Οι διεθνείς και εσωτερικές πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις επηρεάζονται πλέον καθοριστικά από την παγκοσμιοποίηση, δηλαδή από τη διεθνή κίνηση προσώπων και εργασίας, προϊόντων και κεφαλαίων, τε­χνογνωσίας και πληροφορίας. Η νέα αυτή κατάσταση είναι μια δεδομένη πραγματικότητα του 21ου αιώνα και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με έναν καταγγελτικό λόγο και αφορισμούς, αλλά είναι επιβεβλημένο να α­ντιμετωπίζεται με πολιτικούς όρους.

Σήμερα η παγκοσμιοποίηση, ανεξαρτήτως του νέου πλαισίου και της δυναμικής που έχει δημιουργήσει, όχι μό­νο διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες αλλά επιπλέον δημιουργεί καινούργιες. Όχι μόνο επηρεάζει αρνητικά τις περιβαλλοντικές συνθήκες και κατ’ επέκταση την ποιότητα ζωής αλλά και αντιστέκεται στις θεσμικές και κοι­νωνικές παρεμβάσεις, όταν αυτές εκδηλώνονται. Εξάλλου, οι υπερεθνικοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένω­ση, τα κράτη και οι φορείς της πολιτικής, δηλαδή οι πολιτικοί και κοινωνικοί σχηματισμοί, δεν έχουν ακόμη ε­παρκώς συνειδητοποιήσει την ανάγκη καθορισμού θεσμικών αντίβαρων στη δεδομένη αυτή κατάσταση, ώστε αφενός μεννα ισοσταθμίσουν τις αρνητικές πλευρές της παγκοσμιοποίησης, αφετέρου δε να διαμορφώσουν στάσεις και συμπεριφορές προκειμένου να δημιουργηθεί η αναγκαία πολιτική και κοινωνική δυναμική.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, βέβαια, τα ζητήματα αυτά αποτελούν αντικείμενο πολιτικού διαλόγου και επη­ρεάζουν τη διαμόρφωση των θέσεων των κομμάτων. Ιδιαίτερη σημασία προσδίδεται στο γεγονός ότι μια νεωτερική αντίληψη της πολιτικής και ένας διαφορετικός πολιτικός λόγος, αλλά και οι στάσεις κα οι συμπεριφορές των πολιτικών, είναι στοιχεία ικανά να επαναφέρουν την πολιτική στο κέντρο των ενδιαφερόντων των πολιτών. Έτσι μπορεί να αντιμετωπιστεί η απαξίωση και η συνεχής αποστασιοποίηση των πολιτών, και κυρίως των νέων, από τα πολιτικά πράγματα.

Στη χώρα μας, τα ζητήματα αυτά δε συζητούνται επαρκώς με ένα συστηματικό και συντεταγμένο τρόπο στο πλαίσιο λειτουργίας των κοινωνικών, εργατικών, επιστημονικών και άλλων φορέων, α­κόμη και των πολιτικών. Η εκάστοτε προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να είναι η ευκαιρία διαλόγου, προ­βληματισμών και προτάσεων ώστε να αποφασίζουν οι πολίτες μετά λόγου γνώσεως για την πορεία της χώρας, αλλά και για τα θέματα της καθημερινότητας. Αυτό όμως το οποίο συνήθως συμβαίνει είναι ότι αναπτύσσεται και απολύτως υιοθετείται από τους πολίτες και από τους εκφραστές των πολιτικών φορέων η απολάκτιση[1] του ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου. Ο κανόνας αυτός επιβεβαιώθηκε και στην πρόσφατη προεκλογική περίοδο αλλά και στα όσα συμβαίνουν μετεκλογικά, τουλάχιστον ως τώρα.

Ας αναρωτηθούμε λοιπόν ποιες θα ήταν οι αντιδράσεις μας σχετικά με ορισμένα καίρια ερωτήματα, από τα ο­ποία θα προέκυπτε τόσο ο βαθμός ωριμότητας της κοινωνίας, όσο και το αίσθημα ευθύνης των πολιτικών φο­ρέων.

Είναι η κοινωνία μας έτοιμη να αντιμετωπίσει τα ζητήματα του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής; Είναι δυ­νατόν, για παράδειγμα, να αλλάξει συνήθειες όσον αφορά τη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων της, την αξιοποί­ηση της ηθελημένης οικοπεδοποίησης, την ανοχή στη μόλυνση του άμεσου περιβάλλοντος της ή ακόμη και τον περιορισμό των ανέσεων της;

Παράλληλα, η πορεία της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια περίοδο όπου κυοφορείται η νέα συν­θήκη, μάς οδηγεί στην ανάγκη να διαμορφώσουμε συγκεκριμένες θέσεις, θεωρώντας την Ένωση ως σημείο α­ναφοράς μιας ευρύτερης πολιτιστικής και πολιτικής εξέλιξης και όχι μόνον ως πηγή άντλησης κεφαλαίων.

Ιωάννης Μάνος, «Ο μεγάλος ασθενής», εφημερίδα Το Βήμα (διασκευή)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-110 λέξεις.

(25 Mονάδες)

Β.1.  Να αναπτύξετε το παρακάτω απόσπασμα του κειμένου σε 80-100 λέξεις: «Σήμερα η παγκοσμιοποίηση, ανεξαρτήτως του νέου πλαισίου και της δυναμικής που έχει δημιουργήσει, όχι μό­νο διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες αλλά επιπλέον δημιουργεί καινούργιες.»

(10 Μονάδες) 

Β.2. Να εντοπίσετε τον τρόπο και τα μέσα πειθούς στην 2η παράγραφο του κειμένου («Σήμερα…δυναμική»).

(5 Μονάδες)

Β.3. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης και ποια η δομή της 3ης παραγράφου του κειμένου; («Σε … πράγματα»). Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

(5 Μονάδες)

Β.4. Να σχηματίσετε μία πρόταση με καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου χωρίς να αλλάξετε το μέρος του λόγου στο οποίο βρίσκονται:  διευρύνει, απαξίωση, αξιοποίηση, υιοθετείται, αντιδράσεις.

(5 Μονάδες)

Β.5. Να αξιολογήσετε τον παρακάτω συλλογισμό ως προς την αλήθεια και την εγκυρότητά του:

Θεσμοί που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν επί αιώνες, που καθιερώθηκαν µε αίμα πολύ, έχουν πια διαβρωθεί. Η οικογένεια, που ήταν η ζεστή φωλιά όπου πλάθονταν κι οπλίζονταν ο άνθρωπος, κάθε μέρα γίνεται και πιο σκιώδης. Ο τρόπος ζωής που είχε το παρελθόν κληροδοτήσει από γενιά σε γενιά – τιμιότητα, ντροπή, αξιοπρέπεια και κοινωνική συνεργασία – κινδυνεύει και αναιρείται καθημερινά από την πρακτική της εποχής µας. Το παρελθόν, ως αυθεντία, ως πηγή κανόνων βίου, υποφέρει από δεινή αμφισβήτηση.

(10 Μονάδες)

Γ. Παραγωγή Λόγου: Το σχολείο σου διαθέτει το δικό του ηλεκτρονικό ημερολόγιο (blog) στο διαδίκτυο μέσω του οποίου τόσο οι καθηγητές, όσο και οι μαθητές μπορούν να συμμετέχουν σε διάφορες δημόσιες συζητήσεις με δικά τους άρ­θρα και σχόλια. Στο πλαίσιο, λοιπόν, ενός άτυπου διαλόγου με θέμα το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις μελλοντικές της προοπτικές, να περιγράψεις τις προκλήσεις, τις οποίες οφείλει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το ευρωπαϊκό εγχείρημα, προκειμένου να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών και να επισημάνεις τις προτεραιότητες που πρέπει να θέσει η Ελλάδα για να μπορέ­σει να αξιοποιήσει την παρουσία της στην Ένωση. (500-600 λέξεις)

(40 Μονάδες)

 _________________________

[1] απολάκτιση = περιφρονητική απόρριψη

Μέρκατας Γιώργος*
Φιλόλογος, ΜSC Συστηματικής Φιλοσοφίας

© schooltime.gr