Συντακτικό Λατινικών – Ο προσδιορισμός του χρόνου

Ο χρόνος δηλώνεται με τους εξής τρόπους:

  • με επιρρήματα (postea, iam, tum, nunc, deinceps, mox, diu, simper κλπ).
  • με χρονικές προτάσεις
  • με χρονικές μετοχές
  • με πλάγιες πτώσεις: 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ:

ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ:

α) Με απλή αφαιρετική απλά δηλώνεται πότε έγινε κάτι

  • Χρησιμοποιούμε συνήθως απρόθετες αφαιρετικές, όταν πρόκειται για λέξεις που δηλώνουν:
  • χρόνο ή υποδιαίρεσή του,
  • γιορτές ή δημόσιες συνελεύσεις και
  • ουσιαστικά που δηλώνουν ηλικία, δημόσιο αξίωμα ή κάποια χρονική περίσταση, εφόσον συνοδεύονται από επιθετικό προσδιορισμό
  • Χρησιμοποιούμε τις λέξεις proelio, pugna, bello, acie όταν θέλουμε να δηλώσουμε πότε έγινε κάτι, κάνουμε εμπρόθετη χρήση, επειδή ο απρόθετος τύπος δηλώνει τρόπο, εκτός αν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό, δηλαδή:
  • bello = οργανική (με πόλεμο)
  • in bello = χρόνου (στον πόλεμο, κατά τη διάρκεια του πολέμου
  • bello Latino = χρόνου (κατά το λατινικό πόλεμο, κατά τη διάρκεια του λατινικού πολέμου

β) με απλή αφαιρετική δηλώνεται το μέσα σε πόσο χρόνο ή ύστερα από πόσο χρόνο έγινε κάτι.

π.χ. quo Carthago deleta est = κατά τη διάρκεια του οποίου η Καρχηδόνα καταστράφηκε [25]

γ) με απλή αιτιατική δηλώνεται πόσο διήρκεσε κάτι /Χρονική διάρκεια

π.χ. paucos menses = για λίγους μήνες [28]

Τα επιρρήματα post και ante συνοδευόμενα από αφαιρετική του μέτρου ή της διαφοράς δηλώνουν το πόσο μετά ή πόσο πριν συνέβη κάτι.

α)με το επίρρημα ante (+ αφαιρετική) για να δηλωθεί το «πριν από …»

β)με το επίρρημα post (+ αφαιρετική) για να δηλωθεί το «μετά από …»

POST

Η λέξη post στη Λατινική γλώσσα μπορεί να είναι πρόθεση ή επίρρημα.

Αναγνωρίζουμε τι μέρος του λόγου είναι με βάση την πτώση που το συνοδεύει.

Έτσι, είναι

  • πρόθεση, όταν συντάσσεται με αιτιατική και
  • επίρρημα, όταν συντάσσεται με αφαιρετική.

Άρα:

post + αιτιατική εμπρόθετος προσδιορισμός του χρόνου, και, συγκεκριμένα, δηλώνει το «μετά από πότε έγινε κάτι».

post + αφαιρετική → το post είναι επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου και η αφαιρετική είναι του μέτρου ή της διαφοράς (δηλώνει δηλαδή το κατά πόσο κάτι είναι μικρότερο ή μεγαλύτερο από κάτι άλλο)

Post (πρόθεση) + αιτιατική = Post (επίρρημα) + αφαιρετική του μέτρου ή της διαφοράς

π.χ. paulo post = λίγο αργότερα [23], paucis ante diebus = πριν από λίγες μέρες

Το ίδιο ισχύει και για το ante

Οι εμπρόθετοι προσδιορισμοί:

α) πρόθεση ante (+ αιτιατική) για να δηλωθεί το «πριν από …»

β) πρόθεση post (+ αιτιατική) για να δηλωθεί το «μετά από …»

π.χ.

Post meridiem (p.m.) (=Μετά μεσημβρίαν -μ.μ.)

post victoriam = μετά τη νίκη [29],

Ante meridiem (a.m.) (=πρό μεσημβρίας-π.μ.)

ante tertium diem = πριν από τρεις  ημέρες [25]

 

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΙΣΟΔΥΝΑΜΩΝ ΤΡΟΠΩΝ

post hoc factum: [21] (πρόθεση+αιτιατική)

Ισοδύναμη μορφή: hoc post facto (τυπικά, το επίρρημα τίθεται ως δεύτερη λέξη, η πρόθεση έγινε επίρρημα και οι αιτιατικές έγιναν αφαιρετικές)

paulo post: [23] (εδώ, το post είναι επίρρημα, γιατί συντάσσεται με αφαιρετική)

Ισοδύναμη μορφή: post paulum (εμπρόθετος προσδιορισμός: το post θεωρείται πρόθεση πλέον και η αφαιρετική τράπηκε σε αιτιατική)

Post paucos dies (=Μετά από λίγες μέρες) Ισοδύναμη μορφή = Paucis post diebus (=Μετά από λίγες μέρες)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Εντός της αγκύλης γίνεται αναφορά στο κείμενο των λατινικών του σχολικού βιβλίου

Έρη Ναθαναήλ*
Φιλόλογος

© schooltime.gr