση ultimis….tenebat να ξαναγραφεί με το ρήμα στα υπόλοιπα πρόσωπα της οριστικής του παρακειμένου και με τις απαραίτητες μετατροπές του suae και se ( π.χ.UltimisannisvitaemeaeinCampaniā metenebam.)
  3. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους των παρακάτω ρημάτων:
  • erat: γ’ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο οριστικής όλων των χρόνων.
  • tenebat: να γράψετε τους ονοματικούς τύπους του ρήματος όλων των χρόνων στην ίδια φωνή (να ληφθεί υπόψη το υποκείμενο).
  • habebat: β’ πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα και παρακειμένου στην άλλη φωνή.
  1. multos: να σχηματίσετε τα παραθετικά του επιθέτου.
  2. Να μεταφέρετε τα προσηγορικά ονόματα της β΄ κλίσης αρσενικού γένους στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού.
  3. locis: Να επισημάνετε την ιδιαιτερότητά του τύπου και να τον κλίνετε και στους δύο αριθμούς.
  4. Να γράψετε τη γενική και την κλητική ενικού των κύριων ονομάτων : Silius & Vergilius
  5. Να κλίνετε τις συνεκφορές και στους δύο αριθμούς: bello Punico, ultimis annis.
  6. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις των ουσιαστικών και στους δύο αριθμούς: vitae, gloriae, ingenium(que), Neapoli.
  7. Να μεταφέρετε όλα τα επίθετα του κειμένου στην ίδια πτώση και στα τρία γένη και στους δύο αριθμούς.
  8. Να μεταφέρετε τις αντωνυμίες του κειμένου στην αντίστοιχη πτώση του άλλουα αριθμού στο γένος που βρίσκονται.
  9. Να χαρακτηρίσετε τους ονοματικούς ομοιόπτωτους προσδιορισμούς του κειμένου.
  10. Να δικαιολογήσετε το πρόσωπο και τον αριθμό των ρημάτων του προσώπου.
  11. Να ξαναγράψετε τις παρακάτω περιόδους, αφού μεταφέρετε τα ρήματα στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού (να μη θίξετε τις περιόδους εκείνες που αν τροποποιηθούν δεν παρέχουν αποδεκτό νόημα):
  • Ultimis annis vitae suae in Campania se tenebat.
  • Multos in illis locis agros possidebamus.
  • Silius animum tenerum habebat
  1. Να μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση ή στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού τους κλιτούς τύπους των παρακάτω προτάσεων (να μη θίξετε τις περιόδους εκείνες που αν τροποποιηθούν δεν παρέχουν αποδεκτό νόημα):
  • Illi agros in eis locis possidebant.
  • Septendecim libri eius pulchri sunt.
  1. Ποιες λέξεις του κειμένου έχουν ετυμολογική σχέση με αντίστοιχες λέξεις της Ελληνικής (αρχαίας και νέας) και ποιες τις χρησιμοποιούμε σημέρα στη Νέα Ελληνική και με ποια σημασία;
  2. Να θέσετε το σημάδι της μακρότητας ή της βραχύτητας πάνω από το φωνήεν της παραλήγουσας των παρακάτω λέξεων και το τονικό σημείο της οξείας στη συλλαβή που τονίζεται: secondo, possidebat, Neapoli.
  3. Να αντικατασήσετε τις αντωνυμίες “suae & sua” με την αντωνυμία “eius” στις προτάσεις : Poeta ultimis annis vitae suae in Gallia se tenebat & Regina superba forma sua erat. Ποιο θα είναι το νόημα των  προτάσεων;
  4. Silius Italicus, poeta epicus: να αναλυθεί η παράθεση σε δευτερεύουσα αναφορική πρόταση.
  5. Να αναγνωρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του κειμένου και να δικαιολογήσετε την εκφορά τους.
  6. …inCampaniasetenebat… Ποιο συντακτικό φαινόμενο διακρίνετε στη φράση; (Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.)
  7. Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου.
  8. Neapoli: να δηλώσετε με την ίδια λέξη την κίνηση προς τόπο και την απομάκρυνση (κίνηση από τόπο).
  9. Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική: “ Multosinillislocisagrospossidebat”
  10. Nα μετατρέψετε τη δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή (σύμπτυξη): quodNeapoliiacebat
  11. inillislocis: με ποιον ισοδύναμο τρόπο μπορεί να αποδοθεί η στάση σε τόπο;
  12. Να μετατρέψετε την πρόταση “Silius Italicus, poeta epicus, νir clarus erat”  σε απαρεμφατική με εξάρτηση τις φράσεις :
  • Scriptor dicit,
  • Silius Italicus, poeta epicus dicit,
  • Dicitur
  1. Να εξηγήσετε την ιδιομορφία του μοναδικού συνδέσμου του κειμένου.
  2. Να εξετάσετε αν οι παρακάτω προτάσεις είναι συντακτικώς ορθές ή εσφαλμένες:
  • Silius ultimis annis vitae eius in agro eo se tenebat. Σ       Λ
  • Silius ultimis annis vitae suae in agros eos se tenebat.           Σ        Λ
  • Silius multos annos vitae suae in agro suo se tenebat.           Σ       Λ
  • Silius multis annis vitae suae in agro suo se tenebat.             Σ        Λ
  1. Να εξετάσετε αν οι παρακάτω προτάσεις ανταποκρίνονται στο νόημα του κειμένου:
  • α) Silius Italicus poeta tragicus erat.                                          Σ      Λ
  • β) Septem libri Sili de bello Punico secundo pulchri erant. Σ       Λ
  • γ) Septendecim libri Sili de bello Gallico pulchri sunt.             Σ      Λ
  1. Να διορθώσετε τα συντακτικά λάθη και να δικαιολογήσετε τις διορθώσεις σας.
  • Romani Vergilio honorabant ingeniumque eius fovebat.
  • Populus (= ο λαός) poetas claros amat et gloriae suae studet.
  •  Monumentum Vergili in Neapoli iacebat.

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Λατινικά Λυκείου

• Λατινικά Λυκείου • Διαγωνίσματα Λατινικών

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook