Ονοματική Φράση & Ρηματική Φράση – Νεοελληνική γλώσσα Α’ Γυμνασίου: 5η ενότητα – Θεωρία

Της Παναγιώτας Κόττα*

Κάθε πρόταση αποτελείται από δύο βασικούς πυλώνες: την Ονοματική Φράση και την Ρηματική Φράση.

Α. Ονοματική Φράση: κεντρικός όρος είναι το ουσιαστικό πχ. «Η μητέρα» ή οποιοσδήποτε όρος μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό, όπως τα ουσιαστικοποιημένα επίθετα (πχ «Οι άρρωστοι»), ή να αντικαταστήσει ένα ουσιαστικό, όπως οι αντωνυμίες, τα επίθετα, τα αριθμητικά ή ακόμα και δευτερεύουσα πρόταση.

Μπορεί να έχει απλή μορφή δηλ. άρθρο + ουσιαστικό  Η μητέρα

Ή διευρυμένη μορφή δηλ. να αποτελείται από:

  α) επίθετο  Έφαγα πολλά κεράσια.

  β) αριθμητικό  Ο πρώτος υποψήφιος ας περάσει.

  γ) οριστικό ή αόριστο άρθρο  Ένας κύριος χτύπησε το κουδούνι.

  δ) κτητική αντωνυμία  Το βιβλίο μου χάθηκε.

  ε) σύνδεσμο  Ο μεν …. Ο δε….

  στ) πρόταση, συνήθως αναφορική  Το έργο που είδαμε χθες ήταν εξαιρετικό.

Μπορεί να λειτουργήσει συντακτικά ως:

  α) Υποκείμενο ενός ρήματος  Η μητέρα μαγειρεύει.

  β) Κατηγορούμενο  Ο σκύλος είναι ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου.

  γ) Αντικείμενο, άμεσο ή έμμεσο, ενός ρήματος  Ο πατέρας σκάλισε τον κήπο.

  δ)Συμπλήρωμα μιας πρόθεσης  …με τη γλύκα στο στόμα.

  ε) Συμπλήρωμα μιας άλλης ΟΦ σε πτώση γενική  Ο σκύλος του γείτονα με δάγκωσε.

 

Β. Ρηματική Φράση: κεντρικός όρος είναι το ρήμα μαζί με τα συμπληρώματα, δηλ. τις λέξεις που ολοκληρώνουν το νόημα του. Συμπληρώματα του ρήματος είναι κατά κύριο λόγο ΟΦ ή προσδιορισμοί με επιρρήματα και προθέσεις.

Πχ. Γύρισε αργά.       Ανέβηκε στο πατάρι.

Πχ. η φράση «σκάλισε τον κήπο» αποτελεί μια ΡΦ. Μέσα σε αυτή υπάρχει η ΟΦ «τον κήπο» που λειτουργεί ως συμπλήρωμα του ρήματος «σκάλισε».

Παναγιώτα Κόττα*
Φιλόλογος

 Αν θέλετε να ενημερώνεστε για όλες τις νέες δημοσιεύσεις, ακολουθήστε τη σελίδα μας στο facebook επιλέγοντας τον σύνδεσμο: schooltime

Ακολουθήστε μας στο facebook

Κατεβάστε δωρεάν 200+ σχολικά βοηθήματα από το schooltime.gr