Από τη στιγμή που ανακαλύφθηκε ο κινηματογράφος, ήταν δεδομένο ότι θα ξεκινούσε και το animation να μπαίνει σε μία νέα πορεία και στην σύγχρονη εποχή.

Αν πρέπει να απαντήσουμε ποια είναι η πρώτη ταινία animation, αυτή ήταν το stop motion ταινιάκι του Άγγλου Arthur MelbourneCooper με τίτλο Matches: An appeal του 1899. Πάντως η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων (δηλαδή σχεδίων ζωγραφισμένων) ήταν το Humorous Phases of Funny Faces του Αγγλοαμερικάνου James Stuart Blackton το 1906.

Το 1914 ο Αμερικάνος Winsor McCay μας έδωσε τον πρώτο πραγματικό χαρακτήρα σε ένα animation, την Γκέρτι τον Δεινόσαυρο. Από εδώ και πέρα, τα πράγματα αρχίζουν και τρέχουν πραγματικά γρήγορα.

Στις ΗΠΑ διέγνωσαν γρήγορα τόσο τις καλλιτεχνικές και δημιουργικές δυνατότητες που άνοιγε το animation και ειδικά το κινούμενο σχέδιο, όσο και την επιχειρηματική ευκαιρία. Άρχισαν να στήνονται τα πρώτα στούντιο και μέσα στην δεκαετία του 1920 (και λίγο νωρίτερα) εμφανίστηκαν πολλοί γνωστοί ακόμη και σήμερα χαρακτήρες , από διάφορα στούντιο, κυρίως των αδελφών Fleischer: Ποπάι, Μπέτυ Μπουπ, Φέλιξ ο Γάτος και άλλοι. Το 1928 όμως, το animation περνά σε άλλο επίπεδο, με τον Μίκυ Μάους να εμφανίζεται στην πρώτη ταινία του Ντίσνεϋ, το Steamboat Willie, το οποίο ήταν και το πρώτο καρτούν με ήχο.

Ο Ντίσνεϋ ως προσωπικότητα ήταν τουλάχιστον αμφιλεγόμενη (ειδικά στο πολιτικό κομμάτι), όμως ήταν ένας εξαιρετικό οργανωτής, με πάθος για το animation και είχε συγκεντρώσει γύρω του τους κορυφαίους της εποχής του (και όχι μόνο εκείνης της εποχής πιθανώς) και έθεσε – με τους συνεργάτες του – τους κανόνες πάνω στους οποίους ακόμα και σήμερα εν πολλοίς δημιουργείται μία ταινία animation. Το 1932 η Ντίσνεϋ δημιουργεί και την πρώτη έγχρωμη ταινία κινουμένων σχεδίων το Flowers and Trees. Το 1937 δημιουργεί και την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων, την Χιονάτη και τους επτά νάνους. Το 1940 δημιουργεί το αριστούργημα Fantasia.

Όλα αυτά τα χρόνια, το animation εξελισσόταν σε άλλες μορφές στην Ευρώπη, στην λατινική και νότια Αμερική, ακόμη και στην Ασία κάποιες φορές. Το είδος που αναπτύχθηκε ήταν κυρίως το stop motion, με το οποίο δημιουργήθηκαν κάποιες εξαιρετικές αισθητικά και όχι μόνο ταινίες. Ακόμη όμως δεν είχε μπει σε βάση βιομηχανικής παραγωγής.

Ένα μεγάλης σημασίας γεγονός ήταν η απεργία που ξέσπασε στα στούντιο της Ντίσνεϋ στα 1940, η οποία μνημονεύεται ακόμη στην ιστορία του animation, για έναν επιπλέον σοβαρό λόγο: Εγκατέλειψαν το στούντιο αρκετοί δημιουργοί (κάποιους από αυτούς ο Ντίσνεϋ αργότερα τους κυνήγησε και για πολιτικούς λόγους) οι οποίοι άρχισαν να πηγαίνουν σε άλλα στούντιο, τα οποία άρχισαν σιγά σιγά να αναπτύσσουν άλλους χαρακτήρες και άλλο στιλ animation. Ήταν η περίοδο που δημιουργήθηκε ο Γούντυ ο Τρυποκάρυδος, αρκετοί χαρακτήρες της Warner Bros με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Bugs Bunny και τους άλλους χαρακτήρες των Looney Tunes αλλά και άλλους, άλλων στούντιο.

Η ιστορία του animation σε συντομία
Κάποιοι από αυτούς πρωτοστάτησαν στην δημιουργία των στούντιο UPA και ανέπτυξαν μία εντελώς διαφορετική αισθητική από αυτή του Ντίσνεϋ, δημιουργώντας τελικά αυτό που λέμε limited animation, δηλαδή περιορισμό των κινήσεων στις απόλυτα βασικές και λιτά backgrounds. Ξέφυγαν αρκετά και από το «γλυκανάλατο» ύφος των ιστοριών της Ντίσνεϋ και ανανέωσαν πραγματικά την τέχνη του κινουμένου σχεδίου.

Το limited animation αποδείχθηκε «σωτήριο» λίγα χρόνια αργότερα για την τηλεόραση, παγκοσμίως: από την δεκαετία του 1960 αυξήθηκε πολύ η ζήτηση τηλεοπτικών animated προγραμμάτων και το limited animation ήταν πολύ φθηνότερο στην παραγωγή και ευκολότερο να παραδοθεί στην ώρα του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ήταν ενδιαφέρον. Σε πολλές περιπτώσεις το αντίθετο, αφού μπορούσε να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στο σενάριο. Έτσι, κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 – αλλά και αργότερα – αναπτύχθηκαν σε όλο τον κόσμο μερικές από τις πιο γνωστές σειρές. Ενδεικτικά ας αναφέρουμε τους Flintstones και το Bolek i Lolek.

Κατά την δεκαετία του 1970 άρχισε να αναπτύσσεται – αρχικά πολύ αργά – η τεχνολογία του animation σε υπολογιστή (πρώτα 3D). Χρησιμοποιήθηκε και σε μουσικά video clip κατά την δεκαετία αυτή (π.χ. στο Money for nothing των Dire Straits). Όμως, για αρκετά χρόνια ακόμη, οι παραδοσιακές μορφές animation (κινούμενο σχέδιο, cut out, claymation, pixilation κτλ) θα συνεχίσουν να κυριαρχούν και να μας δίνουν πραγματικά αριστουργήματα, από όλον τον κόσμο (ας αναφέρουμε ενδεικτικά τα Hedgehog in the fog, Who framed Roger Rabbit, Le Roi et l’ oiseau). Η δε δεκαετία του 1980 μας έδωσε πλήθος σειρών οι οποίες ακόμη και σήμερα προβάλλονται ή συνεχίζονται με νέους κύκλους, αποδεικνύοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι εύκολο να αντικαταστήσει μία καλή ιδέα (Μία φορά και έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος, Τhundercats, Στρουμφάκια κτλ). Όμως, ο υπολογιστής από τις αρχές της δεκαετία του 1990 άρχισε να μπαίνει πολύ γρήγορα στον χώρο αυτό και να αλλάζει με επαναστατικό τρόπο το animation από τότε και έπειτα, όπως θα δούμε στο επόμενο άρθρο.

Βαγγέλης Καραδήμας* 
Είναι animator και «τρέχει» την vktoons

Προτείνουμε:

 Αν θέλετε να ενημερώνεστε μέσω fb για όλες τις νέες αναρτήσεις, ακολουθήστε τη σελίδα μας επιλέγοντας τον σύνδεσμο: schooltime

© schooltime.gr – Αρθρογραφία Facebook •Twitter •Google+