Tα τριτόκλιτα ουσιαστικά διακρίνονται σε: α) φωνηεντόληκτα ( όλα ισοσύλλαβα ), β) συμφωνόληκτα ( όλα περιττοσύλλαβα ), γ) ισοσύλλαβα, δ) περιττοσύλλαβα (όσα δηλ. εκτός από την ονομαστική και κλητική ενικού έχουν μια συλλαβή παραπάνω), ε) μονόθεμα ( ίδιο θέμα παντού ), στ) διπλόθεμα ( όσα έχουν ένα θέμα για ονομαστική και κλητική κι ένα άλλο για τις άλλες πτώσεις ), ζ) i. καταληκτικά ( όσα στην ονομαστική ενικού έχουν κατάληξη σε –s, ii. ακατάληκτα (όσα δεν έχουν στην ονομαστική ενικού την κατάληξη – s)

Α. ΓΕΝΟΣ

  • ΑΡΣΕΝΙΚΑ: όσα λήγουν σε :
  • – or/oris ΕΚΤΟΣ: arbor/oris=δέντρο, soror/oris=αδερφή, uxor/oris=σύζυγος à ΘΗΛΥΚΑ  & marmor/oris=μάρμαρο à ΟΥΔΕΤΕΡΟ
  • – o/onis
  • – os/oris
  • – er/eris
  • – is/eris
  • ΘΗΛΥΚΑ: όσα λήγουν σε:
  • – io/ionis
  • – do/dinis ΕΚΤΟΣ: ordo/inis à ΑΡΣΕΝΙΚΟ
  • – go/ginis
  • – tas/tatis
  • – us/ubis ή utis
  • – os/otis
  • – es/is ( ισοσύλλαβα )
  • – is/is ( ισοσύλλαβα )  ΕΚΤΟΣ: civis/is=πολίτης, collis/is=λόφος, hostis/is=εχθρός, finis/is=τέλος, mensis/is=μήνας, postis/is=δοκάρια à ΑΡΣΕΝΙΚΑ
  • Μονοσύλλαβα σε –x/cis ή gis ΕΚΤΟΣ: lex/gis=νόμος, grex/gis=κοπάδι, dux/cis= ηγεμόνας à AΡΣΕΝΙΚΑ
  • Μονοσύλλαβα σε –s με σύμφωνο πριν το s ΕΚΤΟΣ: fons/ntis=πηγή, mons/ntis= βουνό à ΑΡΣΕΝΙΚΑ
  • ΟΥΔΕΤΕΡΑ: όσα λήγουν σε: -c, -a, -l, -e, -n, -t, -ar, -ur, -us. ΕΚΤΟΣ: consul/lis=ύπατος, exul/ulis=εξόριστος, augur/guris=μάντης à ΑΡΣΕΝΙΚΑ

 

Β. ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ

ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ / ΠΕΡΙΤΤΟΣΥΛΛΑΒΑ

 

ΑΡΣΕΝΙΚΑ+ΘΗΛΥΚΑ

Ενικός αριθμός                                                Πληθυντικός αριθμός

Ον. lex                                                             leg –  es

Γεν. leg – is                                                     leg – um

Δοτ. leg – I                                                      leg – ibus

Αιτ.  leg – em                                                  leg – es

Κλ.  lex                                                           leg – es

Αφ. leg – e                                                      leg – ibus

 

 

ΟΥΔΕΤΕΡΑ

Eνικός αριθμός                                             Πληθυντικός αριθμός

Oν. corpus                                                       corpor – a

Γεν. corpor – is                                                corpor – um

Δοτ. corpor – i                                                 corpor – ibus

Αιτ. corpus                                                      corpor – a

Κλ. corpus                                                       corpor – a

Αφ.  corpor – e                                                corpor – ibus

 

ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ / ΙΣΟΣΥΛΛΑΒΑ

 

ΑΡΣΕΝΙΚΑ+ΘΗΛΥΚΑ ΣΕ –is/ is

Ενικός αριθμός                                                Πληθυντικός αριθμός

Ον.  host – is                                                    host – es

Γεν.  host – is                                                   host – ium

Δοτ. host – i                                                     host – ibus

Αιτ. host – em                                                  host – es

Κλ. . host – is                                                  host – es

Αφ.  host – e                                                    host – ibus

 

ΘΗΛΥΚΑ ΣΕ –es/ is

Ενικός αριθμός                                                Πληθυντικός αριθμός

Ον.  nub – es                                                   nub – es

Γεν. nub – is                                                    nub – ium

Δοτ. nub –i                                                      nub – ibus

Αιτ. nub – em                                                 nub – es

Κλ. nub – es                                                    nub – es

Αφ. nub – e                                                     nub – ibus

 

ΟΥΔΕΤΕΡΑ ΣΕ –e, –al, –ar/ is

Ενικός αριθμός                                                Πληθυντικός αριθμός

Ον. mar – e                                                      mar – ia

Γεν. mar – is                                                    mar – ium

Δοτ. mar – i                                                     mar – ibus

Αιτ. mar – e                                                     mar – ia

Κλ. mar – e                                                     mar –ia

Αφ. mar – i                                                      mar – ibus

 

Γ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Γ1.ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ /  ΠΕΡΙΤΤΟΣΥΛΛΑΒΑ

à Σχηματίζουν την γενική πληθυντικού σε –ium:

α) όσα έχουν θέμα* που λήγει σε δύο ή περισσότερα σύμφωνα πχ mons/montis. ΕΚΤΟΣ: pater/patrum= πατέρας, mater/matrum= μητέρα, frater/fratum=αδερφός.

β) οι λέξεις: dos/dotis= πρoίκα, vires/virium= δυνάμεις, penates/penatium= προγονικοί θεοί, samnis/samnitis.

γ) Όσα αφηρημένα θηλυκά σε –tas/tatis, διαθέτουν πληθυντικό αριθμό. Πέρα δηλ. από τον τύπο σε –um διαθέτουν και τον τύπο σε – ium. πχ. civitates/civitatium & civitatum.

Γ2. ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ / ΙΣΟΣΥΛΛΑΒΑ

àΣχηματίζουν την γενική πληθυντικού σε – um οι λέξεις: sedes= έδρα, iuvenis= νέος, suboles= γενιά

àΣχηματίζουν την αιτιατική ενικού σε – im οι λέξεις: turris= πύργος, Tiberis, Neapolis.

àΣχηματίζουν την αφαιρετική ενικού σε – i : α) τα ουδέτερα φωνηεντόληκτα που λήγουν σε – e,  – al, – ar,  β) όσα σχηματίζουν την αιτιατική ενικού σε – im .

àΣχηματίζουν την αφαιρετική ενικού ΚΑΙ σε – i  ΚΑΙ  σε – e  τα : civis= πολίτης,

avis= πουλί, navis= πλοίο, vete= δίχτυ, unquis= νύχι, familiaris= φίλος

 

Γ3. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ’ ΚΛΙΣΗΣ

àΟι λέξεις: caedes= σφαγή, clades= καταστροφή, mensis= μήνας, adulescens= έφηβος, virtus= αρετή σχηματίζουν την γενική πληθυντικού ΚΑΙ σε – um ΚΑΙ σε – ium.

àΌσα αρσενικά και θηλυκά σχηματίζουν την γενική πληθυντικού σε – ium, σχηματίζουν την αιτιατική πληθυντικού ΚΑΙ σε – es ΚΑΙ σε –is.

*το θέμα το εντοπίζουμε από την γενική ενικού αφαιρώντας την κατάληξη

 

Δ. ΤΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ vis=δύναμη

Ενικός αριθμός                                                Πληθυντικός αριθμός

Ον. vis                                                             vires

Γεν. –                                                               virium

Δοτ. –                                                               viribus

Αιτ. vim                                                           vires

Κλ. –                                                                vires

Αφ. vi                                                              viribus

Παναγιώτα Κόττα*
Φιλόλογος

© schooltime.gr

*Δείτε ακόμα: Λατινικά Λυκείου