«Το πρώτο νόμισμα, η τοκογλυφία και η υποθήκη» του Θανάση Πάνου«Το πρώτο νόμισμα, η τοκογλυφία και η υποθήκη»

«Έκοψε προσέτι ο Θησεύς και νόμισμα…»

Πλούταρχος ΧΧΩ. 25-30

Όταν η κοινωνία δημιούργησε το χρήμα, δεν μπορούσε να διανοηθεί, δεν υποπτευόταν ότι δημιούργησε μια νέα κοινωνική δύναμη, μια μοναδική παγκόσμια δύναμη εμπρός στην οποία όφειλε να υποκλιθεί ολόκληρη η ανθρώπινη οικονομία, ο ίδιος ο άνθρωπος που την δημιούργησε και η ίδια η ιστορία.

Η ιστορία είναι παγκόσμια, αλλά δεν ήταν πάντα παγκόσμια. Άρχισε κατά τόπους (τοπικά) και με την διαλεκτική σύνδεση και συνέχεια των τοπικών πολιτισμών, έγινε παγκόσμια ιστορία το 19ο και 20ο αιώνες εκτινάχτηκε μέσω της τεχνολογίας έως την εποχή μας, τον παγκόσμιο τρόπο παραγωγής, που ιστορικό σημείο «αναχώρησης» είναι ο Ελληνικός δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής και ο πολιτισμός του. Το αίτημα της Δημοκρατίας, φυσικά και δεν υπήρξε ως «παρθενογένεση» αλλά ο καρπός του γεννήθηκε μέσα από κοινωνικό-πολιτικές εξελίξεις από το μοναδικό πολιτικό πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας.

Η ανάπτυξη της οικονομίας με βάση την εμπορευματική παραγωγή, η οποία μετέτρεψε και την ίδια τη γη σε εμπόρευμα, δηλαδή στην πλήρη διαμόρφωση της ατομικής ιδιοκτησίας επί της γης και η εμφάνιση του νομίσματος, που ο Πλούταρχος αποδίδει στον Θησέα, οδήγησαν σε μια συγκεκριμενοποίηση του κινητού πλούτου και των καλλιεργησίμων εδαφών στα χέρια της φυλετικής αριστοκρατίας η οποία ασκούσε την πολιτική και δικαστική εξουσία σύμφωνα με τα συμφέροντά της και διόγκωσε τη μάζα των ακτημόνων ελεύθερων Αθηναίων, απειλώντας συγχρόνως μέσω της ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑΣ  τη μεσαία και μικρή αγροτική ιδιοκτησία.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες οξύτατης οικονομικής αγροτικής και κοινωνικής κρίσης, η αριστοκρατία των γενών αμφισβητούσε την κρατική εξουσία (η οποία εγγυόταν την πολιτική ισότητα και ελευθερία των πολιτών) και οι κοινωνικοί αγώνες πήραν μεγάλες διαστάσεις απειλώντας την ύπαρξη του νεαρού κράτους και της κοινωνίας.

Το δραστικότερο μέσο που κατείχε η γαιοκτημονική αριστοκρατία για να καταπιέζει τους αγρότες και να απειλεί την ελευθερία τους, ήταν το ΧΡΗΜΑ, η ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑ και η ΥΠΟΘΗΚΗ, η υποθήκη επί της γης και του ανθρώπινου σώματος. Η νομισματική οικονομία διείσδυσε σαν διαλυτικό οξύ μέσα στον τρόπο ύπαρξης των αγροτικών κοινοτήτων και αδυνάτισε τους δεσμούς και την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών των γενών και των φυλών. Το χρήμα, ο δανεισμός και ο τόκος είχαν αντίπαλο την ηθική και τις παραδόσεις των γενών καθώς και τον φυσικό Ουμανισμό και κυριάρχησαν τελικά στην κοινωνική ζωή με όλη την κτηνωδία της νεότητάς του, δημιουργώντας ένα νέο εθιμικό δίκαιο προστασίας του δανειστή, την Υποθήκη, την υποθήκη επί της γης και του ανθρώπινου σώματος. Δηλαδή ένα δίκαιο προστασίας της τοκογλυφίας των μεγάλων ιδιοκτητών της γης εναντίον των χρεωμένων χωρικών. Όλα τα χτήματα της Αττικής, οι μικρές ιδιοκτησίες των χωρικών ήταν υποθηκευμένα ή είχαν πωληθεί, ενώ οι αγρότες των οποίων η ιδιοκτησία δεν κάλυπτε το ποσό του δανείου, υποθήκευαν τις γυναίκες τους, τα παιδιά και τους εαυτούς τους και τελικά γίνονταν δούλοι των δανειστών ή εξαναγκάζονται να εκπατρισθούν, για να αποφύγουν την δουλεία. Η σημερινή «πολιτισμένη» κοινωνία, παρά τα αλματώδη τεχνολογικά επιτεύγματα και τις αιματηρές κατακτήσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων, φαίνεται το ίδιο ευάλωτη και αδύναμη μπροστά στην παντοδυναμία του νομίσματος το οποίο διαρθρώνει μια νέα γεωπολιτική του χάους.

Στην αρχαία Αθήνα, οι ακτήμονες και μικροϊδιοκτήτες αγρότες, ελεύθεροι πολίτες, βλέποντας την απειλή λόγω χρεών της ιδιοκτησίας των, ξεκίνησαν έντονη πολιτικο-κοινωνική πάλη εναντίον της επιθετικής ολιγαρχίας, ζητώντας αναδιανομή της γης, σύνταξη γραπτών νόμων και κατάργηση του εθιμικού δικαίου των γενών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε επιπλέον, λόγω των αιματηρών διαμαχών μεταξύ των αριστοκρατικών φατριών που φιλονικούσαν για την εξουσία και για περισσότερο πλούτο. Η οικονομική βουλιμία της αριστοκρατίας των γενών και το κοινωνικό χάος που προκαλούσε βρήκε αντίσταση το 621 πχ, όταν ο Δράκων με τις μεταρρυθμίσεις του ενίσχυσε τη δύναμη και το κύρος της κρατικής εξουσίας. (οι νόμοι του Δράκοντος ήταν οι πρώτοι γραπτοί νόμοι στην πολιτική ιστορία του Αθηναϊκού κράτους)

Η κοινωνική και νομική μεταρρύθμιση του μεγάλου ποιητή – θεωρητικού της πολιτικής Σόλωνος, ήταν αυτή που έκοψε κάθε δεσμό με τις πρωτόγονες αγροτικές σχέσεις και πήρε το προβάδισμα του αρχαίου κόσμου σε ότι αφορά την βιομηχανία, την ναυτιλία, το εσωτερικό και το εξωτερικό εμπόριο των μεγάλων αποστάσεων.

Η Σεισάχθεια, η γενική κατάργηση των χρεών, υπήρξε η πλέον επαναστατική μεταρρύθμιση και εκτός των άλλων δημιούργησε τις προϋποθέσεις παγίωσης της κοινωνικής ειρήνης. Της κοινωνικής ειρήνης που έχει γίνει ουτοπικό όνειρο μέσα στην ανθρώπινη ιστορία.

Αντίπαλος το χρήμα που μέσα σε αυτή την πορεία έγινε ένα εμπόρευμα παγκόσμιο που ανταλλάσσεται με όλα τα εμπορεύματα, που έγινε «έξυπνο» όπλο στα χέρια της εξουσίας και ως σήμερα υποθάλπει μέσα από την εργατική εκμετάλλευση την προσωπική δουλεία του «ελεύθερου» πολίτη.