Γιώργος Μέρκατας

Του Γιώργου Μέρκατα

Η Απολογία του Σωκράτη είναι σύγγραμμα του Πλάτωνα, το οποίο πιθανότατα γράφτηκε το 397 π.Χ. ή 396 π.Χ. Είναι μοναδικό μη διαλογικό έργο του Πλάτωνα, αλλά και ο μόνος πλατωνικός διάλογος, στον οποίο ο Πλάτων αναφέρει ότι ήταν παρών στο γεγονός το οποίο αφηγείται και μάλιστα δύο φορές [34a, 38b6][1]. Φυσικά, όμως, όπως είναι γνωστό υπάρχει και η απολογία που έγραψε ο Ξενοφώντας, όπως επίσης στη γραμματολογία αναφέρεται ότι υπάρχουν και άλλες απολογίες, όπως αυτή του Λυσία.

Είναι προφανές ότι ένα τέτοιο γεγονός, όπως η δίκη του Σωκράτη, ενέπνευσε πολλούς δημιουργούς, οι οποίοι προσπάθησαν με τον δικό τους πάντα τρόπο να αφήσουν ένα έργο με την συγκεκριμένη θεματολογία. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι αυτά τα έργα είναι μία πολύ φερέγγυα ιστορική πηγή πληροφοριών[2]. Πέρα όμως από αυτά εμείς θα ασχοληθούμε με την πιο διαδεδομένη και κοινή εκδοχή της απολογίας δηλαδή την απολογία που έγραψε ό ίδιος ο Πλάτωνας για τον δάσκαλο του.

Διαβάζοντας κάποιος την Απολογία του Πλάτωνα θα συνειδητοποιήσει ότι μέσα σε αυτή προβάλλεται ένας άνθρωπος, ο οποίος έχει θέσει το εαυτό του στην υπηρεσία της πόλης και ακολουθεί πιστά την έννοια της δικαιοσύνης. Ο Σωκράτης δεν εκφωνεί τον λόγο αυτό για να σώσει την ίδια τη ζωή του αλλά για να σώσει ολόκληρη την πόλη μέσω της αφύπνισής της. Ο λόγος μπορεί να μην είναι διαλογικός (όπως συνήθιζε ο Σωκράτης) και να έχει μορφή δικανικού λόγου αλλά η ευστροφία του φιλοσόφου και η συγγραφική ικανότητα του Πλάτωνα απογειώνουν πραγματικά το κείμενο.

Ο Σωκράτης επιχειρηματολογεί, περιγράφει την φιλοσοφική του δράση αλλά συνάμα ειρωνεύεται και τους δικαστές. Η δωρεάν σίτιση στο πρυτανείο προκαλεί ένα ελαφρύ μειδίαμα σε όποιον διαβάζει το κείμενο και ασχολείται με τη φιλοσοφία. Ο Σωκράτης θα μπορούσε να προτείνει πολλά περισσότερα και πιο έξυπνα πράγματα από αυτό αλλά δεν το θέλει, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θέλει να προκαλέσει την καταδίκη που προέρχεται από ένα σχεδόν φαιδρό κατηγορητήριο.

Ο Σωκράτης δεν περιμένει καμία αθώωση, δεν υποτάσσεται σε συμβάσεις, πιστός στην αληθινή Ιδέα της Δικαιοσύνης. Ο λόγος κατά βάθος δεν αποτελεί μία Απολογία αλλά ένα τελευταίο μάθημα για τον Αθηναϊκό λαό και τους θεσμούς του. Είναι ήρεμος, ατάραχος και νουνεχής μέχρι την τελευταία στιγμή (ακόμη και μέσα στη φυλακή λίγο πριν το θάνατο) επειδή είναι πεπεισμένος για την αθανασία της ψυχής και επειδή γνωρίζει ότι πρέπει να κάνει το σωστό ακόμη και αν αυτό τον αδικεί. Μονάχα με θυσία μπορούν να καθολικοποιηθούν οι αρχές και τα πιστεύω.

[1] wikipedia

[2] ΠΛΑΤΩΝ, ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ,ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΧΟΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΚΑΡΑΜΕΤΣΙΟΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟ…ΒΑΡΔΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2001.

Μέρκατας Γιώργος*
Φιλόλογος, ΜSC Συστηματικής Φιλοσοφίας

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook