Αντιγόνη Καρύτσα

Της Αντιγόνης Καρύτσα*

Τον Οκτώβριο του 1912 ξεσπά ο Α΄ Βαλκανικός πόλεμος, στον οποίο μετέχει ο συνασπισμός Βουλγαρίας – Ελλάδας – Μαυροβουνίου και Σερβίας αφενός και η Οθωμανική Αυτοκρατορία αφετέρου. Οι συγκρούσεις των αντιπάλων αποτελούν συνιστώσα του Ανατολικού Ζητήματος και δημιουργούν νέες εξελίξεις στη διευθέτηση των συνόρων και την ενσωμάτωση νέων περιοχών στα βαλκανικά κράτη. Ευδιάκριτη ήταν και η πεποίθηση πως τα σύνορα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα μεταβάλλονταν σημαντικά καθώς προοιωνιζόταν η ήττα της χώρας.

Ο πόλεμος διήρκεσε μόλις μέχρι τον Μάιο και οι Μεγάλες Δυνάμεις θέλησαν να συνεισφέρουν στην κατάπαυση του πυρός και στην συνομολόγηση της ειρήνης. Η πρώτη ανακωχή μεταξύ των εμπολέμων υπογράφτηκε στις 20 Nοεμβρίου/3 Δεκεμβρίου του 1912. Τότε συγκλήθηκε στο Λονδίνο Συνδιάσκεψη Ειρήνης, ενώ ένα νέο κίνημα των Νεότουρκων στην Κωνσταντινούπολη οδήγησε στον τερματισμό των διαπραγματεύσεων. Ακόμη αποφασίστηκε από τις Δυνάμεις και η δημιουργία ανεξάρτητου αλβανικού κράτους. Παράλληλα ξεκίνησε και η Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη, με τη συμμετοχή των Πρέσβεων των Μεγάλων Δυνάμεων υπό την προεδρία του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών Έντουαρντ Γκρέυ, καθώς οι Μεγάλες Δυνάμεις ήθελαν να διατηρήσουν το ρόλο και την επιρροή τους στην περιοχή των Βαλκανίων, παίρνοντας οι ίδιες τις κρίσιμες αποφάσεις και καθιστώντας τους συμμάχους απλά πιόνια.

Στις 5/18 Μαρτίου 1913 στη Θεσσαλονίκη δολοφονείται ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ από τον Αλέξανδρο Σχινά, που θεωρήθηκε πράκτορας των Γερμανών. Τα ίδια τα γεγονότα ρυθμίζουν την πορεία των εξελίξεων. Υπό την πίεσή της Συνδιάσκεψης στις 17/30 Μαΐου θα υπογραφεί η Συνθήκη του Λονδίνου. Με τη Συνθήκη θα εξασφαλιζόταν η επιδίωξη ειρήνης και φιλίας των αντιπάλων (Οθωμανική αυτοκρατορία – Βαλκάνιοι σύμμαχοι). Στο άρθρο 2 ορίζονται με σαφήνεια τα σύνορα: «Η αυτού Μεγαλειότης ο Αυτοκράτωρ των Οθωμανών εκχωρεί προς τας Αυτών Μεγαλειότητας τους Συμμάχους Ηγεμόνας πάσας τας επί της ευρωπαϊκής ηπείρου εδαφικάς εκτάσεις της Αυτοκρατορίας Αυτού προς δυσμάς γραμμής αρχομένης από της επί του Αιγαίου Πελάγους Αίνου μέχρι της επί του Ευξείνου Πόντου Μηδείας, εξαιρουμένης της Αλβανίας. Το ακριβές διάγραμμα της από Αίνου εις Μηδείαν μεθορίου θέλει προσδιορισθή υπό Διεθνούς Επιτροπής».

Στα υπόλοιπα άρθρα ο σουλτάνος παραιτείται από κάθε κυριαρχικό δικαίωμα στην Kρήτη: «Η Αυτού Μεγαλειότης ο Αυτοκράτωρ των Οθωμανών δηλοί ότι εκχωρεί εις τας Αυτών Μεγαλειότητας του Συμμάχους Ηγεμόνας την νήσον Κρήτην και ότι παραιτείται υπέρ Αυτών πάντα των ων εκέκτητο επί της νήσου ταύτης κυριαρχικών και άλλων δικαιωμάτων». Ακόμη παραχωρεί την ευθύνη για τα νησιά του Aιγαίου και τη χερσόνησο του Άθω στις Mεγάλες Δυνάμεις. Αυτές με τη σειρά τους αναλαμβάνουν το διακανονισμό των συνόρων της Αλβανίας και όλων των ζητημάτων που αφορούν τη χώρα αυτή. Η Ελλάδα υπέγραψε τη συνθήκη αλλά παρέμειναν κάποια ζητήματα άλυτα: το θέμα της Βόρειας Ηπείρου, των νησιών και του Αγίου Όρους. Η Συνθήκη θεωρήθηκε προκαταρκτική της τελικής συμφωνίας που κάθε κράτος θα υπέγραφε ξεχωριστά με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Βέβαια η συνθήκη αφήνει πολλές εκκρεμότητες στα σύνορα των συμμάχων, της Ελλάδας, της Σερβίας και της Βουλγαρίας οι οποίες πολύ γρήγορα θα οδηγήσουν σε νέα σύρραξη. Πράγματι στα μέσα Ιουνίου 1913 θα ξεσπάσει ένας νέος πόλεμος, ο Β΄ Βαλκανικός που θα διχάσει και θα εξεγείρει τους πρώην συμμάχους που πλέον μάχονται μεταξύ τους.

Αντιγόνη Καρύτσα*
Φιλόλογος

 Αν θέλετε να ενημερώνεστε για όλες τις νέες δημοσιεύσεις, ακολουθήστε τη σελίδα μας στο facebook επιλέγοντας τον σύνδεσμο: schooltime

Ακολουθήστε μας στο facebook