Η αλόγιστη δαπάνη δεν φέρνει την ευτυχία

Στις ημέρες μας, λόγω της οικονομικής κρίσης, πολλοί καταναλωτές επαναξιολογούν τον τρόπο ζωής τους. «Σήμερα περνάμε από την αχαλίνωτη κατανάλωση σε μια πολύ προσεκτική μορφή της», εξηγεί ο Μάρσαλ Κοέν, αναλυτής της NPD Group. Η αγορά εργασίας και κατοικίας εμφανίζει κάμψη και οι καταναλωτές αποταμιεύουν περισσότερο –και δαπανούν λιγότερο– συγκριτικά με τις περασμένες δεκαετίες. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η τάση αυτή δεν είναι προσωρινή, αλλά θα έχει διάρκεια.

Σύμφωνα με έκθεση της αμερικανικής κυβέρνησης, τον Ιούνιο οι καταναλωτές στις ΗΠΑ αποταμίευσαν το 6,4% του εισοδήματός τους. Πριν από την αρχή της οικονομικής κρίσης, το ποσοστό αυτό δεν ξεπερνούσε το 1% – 2%. Άλλωστε όλα υποδεικνύουν ότι η ανάκαμψη για την αμερικανική οικονομία θα αργήσει.

Ένα καλό από την οικονομική δυσπραγία είναι ότι οι πρακτικές που υιοθέτησαν οι καταναλωτές ενδεχομένως να τους οδηγήσουν στην «κατάκτηση της ευτυχίας». Νέες έρευνες, για παράδειγμα, καταδεικνύουν ότι είμαστε πιο ευτυχείς, δαπανώντας χρήματα για την απόκτηση εμπειριών αντί υλικών αγαθών, ενώ νιώθουμε μεγαλύτερη χαρά περιμένοντας επί μεγάλο χρονικό διάστημα να αποκτήσουμε κάτι που επιθυμούμε. Όλοι, τέλος, αναγνωρίζουν ότι κερδίζουμε ψυχικά όταν παύουμε να ανταγωνιζόμαστε τους διπλανούς μας με γνώμονα τα υλικά αγαθά που κατέχει ο καθένας.

Η σημερινή «τσιγκουνιά» πιθανότατα είναι ανακλαστική αντίδραση σε μια εποχή που διαπνέεται από αβεβαιότητα. Πολλοί αναλυτές, πάντως, ισχυρίζονται ότι ίσως να είναι μια μόνιμη επιλογή ζωής που βασίζεται στην καλή γνώση όλων όσων χρειαζόμαστε για να μπορούμε να πούμε «ναι, νιώθω ευτυχισμένος».

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι τα «παραπανίσια» χρήματα διευκολύνουν τη ζωή μας. Πολλές μελέτες καταδεικνύουν ότι τα χρήματα τροφοδοτούν με ευτυχία επειδή καλύπτουν τις βασικές μας ανάγκες. Όμως τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί στρέφονται περισσότερο στη «συναισθηματική απόδοση των χρημάτων». Με ποιο τρόπο, δηλαδή, αντλεί κανείς περισσότερη ευτυχία από κάθε δολάριο που δαπανά.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο «τύπος» των αγορών που κάνουμε, το μέγεθος και η συχνότητά τους, αλλά ακόμα και η χρονική στιγμή που επιλέγουμε να ψωνίσουμε, επηρεάζει μακροπρόθεσμα την ψυχική μας ευδαιμονία. Η δαπάνη για την απόκτηση εμπειριών (π.χ. για ένα ταξίδι, για μαθήματα γαλλικών, για τα εισιτήρια μιας συναυλίας) δημιουργεί μεγαλύτερη ικανοποίηση από αυτή που φέρνει η αγορά ενός ζεύγους παπουτσιών.

Μάλιστα, ο Τόμας ντε Λιρ, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Ουινσκόνσιν διαπίστωσε ότι μόνο τα έξοδα που κάνουμε για αναψυχή (όπως οι διακοπές, η ψυχαγωγία, ακόμα και για διάφορα αθλήματα) συνδέονται με την ευδαιμονία μας. «Μια αύξηση των δαπανών για ψυχαγωγία κατά 20.000 δολάρια γεννά την ίδια ποσότητα ευτυχίας που λαμβάνει κανείς όταν παντρεύεται», υποστηρίζει o ίδιος. «Ταυτόχρονα τέτοιες δαπάνες αμβλύνουν τη μοναξιά και ενισχύουν τις κοινωνικές σχέσεις».

Ένας λόγος που πολλοί επιλέγουν να πληρώσουν περισσότερο για την απόκτηση εμπειριών παρά υλικών αγαθών, είναι ότι μπορούμε μετά να τις επαναφέρουμε στη μνήμη. Όπως λέει η Σόνια Λιουμπομίρσκι, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, «τα ταξίδια δεν είναι πάντα τέλεια. Αλλά γίνονται τέλεια όταν τα επαναφέρουμε στη μνήμη».

Ένας άλλος τρόπος να αυξήσουμε την ευτυχία που παίρνουμε από ένα προϊόν είναι να εργαστούμε σκληρά για να το αποκτήσουμε και να περιμένουμε πολύ μέχρι να το κάνουμε δικό μας. Σε αυτόν το νέο τρόπο και την αλλαγή της νοοτροπίας πρέπει να προσαρμοστούν και οι έμποροι και να κάνουν τη διαδικασία αγοράς των προϊόντων τους «αξιομνημόνευτη» και ελκυστική στους σημερινούς καταναλωτές, που προσέχουν πολύ «πότε και για ποιο λόγο» θα ανοίξουν το πορτοφόλι τους.

(Κείμενο της αγγλικής εφημερίδας Independent, μεταφρασμένο και αναδημοσιευμένο στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 14.10.2010, ελαφρώς συντομευμένο) 

Παρατηρήσεις

  1. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου σε 120-140 λέξεις.
  1. «Τελικά το μοναδικό κοινό χαρακτηριστικό όλων όσοι είναι ευτυχισμένοι είναι οι δυνατοί δεσμοί που έχουν με τους γύρω τους». Να αναπτύξετε το νόημα της παραπάνω φράσης σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων.
  1. Να βρείτε τον τρόπο και τα μέσα πειθούς στην τρίτη, τέταρτη και πέμπτη παράγραφο («Ένα καλό από την οικονομική … δαπανά»).

Παραγωγή κειμένου Σε ένα άρθρο που θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναπτύξετε τους παράγοντες που ωθούν πολλούς ανθρώπους στην υπερκατανάλωση. Επίσης, να προτείνετε τρόπους για να αμβλυνθεί το συγκεκριμένο φαινόμενο.

Μέρκατας Γιώργος*
Φιλόλογος, ΜSC Συστηματικής Φιλοσοφίας

© schooltime.gr