«Η ναυμαχία της Πρέβεζας» της Αντιγόνης Καρύτσα«Η ναυμαχία της Πρέβεζας»

 Μία από τις πιο γνωστές προσπάθειες αντιμετώπισης των Οθωμανών και της επέκτασής τους στο χριστιανικό κόσμο έλαβε χώρα το 1538 στην Πρέβεζα. Εκεί, στις 28 Σεπτεμβρίου 1538, συγκρούστηκε ο τουρκικός στόλος με τον στόλο των χριστιανικών δυνάμεων, της Χριστιανικής Συμμαχίας (Holy League) όπως ονομάστηκε.

Ήδη από το 1537, ο διοικητής του οθωμανικού στόλου, Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα είχε καταλάβει αρκετά νησιά του Αιγαίου: τη Σύρο, την Τήνο, την Πάρο, την Ίο, την Κάρπαθο, την Κάσο, τη Νάξο, την Αίγινα, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στη Βενετία που είχε τα νησιά υπό την κυριαρχία της. Πολιόρκησε επίσης την Κέρκυρα και επιτέθηκε στις ισπανικές κτήσεις της Καλαβρίας. Στράφηκε και εναντίον της Κρήτης, προσπαθώντας να καταλάβει τα Χανιά, το Ρέθυμνο, τον Χάνδακα (Ηράκλειο) και τη Σητεία.

Τα γεγονότα αυτά φόβισαν τον Πάπα Παύλο Β΄, ο οποίος συγκάλεσε τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και κατόρθωσε να συστήσει τη Χριστιανική Συμμαχία με τη συμμετοχή των εξής κρατών: των Παπικών πολιτειών, της Ισπανίας, της Δημοκρατίας της Γένοβας, της Δημοκρατίας της Βενετίας, της Μάλτας και της Πορτογαλίας. Κοινός στόχος η αντιμετώπιση του τουρκικού στόλου που αριθμούσε 122 γαλέρες ενώ ο συμμαχικός στόλος αποτελούνταν από 302 πλοία. Διοικητής όλου του συμμαχικού στόλου ορίστηκε από τον αυτοκράτορα Κάρολο Ε΄ ο Γενουάτης ναύαρχος Αντρέα Ντόρια.

Οι ναυτικές δυνάμεις της Συμμαχίας αγκυροβόλησαν κοντά στην Κέρκυρα, ενώ ο Μπαρμπαρόσα επιστρέφοντας από την Κω, κατέπλευσε στην Πρέβεζα. Ο συμμαχικός στόλος προσπάθησε να καταλάβει το Άκτιο, αλλά απέτυχε. Αποτυχημένη ήταν και η προσπάθειά του να καταλάβει τα τρία φρούρια της Πρέβεζας, το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου, το Κάστρο του Αγίου Ανδρέα και το Κάστρο της Μπούκας.

Στις 28 Σεπτεμβρίου, ξημερώματα, ο οθωμανικός στόλος υπό τον Μπαρμπαρόσα και έπειτα από εντολή του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, κινήθηκε εναντίον των χριστιανικών δυνάμεων. Ο Ντόρια δεν περίμενε αυτή την επιθετική κίνηση και η ολιγωρία του – έκανε τρεις ώρες για να δώσει εντολή να σηκώσουν τα πλοία του άγκυρα για απόπλου. Λόγω της έλλειψης ανέμου κάποια χριστιανικά πλοία ακινητοποιήθηκαν για μερικές ώρες με αποτέλεσμα την κατάληψή τους από τους αντιπάλους. Οι Οθωμανοί κέρδισαν τη ναυμαχία, βυθίζοντας 10 πλοία, καίγοντας άλλα τρία και συνέλαβαν χιλιάδες αιχμαλώτους. Τα γενοβέζικα πλοία με το ναύαρχο Αντρέα Ντόρια τράπηκαν σε φυγή.

Ο Μπαρμπαρόσα αποτέλεσε το πρόσωπο κλειδί της ναυμαχίας. Το όνομα Hayreddin είναι Αραβικό, Khair ad-Din και σημαίνει «Η καλοσύνη της Θρησκείας (= Ισλάμ)». Το παρατσούκλι Μπαρμπαρόσα το έδωσαν οι δυτικοί και σημαίνει κοκκινογένης, επειδή είχε κόκκινα γένια. Αρχικά ασχολήθηκε με το εμπόριο και την πειρατεία, ενώ αργότερα είχε τον τίτλο του Καπουδάν πασά (Διοικητής του στόλου).

Τον 1539 ο Μπαρμπαρόσα κατέλαβε όλες τις κτήσεις της Βενετίας τόσο στο Ιόνιο όσο και στο Αιγαίο πέλαγος. Το 1540 υπογράφηκε συνθήκη μεταξύ των Οθωμανών και των Βενετών σύμφωνα με την οποία οι Οθωμανοί ανέλαβαν τον έλεγχο των ενετικών κτήσεων στο Μοριά και τη Δαλματία αλλά και των πρώην βενετικών νησιών Αιγαίου, Ιονίου και τις Αδριατικές ακτές. Η Βενετία ακόμη κλήθηκε να πληρώσει πολεμική αποζημίωση 300.000 χρυσά δουκάτα στους νικητές.

Η πόλη της Πρέβεζας θα παραμείνει υπό τουρκική κατοχή ως το 1684, όπου τότε θα περάσει στα χέρια των Ενετών, ενώ η 28η Σεπτεμβρίου θεωρείται σήμερα εθνική εορτή των Τούρκων.