Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Προσδιορισμοί τόπου & χρόνου – Όλες οι μετατροπές

Του Τάσου Τριανταφυλλόπουλου

Α΄ Προσδιορισμοί Τόπου

Ο προσδιορισμός του τόπου εκφέρεται γενικά με εμπρόθετη αιτιατική ή αφαιρετική. Ειδικότερα έχουμε και τις εξής περιπτώσεις:

1. Στάση σε τόπο

Η στάση σε τόπο δηλώνεται:

– με τοπικά επιρρήματα (ibi, hic, illic)

– με την πρόθεση in + αφαιρετική (in Italiā)

– με απλή γενική ή αφαιρετική

Απλή γενική, όταν έχουμε ονόματα πόλεων (ή μικρών νησιών) α΄ και β΄ κλίσης ενικού αριθμού.

Απλή αφαιρετική, όταν έχουμε ονόματα πόλεων (ή μικρών νησιών) α΄ και β΄ κλίσης πληθυντικού αριθμού ή γ΄ κλίσης οποιουδήποτε αριθμού.

π.χ. sum Romae, sum Ephesi, sum Athenis, sum Carthagine

 

2. Κίνηση προς τόπο

Η κίνηση προς τόπο δηλώνεται: 

– με τις προθέσεις in, ad + αιτιατική

– με απλή αιτιατική, όταν έχουμε ονόματα πόλεων (ή μικρών νησιών). 

π.χ. eo in Asiam, eo in Italiam, eo Romam, eo Carthaginem 

 

3. Κίνηση από τόπο

Η κίνηση από τόπο δηλώνεται:

– με τοπικά επιρρήματα (inde, illuc, quo)

– με τις προθέσεις ab, ex, de + αφαιρετική

– με απλή αφαιρετική, όταν έχουμε ονόματα πόλεων (ή μικρών νησιών).

π.χ. venio ex Asiā, venio ab Italiā, venio Romā, venio Carthagine 

Σημείωση 1: Τρεις τύποι του ουσιαστικού domus χρησιμοποιούνται επιρρηματικά ως προσδιορισμοί του τόπου:

domi = στο σπίτι, στην πατρίδα (στάση σε τόπο) [αρχ. οἴκοι] 

domum = στο σπίτι, στην πατρίδα (κίνηση σε τόπο) [αρχ. οἴκαδε]

domo = από το σπίτι, από την πατρίδα (απομάκρυνση) [αρχ. οἴκοθεν]

Σημείωση 2: Στο κείμενο 34 υπάρχει εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο με όνομα πόλης (in Literno). Στη συγκεκριμένη περίπτωση δηλώνεται όχι η πόλη, αλλά η ευρύτερη περιοχή, όπου βρισκόταν η έπαυλη του Σκιπίωνα.

 

Β΄ Προσδιορισμοί Χρόνου

Ο χρόνος δηλώνεται με τους εξής τρόπους:

  1. με επιρρήματα (postea, iam, tum, nunc, deinceps, mox, diu, semper).
    Τα επιρρήματα post και ante συνοδευόμενα από αφαιρετική του μέτρου ή της διαφοράς δηλώνουν το πόσο μετά ή πόσο πριν συνέβη κάτι.
    π.χ. paulo post = λίγο αργότερα [23], paucis ante diebus = πριν από λίγες μέρες
  2. με εμπρόθετους προσδιορισμούς π.χ. post victoriam = μετά τη νίκη [29], ante tertium diem = πριν από 3 ημέρες [25]
  3. με χρονικές προτάσεις
  4. με χρονικές μετοχές
  5. με πλάγιες πτώσεις

Πιο συγκεκριμένα:

– με απλή αφαιρετική για να δηλωθεί το πότε έγινε κάτι. π.χ. quodam die = κάποια μέρα [25]

– με απλή αιτιατική για να δηλωθεί το πόση διάρκεια είχε. π.χ. paucos menses = για λίγους μήνες [28]

– με απλή αφαιρετική για να δηλωθεί το μέσα σε πόσο χρόνο ή ύστερα από πόσο χρόνο έγινε κάτι. π.χ. quo Carthago deleta est = κατά τη διάρκεια του οποίου η Καρχηδόνα καταστράφηκε [25]

 

Παραδείγματα μετατροπών

 

Κείμενο 3

ad oram: Εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in ora: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex ora: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 5

in Campaniā: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in Campaniam: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex Campania: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in locis: Εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει τη στάση σε τόπο

in loca: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex locis: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Neapoli: Απρόθετη αφαιρετική (επειδή είναι όνομα πόλεως) που δηλώνει τη στάση σε τόπο

Neapolim: απρόθετη αιτιατική που δηλώνει την κίνηση σε τόπο

Neaopoli: κίνηση από τόπο (απρόθετη αφαιρετική)

 

Κείμενο 6

In civitāte: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in civitatem: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex civitate: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 7

in hibernis: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in  hiberna: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex hibernis: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in Nerviis: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in Nervios: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex Nerviis: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in Belgis: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

ad Belgas: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex  Belgis: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in castra: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in castris: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex castris: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

de collibus: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κίνησης από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

ad colles / collis: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in collibus: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

 

Κείμενο 11

ab Galliā: Εμπρόθετος προσδιορισμός της απομάκρυνσης (ab, ex, de + αφαιρετική)

ad Galliam: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in Gallia: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

 

in Italiā: Εμπρόθετη τοπική αφαιρετική) που δηλώνει τη στάση σε τόπο.

 

ad Italiam: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

de Italia: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in Africam: Εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει την κίνηση σε τόπο κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in Africa: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

de Africa: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 14

Athēnas: απρόθετη αιτιατική που δηλώνει την κίνηση σε τόπο

Athenis: στάση σε τόπο (απρόθετη αφαιρετική)

Athenis: κίνηση από τόπο (απρόθετη αφαιρετική)

 

Κείμενο 15

in fluminibus: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο. (in + αφαιρετική)

in flumina: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex fluminibus: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 20

in diaetam: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατεύθυνσης σε τόπο. (in, ad + αιτιατική)

in diaeta: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex diaeta: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

ad solarium: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατεύθυνσης σε τόπο. (in, ad + αιτιατική)

in solario: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex solario: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in castra: Εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει την κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in castris: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex castris: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 25

in curiam: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός που δηλώνει κίνηση σε τόπο

in curia = στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex curia = κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Carthagine: απρόθετη αφαιρετική που δηλώνει στάση σε τόπο

Carthaginem: κίνηση σε τόπο (απρόθετη αιτιατική)

Carthagine: κίνηση από τόπο (απρόθετη αφαιρετική)

 

Κείμενο 31

in castra: Εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει την κίνηση σε τόπο. (in, ad + αιτιατική)

in castris: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex castris: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 34

in tecto: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

in tectum: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex tecto: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

domum: αιτιατική που δηλώνει την κίνηση/κατεύθυνση σε τόπο

domi = στάση σε τόπο (απρόθετη γενική)

domo = απομάκρυνση / κίνηση από τόπο (απρόθετη αφαιρετική)

 

Κείμενο 38

in sacello: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει τη στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

in sacellum: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex sacello: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 42

in castra: εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει την κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

in castris: στάση σε τόπο (in + αφαιρετική)

ex castris: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 43

in castris: εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in castra: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex castris: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

in patria: εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο (in + αφαιρετική)

in patriam: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex patria: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

 

Κείμενο 44

in qua: εμπρόθετος στάσης σε τόπο (μεταφορικά) (in + αφαιρετική)

in quam: κίνηση σε τόπο (in, ad + αιτιατική)

ex qua: κίνηση από τόπο (ab, ex, de + αφαιρετική)

Τάσος Τριανταφυλλόπουλος*
Φιλόλογος

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για τα Λατινικά Λυκείου

Λατινικά Λυκείου # Διαγωνίσματα Λατινικών

Ακολουθήστε την επίσημη σελίδα μας στο facebook schooltime για να βλέπετε τις σημαντικότερες ειδήσεις στη ροή του schooltime.gr

Ακολουθήστε μας στο facebook

Δείτε ακόμα

Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό και δωρεάν e-βοηθήματα για τα Λατινικά Προσανατολισμού