Συντακτικό Λατινικών – Αναγκαστικό αίτιο

Το αναγκαστικό αίτιο διακρίνεται σε εξωτερικό και εσωτερικό. Βρίσκεται συνήθως κοντά σε ρήματα ψυχικού (ή και σωματικού) πάθους.

  • Εξωτερικό αναγκαστικό αίτιο: πρόκειται για  αίτιο που εντοπίζεται  σε εξωτερικές καταστάσεις, γεγονότα ή συμβάντα (και όχι σε συναισθήματα και ψυχικές συγκινήσεις).

Εκφράζεται εμπρόθετα με τις προθέσεις:

  • ob, per, propter + αιτιατική.
    π.χ. Ρropter servi scelus et audaciam, tanto dolore est adfectus Aesopus.
  • de, ex, ab (prae) + αφαιρετική.
  • causa, gratia + γενική.

Εκφράζεται επίσης  απρόθετα με  απλή αφαιρετική (της αιτίας).
Π.χ. Puella, longā morā standi fessa, rogavit materteram .

  • Εσωτερικό αναγκαστικό αίτιο: πρόκειται για αίτιο εσωτερικό, που  εκφράζει ψυχική αντίδραση.

 Π.χ.dolore (από πόνο), timore (από φόβο).

 Ενδέχεται να  συνοδεύεται από μετοχή παθητικού παρακειμένου που σημαίνει «παρακινημένος, σπρωγμένος : adductus, permotus».

 Εκφράζεται με απλή αφαιρετική.
π.χ. Adulescens, […] cupiditate pugnandi permotus, in certamen ruit.

Σε αυτό το σημείο καλό είναι να αναφέρουμε και τις  στερεότυπες φράσεις iussu, iniussu, rogatu + γενική προσώπου (Υποκειμενική).
Π.χ. Nasica sensit illam domini iussu id dixisse.

Σημείωση: Το αναγκαστικό αίτιο ενδέχεται να λάβει  και άλλη μορφή. Συγκεκριμένα, μπορεί να εκφραστεί με δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, αιτιολογική μετοχή, απλή γενική ή αιτιατική  ή και με επίρρημα.

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

© schooltime.gr