Τι είναι η περίληψη;

Είναι η συνοπτική και περιεκτική απόδοση, σε συνεχή λόγο, ενός κειμένου. Είναι ένα νέο κείμενο, που, χωρίς να προδίδει το αρχικό, περιλαμβάνει τα σημαντικότερα σημεία του, κατάλληλα συνδεδεμένα. Με αυτήν επιδιώκεται:

  • Η κατανόηση του κειμένου.
  • Η πληροφόρηση των άλλων με λιτό και σαφή τρόπο για το περιεχόμενο του κειμένου.
  • Η διάκριση του αναγκαίου από το περιττό τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη γλώσσα του κειμένου.
  • Η δόμηση ενός νέου κειμένου με συνοχή και συνεκτικότητα.

Στόχοι

– Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι η περίληψη είναι ένα δικό τους κείμενο που δεν προδίδει, όμως, το πνεύμα του συγγραφέα.

– Να αντιληφθούν ότι η περίληψη είναι μια αφαιρετική διαδικασία και, συνεπώς, πρέπει να εντοπίζουν το καίριο, με τις σημαντικές λεπτομέρειες, τους πλαγιότιτλους των παραγράφων, τις λέξεις κλειδιά.

– Να αντιληφθούν τα βασικά στοιχεία που πρέπει να προσέχουν στη σύνταξη της περίληψης.

– Να ασκηθούν σε ένα λόγο σαφή και νοηματικά πυκνό, οξύνοντας ταυτόχρονα και την κριτική τους ικανότητα.

Η έκταση της περίληψης

Συνήθως είναι το 1/3 του αρχικού κειμένου. Στις εξετάσεις, ο αριθμός των λέξε­ων καθορίζεται. Δεν πρέπει να υπερβαίνουμε το όριο πάνω από 15-20 λέξεις.

Ι. Η εκτενής περίληψη βασίζεται:

  • Στο θεματικό κέντρο του κειμένου.
  • Στους πλαγιότιτλους των παραγράφων.
  • Στις σημαντικές λεπτομέρειες της κάθε παραγράφου.
  1. Η συνοπτική περίληψη βασίζεται:

-Στο θεματικό κέντρο του κειμένου.

  • Στους πλαγιότιτλους των παραγράφων.

ΙΠ. Η πολύ σύντομη περίληψη βασίζεται:

  •   Στο θεματικό κέντρο του κειμένου.
  • Στους πλαγιότιτλους των ευρύτερων ενοτήτων.

Πάμε τώρα να δούμε μερικές συμβουλές για μια πετυχημένη περίληψη

 

Βήματα – στάδια περίληψης:

  1. 1. Πρώτη ανάγνωση του κειμένου, αργά και προσεκτικά, για να βρεθεί το Θεματικό Κέντρο του κειμένου. Διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο που μας δόθηκε και προσπαθούμε να συλλάβουμε το θεματικό/νοηματικό του κέντρο . Στη συνέχεια, καταγράφουμε το θεματικό κέντρο που εντοπίσαμε στο πρόχειρό μας ,διότι αυτό μπορεί να αποτελέσει στη συνέχεια ακόμη και τη θεματική περίοδο της περίληψής μας ,αν βέβαια επιλέξουμε την παραγωγική μέθοδο ανάπτυξης. Στην προσπάθεια εντοπισμού του θεματικού κέντρου του κειμένου, θα μας βοηθήσει και ο τίτλος του ,αν υπάρχει. Συγκεκριμένα:

Κατανοώ το κείμενο

α) Το διαβάζω μία φορά με τους εξής σκοπούς:

  • να βρω το θέμα του κειμένου
  • να αντιληφθώ ποια είναι η στάση ή η άποψη του συγγραφέα για το θέμα

β) Το διαβάζω δεύτερη φορά με τους εξής σκοπούς:

  • να επιβεβαιώσω αυτά που κατάλαβα με την πρώτη ανάγνωση
  • να μελετήσω τη λογική οργάνωση του κειμένου.
  1. Διακρίνουμε τα ουσιώδη στοιχεία του κειμένου από τα επουσιώδη
  2. Εργαζόμαστε ανά παράγραφο εντοπίζοντας τα μέρη της (θεματική περίοδος, λεπτομέρειες ,πρόταση- κατακλείδα ) και υπογραμμίζουμε τις λέξεις -κλειδιά ή τις φράσεις-κλειδιά. Οι λέξεις (ή φράσεις κατά περίπτωση) αυτές αποδίδουν τα βασικά στοιχεία -θέσεις , απόψεις, σκέψεις κ.ά. – του συγγραφέα. Ένας τρόπος για να καταλάβουμε ότι έχουμε υπογραμμίσει τις σωστές λέξεις -κλειδιά, είναι να τις διαβάσουμε τη μια μετά την άλλη, μετά την υπογράμμισή τους ,απομονωμένες δηλαδή από το υπόλοιπο γλωσσικό περιβάλλον της παραγράφου. Αν αποδίδουν το βασικό νόημα της παραγράφου, τότε οι επιλογές μας είναι σωστές ή τουλάχιστον ικανοποιητικές . Η επιλογή τους επίσης, είναι αυστηρή και πρέπει να αποφεύγεται η κατά…βούληση υπογράμμιση . Ανάλογα πάντως με το κείμενο και με οδηγό τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα ,μπορούμε να τις εντοπίσουμε υποβάλλοντας σύντομα ερωτήματα του τύπου : ποιος, πού ,πότε, τί , πώς ,γιατί, με ποιο σκοπό , με ποιο αποτέλεσμα ,με ποια προϋπόθεση κ.ο.κ. Στη συνέχεια , «κρατάμε» σημειώσεις από κάθε παράγραφο ή νοηματική ενότητα χωριστά, χρησιμοποιώντας τις λέξεις -κλειδιά ως οδηγό ή καταγράφουμε τον πλαγιότιτλο της παραγράφου ή της θεματικής ενότητας. Για να γίνει αυτό ευκολότερα , χρησιμοποιούμε ως υποκείμενο της σημείωσης τη σημαντικότερη νοηματικά έννοια (την έννοια με τη βαρύνουσα σημασία) που υπογραμμίσαμε και συνήθως –αλλά όχι πάντα-βρίσκεται στη θεματική περίοδο της παραγράφου.  Οι σημειώσεις αυτές θα αποτελέσουν το βασικό υλικό της περίληψής μας ,σε συνδυασμό βέβαια και με το θεματικό κέντρο που ήδη έχουμε εντοπίσει και καταγράψει . Δίνουμε συνοπτικά το περιεχόμενο κάθε παραγράφου βγάζοντας διευρυμένο πλαγιότιτλο – συμπυκνωμένο νόημα της παραγράφου αυτής. Ο διευρυμένος πλαγιότιτλος αποτελεί φράση – πρόταση με ολοκληρωμένο νόημα, διότι, πρόκειται να αποτελέσει περίοδο λόγου στη μελλοντική μου περίληψη. Συνδέουμε τα μικρά συμπυκνωμένα νοήματα που γράψαμε (= διευρυμένοι πλαγιότιτλοι), αξιοποιώντας τις διαρθρωτικές λέξεις – φράσεις που έχουμε υπογραμμίσει, για να αποδώσουμε τη δομή της σκέψης και την οργάνωση του λόγου του συγγραφέα.
  3. Στη θεματική περίοδο της περίληψης μας παρουσιάζουμε το θεματικό κέντρο του κειμένου 
  4. 5. Χρησιμοποιούμε κάποτε (π.χ στην αρχή, τη μέση και το τέλος, χωρίς να κάνουμε κατάχρηση) εκφράσεις του πλαγίου λόγου (π.χ. ο συγγραφέας υποστηρίζει, τονίζει, επισημαίνει, αντιπαραθέτει, παρουσιάζει, συμπεραίνει, προσδιορίζει…)
    Χρησιμοποιούμε όρους του κειμένου. Δεν αντιγράφουμε ποτέ αυτούσιες εκφράσεις ή προτάσεις. Χρησιμοποιούμε προσωπική έκφραση: Δεν αρκεί κάποιος να επαναλαμβάνει κάθε φράση αφαιρώντας όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις και βρίσκοντας συνώνυμα των λέξεων, γιατί τότε πρόκειται για μηχανική εργασία σύντμησης του κειμένου και όχι για μια εργασία βαθύτερης κατανόησής του. Συνθέτουμε και γράφουμε την περίληψη με δικά μας λόγια ,χρησιμοποιώντας το θεματικό κέντρο,  τις λέξεις -κλειδιά ,τις σημειώσεις που κρατήσαμε από κάθε παράγραφο ή θεματική ενότητα ή τους πλαγιότιτλους που έχουμε καταγράψει
    7. Σεβόμαστε το νόημα του κειμένου: αποδίδουμε στην περίληψη το περιεχόμενο του κειμένου, χωρίς να σχολιάζουμε ή να κρίνουμε τα αναφερόμενα σε αυτό, έστω κι αν διαφωνούμε με αυτά.
    8. Εφαρμόζουμε τις τεχνικές σύμπτυξης
  • Αντικαθιστούμε μια απαρίθμηση με ένα περιεκτικό όρο: ο τύπος, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, το διαδίκτυο = τα μέσα ενημέρωσης (-5 λέξεις).
  • Αντικαθιστούμε μια περίφραση με μία λέξη: οι απαίδευτοι κυρίως είναι αυτοί που έχουν προκαταλήψεις = οι απαίδευτοι κυρίως είναι προκατειλημμένοι (-3 λέξεις).
  • Καταργούμε την έμφαση (αν βέβαια αυτή η αλλαγή μας επιτρέπει να μείνουμε πιστοί στο κείμενο): Η εκπαίδευση είναι εκείνη η οποία παραμελείται ιδιαίτερα και ανεπίτρεπτα από το κράτος = Η εκπαίδευση παραμελείται ανεπίτρεπτα από το κράτος (-6 λέξεις).
  • Αντικαθιστούμε μια σχέση αιτίου – αποτελέσματος ανάμεσα σε δύο προτάσεις με άνω τελεία: Ο ρόλος της οικογένειας στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού έχει περιοριστεί σημαντικά γιατί παράγοντες όπως το σχολείο ή η τηλεόραση επεμβαίνουν καθοριστικά στον τομέα = Ο ρόλος της οικογένειας στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού έχει περιοριστεί σημαντικά το σχολείο και η τηλεόραση επεμβαίνουν καθοριστικά σε αυτόν τον τομέα (- 3 λέξεις).
  • Αντικαθιστούμε ένα προθετικό σύνολο με ένα επίρρημα: συμπεριφέρθηκε με πολύ μεγάλη σκληρότητα και απανθρωπιά = συμπεριφέρθηκε πολύ σκληρά και απάνθρωπα (-2 λέξεις).
  • Καταργούμε τις συμπληρωματικές προτάσεις. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε ένα επίρρημα, ένα απαρέμφατο, ένα ουσιαστικό, μια παράθεση: είναι φανερό πως το πρόβλημα έχει οξυνθεί και η κατάσταση επιβάλλει την ανάληψη ευθυνών και πρωτοβουλιών = η όξυνση του προβλήματος επιβάλλει την ανάληψη ευθυνών και πρωτοβουλιών (-6 λέξεις).
  • Αντικαθιστούμε την παθητική σύνταξη με την ενεργητική: σημαντικές αποφάσεις ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό = ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε σημαντικές αποφάσεις (-1 λέξη).
  • Αντικαθιστούμε ένα αρνητικό ρήμα με το αντίστοιχο καταφατικό: δε δέχτηκε να συμβιβαστεί με την υπάρχουσα κατάσταση = αρνήθηκε να συμβιβαστεί με την υπάρχουσα κατάσταση (-1 λέξη).
  • Αντικαθιστούμε μια αναφορική πρόταση με ένα επίθετο: πρέπει να στιγματίζεται ο πολιτικός εκείνος που ενώ δίνει υποσχέσεις δεν τις εκπληρώνει = πρέπει να στιγματίζεται ο δημαγωγός πολιτικός (-7 λέξεις).
  • Αντικαθιστούμε μια δευτερεύουσα πρόταση (χρονική, αιτιολογική, υποθετική κ.α) με ένα επίθετο ή μια μετοχή στην αρχή της πρότασης ή με ένα προθετικό σύνολο: επειδή οι κυβερνήσεις αδιαφόρησαν για το ζήτημα, αυτό διαιωνίστηκε = εξαιτίας της αδιαφορίας των κυβερνήσεων το ζήτημα διαιωνίστηκε (-1 λέξη).
  • Αποφεύγουμε τον πλάγιο λόγο και πολύ περισσότερο τη χρήση παρελθοντικού χρόνου. Δεν γράφουμε π.χ. Ο αρθρογράφος υποστήριξε ότι… ΑΛΛΑ η αλόγιστη επέμβαση στη φύση, υποστηρίζει ο αρθρογράφος, εγκυμονεί πολλούς κινδύνους για την ανθρωπότητα (-1 λέξη).
  • Αποφεύγουμε τις ερωτήσεις, ευθείες και πλάγιες και τις αποδίδουμε με προτάσεις κρίσεως, διότι έτσι ο λόγος γίνεται συντομότερος: υπάρχει πλέον κανείς σήμερα που να πιστεύει ότι η βία και η ανομία πρέπει να αντιμετωπίζονται από το κράτος με βία; = η βία και η ανομία δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται από το κράτος με βία (-7 λέξεις).
  1. Παραλείπουμε τα παραδείγματα, τις συγκρίσεις και τις αναλογίες. Αν είναι όμως απολύτως αναγκαίο να συμπεριλάβουμε κάποια, αυτό θα γίνει με τρόπο ιδιαίτερα περιεκτικό.
    10. Αποφεύγουμε να κάνουμε περίληψη κάθε παραγράφου, διότι θα δημιουργηθούν πολλές παράγραφοι. Αντίθετα, δύο ή περισσότερες παραγράφους που συνδέονται νοηματικά τις συμπτύσσουμε σε μία. Η περίληψη γράφεται στο πλαίσιο μιας εκτενούς παραγράφου και για το λόγο αυτό έχει τη δομή μιας κανονικής παραγράφου. Η θεματική περίοδος αντιστοιχεί στο θεματικό/ νοηματικό κέντρο της περίληψης , οι λεπτομέρειες αντιστοιχούν στις σημειώσεις ή τους πλαγιότιτλους και η πρόταση-κατακλείδα αντιστοιχεί στο συμπέρασμα που ενδεχομένως καταλήγει ο συγγραφέας του κειμένου που δόθηκε για περίληψη.
    11. Ελέγχουμε την έκταση της περίληψης: λέξη θεωρείται κάθε σύνολο από γράμματα χωρισμένο από τα προηγούμενα ή τα επόμενα με ένα κενό ή ένα σημείο στίξης.
    Το κατά συνέπεια μετράει για δύο λέξεις, ενώ το συνεπώς για μία.

    Στην ανακοίνωση του θέματος αναφέρεται ο αριθμός των λέξεων που επιτρέπονται με ένα ποσοστό 10% πάνω ή κάτω.
    Όταν ζητείται περίληψη, γενικά, εννοούμε συνήθως σύμπτυξη του κειμένου στο 1/3. Δεν προσπαθούμε να μειώσουμε στο 1/3 κάθε πρόταση ή ένα σύνολο από προτάσεις. Αντίθετα, όταν έχουμε φτάσει στη μέση της εργασίας, ελέγχουμε εάν έχουμε σεβαστεί τον επιτρεπόμενο αριθμό λέξεων ‘ εάν όχι, τότε κάνουμε τις αναγκαίες διορθώσεις, προτού συνεχίσουμε.
    Εάν πάλι η περίληψη είναι πολύ σύντομη ίσως έχουμε ξεχάσει ορισμένα σημαντικά στοιχεία του κειμένου. Εάν, τέλος, η περίληψη είναι υπερβολικά εκτενής, αυτό ίσως οφείλεται στο ότι περιέχει λεπτομέρειες, άχρηστα παραδείγματα. Καθώς συγκρίνουμε το πρότυπο με τη σύντμηση, καταργούμε τα στοιχεία εκείνα της περίληψης που δεν αναφέρονται στα ουσιώδη σημεία του πρωτοτύπου. Τέλος, αν ο μετασχηματισμός είναι »φλύαρος» βελτιώνουμε την τεχνική της προσαρμογής.
    12.Ολοκληρώνουμε την περίληψη μέσα σε λογικό χρονικό διάστημα (μέχρι 45 λεπτά στις 3 ώρες), ώστε να αφιερώσουμε τον ανάλογο χρόνο και για τις υπόλοιπες ασκήσεις ή εργασίες.
    13
    . Πιθανή αρχή της περίληψης:
  • Στο κείμενο υποστηρίζεται……..
  • Στο δοκιμιακό αυτό κείμενο ο συγγραφέας πραγματεύεται……
  • Ο συγγραφέας, αναφερόμενος στο ρόλο που διαδραματίζει το ……. αναγνωρίζει…….
  • Το άρθρο αυτό θίγει το πολυσυζητημένο θέμα……..
  • Σύμφωνα με το κείμενο………
  • Ο συγγραφέας εκφράζει την πρόθεσή του ……….
  • Ο συγγραφέας επιχειρεί να ανασκευάσει τα επιχειρήματα….
  • Ο συγγραφέας υπερασπίζεται την άποψη……..
  • Ο συγγραφέας αναφέρεται στο επίμαχο ζήτημα…..
  • Ο συγγραφέας διατυπώνει τις απόψεις του………
  • Ο συγγραφέας προσεγγίζει και διερευνά το ………..
  • Κατά το συγγραφέα η πρωτοφανής……….

 

Ξεκινώ την περίληψη [αποφεύγοντας την αναφορά στο όνομα του συγγραφέα]  με μια κατατοπιστική του βασικού θέματος διατύπωση, όπως π.χ.:

«ο συγγραφέας του κειμένου ασχολείται, επισημαίνει, τονίζει, σχολιάζει, εντρυφεί, θίγει το θέμα, απευθύνεται στους…, αναφέρεται στο, αναφέρει πώς, παρουσιάζει (π.χ. τους παράγοντες), περιγράφει, προσθέτει, αναλύει, εξηγεί, διευκρινίζει, επισημαίνει, διακρίνει, εκτιμά ότι, εντοπίζει (π.χ. τις ιδιομορφίες), διατυπώνει την άποψη, συγκρίνει το… με το… και επισημαίνει τις διαφορές, υποστηρίζει, πιστεύει, τονίζει, δηλώνει, προτείνει, αντικρούει τις απόψεις υποστηρίζοντας….,  αντιπαραθέτει, υπαινίσσεται, αμφισβητεί, απορρίπτει, συμπεραίνει, συνοψίζει, καταλήγει, κ.ά.».

  1.   14. Πιθανό τέλος της περίληψης: 

«Τέλος / συνοψίζοντας / τελειώνοντας ο συγγραφέας προτείνει / συμπεραίνει / διαπιστώνει…»

 

Γενικές οδηγίες

1) Αποφεύγουμε την υπερβολική αφαίρεση και γενίκευση δίνοντας τα επιχειρήματα και τις σκέψεις του συγγραφέα σε σωστή αναλογία.

2)Δεν προσπαθούμε να μιμηθούμε το ύφος του κειμένου και αποφεύγουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτούσιες τις λέξεις/ φράσεις του κειμένου ,παρά μόνο αν είναι εντελώς απαραίτητο. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούμε εισαγωγικά. Ωστόσο, όσο εκτενέστερη είναι η περίληψη, όσο σοβαρότερο το ύφος – επισημότερο το ακροατήριο και όσο ειδικότερο το κείμενο από το οποίο προέρχεται η περίληψη (ιδίως αν χρησιμοποιείται ορολογία) είναι αναπόφευκτο να μεταφέρουμε και στην περίληψη ορισμένες χαρακτηριστικές λέξεις-φράσεις. Εκείνο που πρέπει να προσέχουμε είναι να ενσωματώνεται το νόημα των ξένων φράσεων μέσα στο δικό μας κείμενο-περίληψη. Εξαρτάται, επομένως, από την έκταση και το σκοπό ο λόγος της περίληψης: αν πρόκειται να μεταφέρουμε στην τάξη την περίληψη ενός εκτενούς άρθρου ή ενός κεφαλαίου από κάποιο μάθημα, για να το παρουσιάσουμε στους συμμαθητές μας, τότε μπορεί ο λόγος μας να είναι πιο κοντά στο κείμενο στο οποίο αναφερόμαστε και το ύφος μας να είναι οικείο. ν, όμως, θέλουμε να εντάξουμε μια περίληψη σε μια εισήγησή μας, να τη δημοσιεύσουμε ως βιβλιοπαρουσίαση σε σχολικό περιοδικό, τότε πρέπει ο λόγος μας να έχει την προσωπική μας σφραγίδα, χωρίς όμως, όπως είπαμε, να προδίδει το κείμενο στο οποίο αναφέρεται.

3) Δε σχολιάζουμε τις απόψεις του συγγραφέα ,ούτε επιδοκιμάζουμε ή αποδοκιμάζουμε τις θέσεις του. Παρακολουθούμε και καταγράφουμε τη συλλογιστική του πορεία με -όσο το δυνατό- αντικειμενικό τρόπο. Επιδιώκουμε τη χρήση ουδέτερου πληροφοριακού ύφους.

4)Παραλείπουμε: τις επεξηγήσεις ,όπου είναι δυνατό, τα παραδείγματα , τις καλλολογικές εκφράσεις ,τα σχήματα λόγου.

5) Μετατρέπουμε τις μεταφορές σε κυριολεξίες ή απλά τις παραλείπουμε.

6)Επιλέγουμε από την αρχή τη σύνταξη (ενεργητική ή παθητική) που θα χρησιμοποιήσουμε και τη διατηρούμε ως το τέλος της περίληψης.

7) Χρησιμοποιούμε κατά κανόνα το τρίτο πρόσωπο .

8) Καταγράφουμε τα βασικά σημεία του κειμένου και δεν τα σχολιάζουμε γιατί δεν κάνουμε διασκευή .

9) Σε περίπτωση που η έκταση της περίληψης είναι αρκετά μεγάλη ,μπορούμε να εφαρμόσουμε και τεχνικές πύκνωσης

Τι προσέχουμε στην περίληψη

 

Αποφεύγουμε Επιδιώκουµε
1.  την υπερβολική αφαίρεση 1.  τη σωστή αναλογία των γενικών θέσεων
2.  τη γενίκευση 2. τη σωστή αναλογία των παραδειγμάτων
3.  τη µίµηση του ύφους του συγγραφέα 3. να προσδώσουµε το δικό µας ύφος
4.  να σχολιάζουμε τις ιδέες, τα επιχειρήματα του συγγραφέα, επιδοκιμαστικά ή αποδοκιμαστικά  4. να είµαστε αντικειμενικοί
5. τη χρήση λέξεων/φράσεων του κειμένου, Όταν τις χρησιμοποιούμε, τις βάζουμε σε εισαγωγικά. 5. ενότητα λόγου, αλληλουχία νοημάτων, συνοχή κειμένου
 6. τη χρήση της παθητικής σύνταξης για συντομία και αντικειμενικότητα

 

Ρήµατα που χρησιμοποιεί ο συντάκτης της περίληψης

Ο συγγραφέας, αρθρογράφος κλπ. :

  1. Αναφορική όψη:
  • διατυπώνει τη γνώµη, προτείνει, δηλώνει, εισηγείται, ανακοινώνει
  • αναφέρει, µνηµονεύει, παραθέτει αυτολεξεί (ένα άλλο κείμενο) σχολιάζει, ερμηνεύει, συζητά (ένα άλλο κείμενο)
  • παρατηρεί, διαπιστώνει
  • ορίζει µε ακρίβεια, προσδιορίζει, καθορίζει
  • αποσαφηνίζει, διευκρινίζει, επεξηγεί
  • εξηγεί, αιτιολογεί ονοµάζει, αποκαλεί, χαρακτηρίζει
  • συγκρίνει, αντιθέτει, αντιπαραθέτει, αντιπαραβάλλει
  • επιχειρηματολογεί (υπέρ ή κατά), υπερασπίζεται, υποστηρίζει, υπεραµύνεται, συνηγορεί, συμφωνεί µε, ταυτίζεται µε, δικαιολογεί, ανασκευάζει, απορρίπτει, αντικρούει, αντιτείνει, αντιπροτείνει,
  • τεκμηριώνει, στηρίζει (την άποψη του)
  • αποδεικνύει, δείχνει
  • κρίνει αξιολογεί, αποτιµά
  • διαβεβαιώνει, βεβαιώνει, ισχυρίζεται, αποφαίνεται, υποστηρίζει, επιµένει (ότι), προβλέπει
  • λέει, σημειώνει, τονίζει, επισηµαίνει, υπογραµµίζει
  • πραγµατεύεται, εξετάζει, συζητά, ασχολείται (µε), αναφέρεται (σε)
  • αναλύει, αναπτύσσει
  • ορίζει
  • διαιρεί, ταξινομεί ,περιγράφει
  • απαριθµεί, συμπληρώνει, προσθέτει
  • αφηγείται, διηγείται
  • αναρωτιέται, απορεί
  • ρωτά
  • υποδεικνύει, προτείνει, αντιπροτείνει, συμβουλεύει, συστήνει
  • απολογείται
  • εύχεται
  • εξεγείρεται, αγανακτεί, εκφράζει την έκπληξη του
  1. Ποσοτική όψη
  • προσπερνά βιαστικά, με συντομία
  • αποσιωπά, παραλείπει, δεν αναφέρει/αναφέρεται
  • θίγει πλαγίως, έμμεσα, επιφανειακά
  • εξετάζει διεξοδικά, αναλυτικά, προσεκτικά, συζητά διεξοδικά
  • ανοίγει – κλείνει – τερματίζει τη συζήτηση
  • εξαντλεί το θέμα, συμπεραίνει
  • προσθέτει, υπογραμμίζει, επισημαίνει
  1. Μεταγλωσσική όψη
  • επεξηγεί, συγκεκριμενοποιεί (για άλλο κείμενο)
  • παραφράζει (για άλλο κείμενο)
  1. Διορθωτική όψη
  • τροποποιεί, αλλάζει (τη διατύπωση)
  • διορθώνει (τον εαυτό του/τους συνομιλητές του)
  • ανασκευάζει τα επιχειρήματα
  • αναιρεί όσα είπε
  1. Διαλογική όψη
  • απευθύνει το λόγο
  • δίνει τον λόγο
  • ζητά τον λόγο
  • παίρνει, υφαρπάζει τον λόγο
  • διεκδικεί τον λόγο
  1. Οργανωτική όψη
  • αρχίζει, προλογίζει μεταβαίνει (σε άλλο θέμα)
  • συνεχίζει παρεκβαίνει
  • τελειώνει, καταλήγει, συμπεραίνει, ανακεφαλαιώνει

Από το βιβλίο του Άρη Ιωαννίδη: «Η Σύνταξη της Περίληψης»

Πλήρες εκπαιδευτικό υλικό για την Έκφραση – Έκθεση του Λυκείου

1. Έκφραση-Έκθεση Α’ Λυκείου, 2. Έκφραση-Έκθεση Β’ Λυκείου, 3. Έκφραση-Έκθεση Γ’ Λυκείου, 4. Υποστηρικτικό υλικό, 5. Σχεδιαγράμματα, 6. Γραμματική-Συντακτικό

 Αν θέλετε να ενημερώνεστε μέσω facebook για όλες τις νέες δημοσιεύσεις, ακολουθήστε τη σελίδα μας επιλέγοντας τον σύνδεσμο: schooltime