Η νέα μόδα λοιπόν στο χώρο της εκπαίδευσης ακούει στο όνομα ελεύθερη πρόσβαση. Βέβαια, τι νέα μόδα θα μου πείτε, καθώς για πολλοστή φορά  η κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων και η συνακόλουθη περιβόητη ελεύθερη πρόσβαση κοσμούν τις στήλες των εφημερίδων και όχι μόνο. Για να δούμε, θα γίνει τελικά πραγματικότητα το όνειρο;

Φανταστείτε πόσο εύηχη ακούγεται η είδηση  να έχει τη δυνατότητα κάθε μαθητής – τρια να εισαχθεί στη σχολή της αρεσκείας του – της. Και ιδιαίτερα στα αυτιά του ταλαίπωρου γονιού που έχει κάνει τόσες θυσίες γι’ αυτή τη ρημάδα την εκπαίδευση του παιδιού του. Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι το όνειρο αυτό γίνεται πραγματικότητα κι ένα πρωί ο περιχαρής γονιός απλώς θα κληθεί, μαζί με το παιδί βέβαια, να επιλέξει τη σχολή που θα στεγάσει τα όνειρα και τι φιλοδοξίες του τελευταίου. Οι επιλογές για τους περισσότερους βέβαια προκαθορισμένες. Ιατρική, Νομική, Πολυτεχνείο …Όλα τα υπόλοιπα για τους κοινούς θνητούς. Αφού το αφεντικό τρελάθηκε και χαρίζει, κορόιδα είναι να επιλέξουν σχολή «χαμηλής ζήτησης»; 

Η αλήθεια βέβαια απέχει παρασάγγας από αυτό που μόλις πριν λίγο περιγράψαμε. Η Ελλάδα είναι ελεύθερο κράτος (είναι;) και λίγο θυμίζει από την ιστορία της ελεύθερης πρόσβασης στα πανεπιστήμια που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της Κατοχής από τους Γερμανούς  το 1941, στο πλαίσιο των «δωρεών» της τότε  κυβέρνησης. Τότε που 8.590 πρωτοετείς ενεγράφησαν στη Νομική Σχολή των Αθηνών. Σκηνές απείρου κάλλους…

Σήμερα; Μπορεί να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο; Υπάρχουν οι κατάλληλες υποδομές και προπάντων η καλή θέληση; Προσωπικά, πιστεύω ότι ούτε υπάρχουν ούτε και υπήρχαν ποτέ. Φανταστείτε μια σχολή που στο πρόγραμμα σπουδών της υπάρχουν υποχρεωτικά εργαστήρια. Ένα απλό παράδειγμα αναφέρω. Τι γίνεται; Εδώ τώρα υπάρχει θέμα και είναι επιτακτική η μείωση των εισαχθέντων σε κάποια τμήματα. Τι θα γίνει στην περίπτωση που εκατοντάδες, χιλιάδες υποψήφιων σπουδαστών επιλέξουν τη συγκεκριμένη σχολή;

Το ζήτημα της ελεύθερης πρόσβασης, πολιτικά τουλάχιστον, δεσπόζει στο χώρο της επικαιρότητας, με προοπτική την οικονομική ελάφρυνση της ελληνικής οικογένειας. Είναι αλήθεια ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο  που η οικογένεια πλήττεται οικονομικά. Ας υποθέσουμε λοιπόν, για μία ακόμη φορά, ότι η επιλογή της σχολής έγινε. Με τι κριτήρια, αβέβαιο. Ο υποψήφιος φοιτητής εγγράφεται. Μαζί με αυτόν μάλλον και κάποιες χιλιάδες. Πώς θα γίνει η διαλογή; Με τι κριτήρια; Θα παίζει κάποιο ρόλο η βαθμολογία του σχολείου; Κι αν ναι τότε για τι είδους ελεύθερη πρόσβαση  μιλάμε; Για τί είδους αναξιοκρατία  μιλάμε πλέον, όταν ερήμην τράπεζας θεμάτων, ο καθηγητής αυτοβούλως θα επιλέγει θέματα της αρεσκείας του, προκειμένου να βαθμολογήσει τους μαθητές του; Και το σημαντικότερο, κάτω από αυτές τις συνθήκες, θα καταπολεμηθεί η «μάστιγα» (sic) του φροντιστηρίου; Και συνεχίζουμε… Σε ποιους χώρους θα γίνει η «έσχατη κρίση»; Με ποια υλικοτεχνική υποδομή, ποιους πόρους και ποιο προσωπικό;  Κι αν είναι στον τόπο κατοικίας του μελλοντικού φοιτητή, πάει καλά. Αν όχι; Τι γίνεται; Πρέπει να μετακομίζει κάθε εξάμηνο, χρόνο, μέχρι να γίνει τελικά δεκτός κάπου; Να περιφέρεται σαν περιπλανώμενος Ιουδαίος;  Κι αν δε γίνει πουθενά; Και τι θα γίνει με τις σχολές της περιφέρειας; Δεν θα κρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη ο κίνδυνος να κλείσουν, λόγω χαμηλής ζήτησης; Σχολές, που κακά τα ψέματα αποτελούν ανάσα ζωής για πολλές περιοχές.  Μερικά ερωτήματα απλά που κάποια στιγμή βέβαια θα βρουν την απάντησή τους. Έτσι τουλάχιστον πιστεύω.

Κι ας υποθέσουμε ότι όλο αυτό το σκηνικό στήνεται για να καταπολεμηθεί αυτή η γάγγραινα της ελληνικής κοινωνίας, αυτή η αθεράπευτη πληγή που ακούει στο όνομα φροντιστήριο. Ο μόνιμος αποδιοπομπαίος τράγος της κοινωνίας μας. Ως φροντιστής θίγομαι όταν αποκαλούν «πληγή» το χώρο που αφιερώνω καθημερινά το μεγαλύτερο ίσως κομμάτι της ζωής μου. Είναι όμως η νοοτροπία του Έλληνα έτοιμη να δεχθεί τέτοιους πειραματισμούς; Εδώ το παιδάκι ακόμη καλά καλά δεν έχει πάει  στο Νηπιαγωγείο και στο Δημοτικό και οι γονείς του, τού μαθαίνουν να γράφει το όνομά του, να μετράει και άλλα πολλά, με την προοπτική να ξεχωρίσει ανάμεσα στα άλλα. Με τέτοια νοοτροπία μάλλον δύσκολο το όραμα της καταπολέμησης της Αριστείας κι ακόμη περισσότερο των φροντιστηρίων.  

Πριν λίγες μέρες έπεσε η αυλαία των Πανελλαδικών εξετάσεων. Μία από τα ίδια κι ακόμη χειρότερα. Τα αποτελέσματα – απ’ ό,τι τουλάχιστον ακούγεται μέχρι στιγμής – απογοητευτικά. Οι περισσότεροι υποψήφιοι δεν μπόρεσαν καν να ανταποκριθούν σε θέματα που θεωρητικά τουλάχιστον απευθύνονταν σε μαθητές Γ’ Λυκείου. Τι θα γίνει όταν θα κληθούν να εξεταστούν σε θέματα που θα έχουν θέσει πανεπιστημιακοί; Και  για να φτάσει βέβαια σ’ αυτό το σημείο πρέπει να υπάρχουν κάποια εφόδια. 

Ο Ντυρκέμ κάποτε πολύ εύστοχα είχε πει: «ευκολότερο είναι να περπατήσει ο άνθρωπος στο φεγγάρι, παρά να αλλάξει ένα εκπαιδευτικό σύστημα». Και συμπληρώνω ότι πιο εύκολο είναι να αλλάζει σταδιακά η νοοτροπία του Έλληνα και να βελτιώνονται οι συνθήκες του εκπαιδευτικού μας συστήματος, από τα πρώτα στάδιά του, παρά να προσπαθούμε με πινελιές να αλλάξουμε μία παγιωμένη κατάσταση δεκαετιών. Γιατί σε διαφορετική περίπτωση, το όνειρο της ελεύθερης πρόσβασης, ίσως γίνει εφιάλτης…

Άρης Ιωαννίδης*
Φιλόλογος

© schooltime.gr