Τώνια Τσαρούχα

Της Τώνιας Τσαρούχα

Ένα νεαρό ζευγάρι o Γιοχάνες (Πίνεμπεργκ) και η Έμμα, ο Μικρός και το Μανάρι, όπως είναι τα τρυφερά τους υποκοριστικά, έσονται εις σάρκαν μίαν και ο Μπόμπιρας είναι καθ’ οδόν. Είναι όμως φτωχοί και οι καιροί δύσκολοι. Ο εσμός των αστέγων και ανέργων αυξάνεται και πληθύνεται και όσο οι μισθοί πέφτουν, τόσο αυξάνονται οι φόροι. Ο ζόφος, η ανασφάλεια και η οικονομική δυσπραγία που επικρατούσαν στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης θυμίζει αρκετά την εποχή μας. Ωστόσο, τα πράγματα ήταν πολύ πιο άσχημα εκεί τότε, σε σχέση με αυτό που συμβαίνει εδώ τώρα. Kαι όσο εξελίσσεται η αφήγηση χειροτερεύουν και για το ζευγάρι και για τη Γερμανία, ώσπου οι Εθνικοσοσιαλιστές αναλαμβάνουν τα ηνία και τα υπόλοιπα, όπως λέμε, είναι ιστορία. Το βιβλίο τελειώνει λίγους μόνο μήνες πριν την άνοδο των Ναζί στην εξουσία.

Παρ’ όλη τη σκοτεινιά της εποχής όμως, η γραφή του Φάλαντα δεν διολισθαίνει στο μελοδραματισμό και στην άσκοπη λυρικότητα. Ο συγγραφέας, σε μια νευρώδη κινηματογραφική αφήγηση, ενθέτει τον νατουραλισμό του γαλλικού κοινωνικού μυθιστορήματος του 19ου αιώνα, γλαφυρούς διαλόγους καθώς και άφθονες δόσεις σάτιρας και εξπρεσιονισμού.

Και παρ’ όλο που ο κεντρικός χαρακτήρας είναι εντελώς απολίτικος, το μυθιστόρημα είναι γεμάτο από καίρια πολιτικά σχόλια που μαζί με διάφορες πληροφορίες και περιστατικά που αφορούν τις τιμές των τροφίμων, τους εργασιακούς χώρους, το Βερολίνο by day και by night και ένα σωρό άλλες πτυχές τις καθημερινότητας συνθέτουν μια αντιπροσωπευτική τοιχογραφία της ζωής στη Γερμανία του εκπνέοντος μεσοπολέμου.

Το ζευγάρι των πρωταγωνιστών μοιάζουν με παιδιά χαμένα στο δάσος, ενώ οι περισσότεροι χαρακτήρες με τους οποίους διασταυρώνονται είναι καιροσκοπικά, άστοργα και μικρόψυχα πλάσματα. Υπάρχουν ευτυχώς και οι φωτεινές εξαιρέσεις, όπως ο γυμνιστής και οπαδός του δόγματος «Επιστροφή στη φύση» συνάδελφος του Πίνεμπεργκ που τον βοηθάει να συμπληρώσει τη νόρμα των πωλήσεων στο μαγαζί που δουλεύουν ως πωλητές κι αργότερα παραχωρώντας του ένα σπίτι για να μείνει με την οικογένεια του. Όμως ο μεγαλύτερος σύμμαχος του Μικρού είναι το Μανάρι που στηρίζει τον άντρα της με ακατάβλητη τρυφερότητα και εφευρετική πρακτικότητα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Έμμα ακολουθεί τον Γιοχάνες στο κάτεργο του βίου με την αυταπάρνηση που η Σόνια αποφασίζει να συντροφεύσει τον Ρασκόλνικοφ στο Ντοστογιεφσκικό  «Έγκλημα και Τιμωρία».

Ο Φάλαντα δεν μιλάει μόνο για την εποχή του, αλλά κυρίως για την ανθρώπινη κατάσταση σε περιόδους κρίσης. Η έλλειψη νοήματος, η βία (έστω και με τη μορφή της επαπειλούμενης ανεργίας) και μια αίσθηση ξενότητας και ανεστιότητας διαπνέουν όλο το μυθιστόρημα. Η ζωή είναι μια ανοησία, σκέφτεται πολύ συχνά ο Μικρός, και όχι μόνο για τους φτωχούς, αλλά και για τους πλούσιους· αμφότεροι βασανίζονται, κανένας δεν χαίρεται πραγματικά. Όταν ήταν παιδί του άρεσε να διαβάζει τον Ροβινσώνα Κρούσο, αλλά απ’ τη στιγμή που εμφανιζόταν ο Παρασκευάς, δηλαδή «Οι άλλοι», έχανε το ενδιαφέρον του. ‘Εφτιαχνε μάλιστα μια εναλλακτική πλοκή με το να φαντασιώνεται τον εαυτό του κρυμμένο όχι σ’ ένα έρημο νησί, αλλά σε μια υπόγεια σπηλιά, σε μια κρυψώνα ερμητικής μοναξιάς όπου οι άλλοι δεν είχαν πρόσβαση.

Το μυθιστόρημα «Και τώρα ανθρωπάκο;» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση της Ιωάννας Αβραμίδου

Τώνια Τσαρούχα*

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook