Αριστοκρατία

Η αριστοκρατία αποτελεί την μορφή του πολιτεύματος με την οποία πραγματώνεται στο αισθητό (γεμάτο πλάνες) κόσμο η δίκαιη πολιτεία, όχι φυσικά με απόλυτο τρόπο αλλά κατά προσέγγιση, πράγμα που συνάδει και με την θεωρία των ιδεών[1] του ιδεαλιστή φιλοσόφου. Η αριστοκρατία για τον φιλόσοφο, όπως και όλα τα υπόλοιπα πολιτεύματα, υπόκειται και αυτή στο νόμο της παρακμής. Η παρακμή αυτή προκαλείται από την δημιουργία διαφωνιών ανάμεσα στα μέλη της κυρίαρχης αριστοκρατικής ελίτ που ασκεί την εξουσία[2]. Αν και ο λόγος αυτός της διαφωνίας δεν διευκρινίζεται ιδιαίτερα από τον φιλόσοφο, ως λόγος υποδεικνύονται οι ιδιοτελείς σκοποί.

Σημαντικό ρόλο στη παρακμή της αριστοκρατίας αποτελεί η θέσπιση της ατομικής όπως λέγεται περιουσίας και οι έριδες που αυξάνονται μεταξύ των αρχόντων και των αρχομένων σε σχέση με αυτή. Η μετάβαση από την αριστοκρατία στην τιμοκρατία γίνεται μέσα από την διαφοροποίηση αυτών που ασκούν την πολιτική εξουσία. Η διαφοροποίηση αυτή της στάσης τους ως προς τα πολιτικά πράγματα θα φέρει σε σύγκρουση αυτούς που ασκούν την εξουσία μέχρι να καταλήξουν σε ένα συμβιβασμό, ο οποίος θα έχει στόχο την «μοιρασιά» της γης και όλων των περιουσιακών στοιχείων.

Τιμοκρατία

Μετά λοιπόν την «μοιρασιά» της γης και όλων εν γένει των περιουσιακών στοιχείων μεταβαίνουμε σε ένα άλλης φύσης πολίτευμα, αυτό της τιμοκρατίας. Η τιμοκρατία, όπως είναι εμφανές, συνιστά το πολίτευμα στο οποίο καταργείται η κοινοκτημοσύνη και οι ασκούντες εξουσία κατέχουν ατομική ιδιοκτησία, γεγονός που για τον Πλάτωνα παίζει μεγάλη σημασία. Μεγάλη σημασία σε αυτό το πολίτευμα έχει η καταξίωση στον πόλεμο και η ευρύτερη επιδίωξη τιμών, όπως χαρακτηριστικά φαίνεται και από το όνομα του συγκεκριμένου πολιτεύματος, το οποίο έχει ως πρώτο συνθετικό το ουσιαστικό «τιμή». Το πολίτευμα της τιμοκρατίας είναι μιλιταριστικό και για το λόγο αυτό ο Πλάτωνας το ονομάζει Κρητική και Λακωνική Πολιτεία. Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του πολιτεύματος είναι η φιλοδοξία, αφού σε αυτό επικρατεί το θυμοειδές μέρος της ψυχής.

Αίτια της παρακμής του πολιτεύματος της τιμοκρατίας αποτελούν ο δόλος και η πανουργία, τα οποία προκαλούνται εύκολα από ένα πολίτευμα που είναι προσανατολισμένο στον πόλεμο και στον ατομικό πλουτισμό των φυλάκων. Σύμφωνα με αυτό τον τρόπο σκέψης στο πλαίσιο του τιμοκρατικού πολιτεύματος υποβαθμίζεται σταδιακά η έννοια της αρετής και παίρνει την πρώτη αξιολογική θέση η έννοια του πλούτου. Έτσι, λοιπόν, μέσα σε αυτό το κυνήγι του πλούτου το τιμοκρατικό πολίτευμα παρακμάζει και μεταβάλλεται σε ένα ολιγαρχικό πολίτευμα.

[1] Η θεωρία των ιδεών του Πλάτωνα υποστηρίζει ότι σε ένα υπερβατικό κόσμο υπάρχουν οι Ιδέες, οι οποίες είναι τα όντως όντα δηλαδή η πραγματικότητα και η αλήθεια, ενώ ο αισθητός κόσμος στον οποίο ζει ο άνθρωπος είναι ένας πλασματικός κόσμος γεμάτος πλάνες. Όλα όσα υπάρχουν γύρω μας είναι κακέκτυπα των ιδεών απεικάσματα των όντως όντων πους τους μοιάζουν μόνο κατά προσέγγιση.

[2] Γιάννης Πλάγγεσης, Αρχαία Ελληνική Πολιτική και Κοινωνική Φιλοσοφία, Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2010, σ.198.

Μέρκατας Γιώργος*
Φιλόλογος, ΜSC Συστηματικής Φιλοσοφίας

 Δείτε επιλεγμένα άρθρα και εκπαιδευτικό υλικό στις ομάδες μας: Εκπαιδευτικές Σελίδες & Φιλολογικές Σελίδες

 Αν θέλετε να ενημερώνεστε μέσω facebook για όλες τις νέες δημοσιεύσεις, ακολουθήστε τη σελίδα μας επιλέγοντας τον σύνδεσμο: schooltime