Συντακτικό Λατινικών – β’ όρος σύγκρισης

Όταν έχουμε σύγκριση συνήθως παρατηρείται το εξής σχήμα:

α΄ όρος σύγκρισης + επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού (ή ρήμα με συγκριτική έννοια) + β΄ όρος σύγκρισης.

Όροι της σύγκρισης ονομάζονται δύο ουσιαστικά ή άλλα μέρη του λόγου, όταν συγκρίνονται μεταξύ τους. Συγκεκριμένα, ο α΄ όρος σύγκρισης δηλώνει το πρόσωπο ή το πράγμα από το οποίο ουσιαστικά ξεκινά η σύγκριση, ενώ ο β΄ όρος σύγκρισης το πρόσωπο ή το πράγμα με το οποίο γίνεται η σύγκριση.

 Ο β’ όρος σύγκρισης, συγκεκριμένα,  συνάπτεται με:

  • Επίθετα και επιρρήματα συγκριτικού βαθμού
  • Ρήματα με συγκριτική έννοια

Εκφέρεται με:

α) απλή αφαιρετική:

  • όταν συνήθως είναι αναφορική αντωνυμία,
  • όταν η συγκριτική λέξη είναι επίρρημα και ο α΄ όρος σύγκρισης είναι σε ονομαστική,
  • όταν βρίσκεται σε πρόταση αρνητική ή ερωτηματική – καταφατική, η οποία ισοδυναμεί με αρνητική.

β) quam + ομοιόπτωτα με τον α΄ όρο ( εφόσον  τα συγκρινόμενα μέλη είναι πτωτικά):

  • όταν ο α΄ όρος είναι σε πτώση γενική, δοτική ή αφαιρετική
  • όταν με την απλή αφαιρετική ως β΄ όρο σύγκρισης υπάρχει κίνδυνος να επέλθει σύγχυση σχετικά με το νόημα της πρότασης.

γ) quam + ομοιότροπα με τον α΄ όρο (εφόσον  τα συγκρινόμενα μέλη είναι απαρέμφατα, εμπρόθετοι, επιρρήματα και γενικότερα μη πτωτικά):

  • όταν ο α΄ όρος είναι εμπρόθετη αιτιατική,
  • όταν α΄ και β΄ όρος είναι ρήμα ή απαρέμφατο ή επίθετο ή επίρρημα,
  • στην περίπτωση που (προηγουμένης συγκριτικής λέξεως) ακολουθεί:
  • quam + απλή παραβολική πρόταση (στη σύγκριση υπεροχής ή κατωτερότητας)
  • quam + επιρρηματική συμπερασματική πρόταση (εκφράζεται και η δυσαναλογία)
  • quam + αναφορική συμπερασματική πρόταση (εκφράζεται και η δυσαναλογία), ενώ ως α΄ όρος σύγκρισης λειτουργεί μια άλλη πρόταση, συνήθως κύρια.

Προσοχή:

  • Ως β΄ όρος σύγκρισης λειτουργούν και οι δευτερεύουσες παραβολικές προτάσεις (απλές και υποθετικές) με α΄ όρο μια άλλη πρόταση.
  • Στην περίπτωση που ο β΄ όρος σύγκρισης παραλείπεται, ενώ υπάρχει στην πρόταση επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού, έχουμε την απόλυτη σύγκριση. Σε  αυτή την  περίπτωση, η σύγκριση ξεπερνά το λογικό μέτρο, δηλαδή ο συγκριτικός εκφράζει βαθμό μεγαλύτερο από το λογικό μέτρο και μεταφράζεται με θετικό βαθμό συνοδευόμενο από το «κάπως» ή το «μάλλον» ή με το «απ’ ό,τι συνήθως». Ο συγκριτικός  είναι δυνατόν να ενισχύεται με τις αφαιρετικές του μέτρου/ διαφοράς multo ( πολύ) και paulo (=λίγο), οπότε και μεταφράζουμε με συγκριτικό βαθμό.

Ενδεικτική άσκηση: να εντοπιστεί ο β΄ όρος σύγκρισης και να  τον εκφράσετε με τον άλλο τρόπο.

  • …et (adulescens) fortior hoste, hasta eum transfixit = quam hostis (κείμενο 31)

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

© schooltime.gr