«Λατινικά Γ’ Λυκείου: Γραμματικές-Συντακτικές ασκήσεις (Κείμενο 29)» της Έρης Ναθαναήλ

Κείμενο 29: Ο ΟΚΤΑΒΙΑΝΟΣ, Ο ΠΑΠΟΥΤΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ

Cum Octavianus post victoriam Actiacam Romam rediret, homo quidam ei occurrit corvum tenens; eum instituerat haec dicere: «Ave, Caesar, victor imperator». Caesaris multum interfuit corvum emere; itaque viginti milibus sestertium eum emit. Id exemplum sutorem quendam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem. Diu operam frustra impendebat; quotiescumque avis non respondebat, sutor dicere solebat «Oleum et operam perdidi». Tandem corvus salutationem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit. Audita salutatione Caesar dixit: «Domi satis salutationum talium audio». Tum venit corvo in mentem verborum domini sui: «Oleum et operam perdidi». Ad haec verba Augustus risit emitque avem tanti, quanti nullam adhuc emerat.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

  1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

parem salutationem:            αφαιρετική ενικού αριθμού, γενική πληθυντικού

corvum:                                   την ίδια πτώση του άλλου αριθμού

milibus:                                   ονομαστική,  γενική και αιτιατική του ίδιου αριθμού

 homo quidam:                      γενική ενικού ,  ονομαστική πληθυντικού

Id exemplum:                        αιτιατική πληθυντικού

 sutorem quendam:         αιτιατική πληθυντικού

haec verba:                       γενική  και αφαιρετική ενικού

haec:                           η ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
multum:                     ο υπερθετικός βαθμός
viginti milibus:           η ονομαστική πληθυντικού
sutorem:                     η ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
avis:                             αφαιρετική ενικού και γενική πληθυντικού
talium:                                   η ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
mentem: η γενική πληθυντικού
nullam: η γενική ενικού

operam: Να επισημάνετε την ιδιαιτερότητα του τύπου και να τον κλίνετε στον ίδιο αριθμό.

sestertium, avis: Να κλιθούν.

 

  1.  Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους ρηματικούς τύπους:

 

rediret:            ονοματικοί τύποι (για τυχόν περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου του ρήματος) και β΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα

occurrit:          α΄πληθυντικό του παρατατικού και του παρακειμένου της υποτακτικής της ίδιας φωνής

tenens: γ΄ενικό του ενεστώτα και του υπερσυντελίκου της οριστικής και της υποτακτικής και των δυο φωνών , μετοχή μέλλοντα

instituerat:                 β΄ενικό του ενεστώτα της προστακτικής της ίδιας φωνής και δοτική γερουνδίου

dicere :                        β΄πληθυντικό του ενεστώτα και του μέλλοντα της προστακτικής

interfuit:                     ονοματικοί τύποι (για τυχόν περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου του ρήματος)

emere:                        ονομαστική πληθυντικού  μετοχής ενεστώτα στο θηλυκό γένος, απαρέμφατα όλων των χρόνων στη φωνή που βρίσκεται , α΄πληθυντικό του παρατατικού και του συντελεσμένου μέλλοντα της οριστικής και των δυο φωνών

emit:               αφαιρετική του γερουνδίου και του σουπίνου

incitavit:         β΄ενικό του μέλλοντα της υποτακτικής της ίδιας φωνής

doceret: το ίδιο πρόσωπο  υποτακτικής  και προστακτικής μέλλοντα της ίδιας φωνής  και γ΄πληθυντικό του μέλλοντα της οριστικής της μέσης φωνής

impendebat:   γενική γερουνδίου και απαρέμφατα και μετοχές της μέσης φωνής (για τυχόν περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου του ρήματος)

respondebat:             α΄ πληθυντικό όλων των χρόνων της υποτακτικής (για τυχόν περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου του ρήματος)

solebat:           α΄ ενικό πρόσωπο οριστικής συντελεσμένου μέλλοντα, γ΄  ενικό υποτακτικής παρακειμένου και  μετοχές όλων των χρόνων.

perdidi:           γ΄ενικό του παρατατικού και β΄ πληθυντικό του υπερσυντελίκου της υποτακτικής και των δυο φωνών , αιτιατική του γερουνδίου και α΄ πληθυντικό του παρακειμένου της υποτακτικής

didicit:                         β΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρατατικού της ίδιας φωνής

attulit:             γ΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής συντελεσμένου μέλλοντα, προστακτική ενεστώτα στην ίδια φωνή, απαρέμφατα όλων των χρόνων. β΄ ενικό του μέλλοντα της οριστικής και της προστακτικής της μέσης φωνής

venit:               ονοματικοί τύποι της ίδιας (για τυχόν περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου του ρήματος)

 risit:                α΄ πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής παρατατικού και υπερσυντελίκου της οριστικής της ίδιας φωνής

audita:            αφαιρετική του ενικού αριθμού του γερουνδιακού του αρσενικού γένους

dixit:                β΄ πληθυντικό του ενεστώτα και του παρατατικού της οριστικής της μέσης φωνής

 

  1. multum, parem, diu, cupidus, satis : Nα γράψετε τους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών.

 

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Να γίνει συντακτική αναγνώριση (εισαγωγή, εκφορά, αιτιολόγηση εκφοράς, συντακτικός ρόλος) των παρακάτω δευτερευουσών προτάσεων του κειμένου:

  • ut corvum … salutationem.
  • quotiescumque … respondebat.
  • quanti … emerat.

 Να γίνει η πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων/φράσεων:

 imperator, Caesaris, sestertium, pecuniae, salutationum, verborum, domini, quanti,  venit corvo in mentem verborum

homo quidam ei occurrit corvum tenens: Να αντικατασταθεί η μετοχή με : α)δευτερεύουσα αναφορική πρόταση β) με δευτερεύουσα χρονική πρόταση που θα δηλώνει το σύγχρονο και μάλιστα συνεχιζόμενη πράξη στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη πράξη.

post victoriam Actiacam:  α) να αντικατασταθεί η πρόθεση, ώστε να δηλώνεται το «πριν» β) να αντικατασταθεί ο εμπρόθετος προσδιορισμός με δευτερεύουσα πρόταση και ο επιθετικός προσδιορισμός με προσδιορισμούς  της στάσης σε τόπο (Νeapolis : όνομα πόλης  και Creta=Κρήτη).

RomamΝα αντικατασταθεί ο τύπος με το όνομα Athenae-arum δηλώνοντας στάση σε τόπο.Caesaris multum interfuit corvum emere; itaque viginti milibus sestertium eum emit: να μετατραπεί η δεύτερη κύρια πρόταση σε δευτερεύουσα συμπερασματική (στην κύρια να προστεθεί το ποσοτικό επίρρημα tam)

 Tandem corvus salutationem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit: να μετατραπεί η πρώτη κύρια πρόταση σε δευτερεύουσα υποθετική, ώστε να δηλώνεται υπόθεση αντίθετη του πραγματικού στο παρελθόν.

quotiescumque avis non respondebat, sutor dicere solebat «Oleum et operam perdidi» : να μετατραπεί η πρώτη κύρια πρόταση σε δευτερεύουσα υποθετική, ώστε να δηλώνεται : α)ανοιχτή υπόθεση στο παρελθόν β) υπόθεση δυνατή ή πιθανή.

itaque viginti milibus sestertium eum emit. να αντικατασταθεί ο προσδιορισμός της αξίας με τη λέξη ( maximum pretium)

Ad haec verba Augustus risit emitque avem tanti: να αντικατασταθεί ο προσδιορισμός της αξίας με τη λέξη «multum» και με τoυς τύπους «quattuordecim sestertii».

Id exemplum sutorem quendam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem: να αντικατασταθεί η δευτερεύουσα με το κατάλληλο απαρέμφατο.

Audita (salutatione): να αναλυθεί  η μετοχή σε δευτερεύουσα πρόταση με όλους τους δυνατούς τρόπους.

Ave, Caesar, victor imperator:  Να αναλυθεί η παράθεση στην αρμόζουσα δευτερεύουσα πρόταση

Cum Octavianus post victoriam Actiacam Romam rediret: Να γραφεί η ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση .

Να συμπτυχθούν σε μετοχή οι παρακάτω προτάσεις:

  • Cum Octavianus post victoriam Actiacam Romam rediret,
  • quotiescumque avis non respondebat

 Να μετατρέψετε τις παρακάτω προτάσεις στην αντίθετη σύνταξη.

  • eum instituerat haec dicere.
  • itaque viginti milibus sestertium eum emit.
  • Id exemplum sutorem quendam incitavit, ut corvum doceret parem salutationem.
  • Diu operam frustra impendebat;
  • «Oleum et operam perdidi».
  • Tandem corvus salutationem didicit et sutor, cupidus pecuniae, eum Caesari attulit.
  • …emit avem tanti, quanti nullam adhuc emerat.

Έρη Ναθαναήλ*
Φιλόλογος

© schooltime.gr  Ροή Ειδήσεων