Τυχοδιώκτες και «Φιλέλληνες». Της Γιώτας ΙωακειμίδουΤυχοδιώκτες και «Φιλέλληνες»

horizontal-bar-posts-small
Γιώτα Ιωακειμίδου 

Γράφει η Γιώτα Ιωακειμίδου 
horizontal-bar-posts-small

Στη διάρκεια του αγώνα δημιουργήθηκε ένα κλίμα φιλελληνισμού απέναντι στην ελληνική επανάσταση από την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, αυτό είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Όμως υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά του θέματος, η αθέατη εν πολλοίς.

Αποδείχτηκε περίτρανα ότι πολλοί από αυτούς ήταν τυχοδιώκτες, μισθοφόροι, πληροφοριοδότες, μυστικοί πράκτορες, θεσιθήρες. Μετά το 1824 διαφοροποιείται η προέλευση και η ποιότητα τους. Λιγότεροι Γερμανοί, πολλοί Γάλλοι, Αμερικανοί, Ιταλοί. Οι περισσότεροι κάτω από τον μανδύα του «φιλελληνισμού» κρύβουν αλλότρια συμφέροντα και επιδιώξεις.

Πολλοί από αυτούς αναμείχτηκαν φανερά στα εσωτερικά της χώρας, οργάνωσαν φατρίες και αποτέλεσαν τα προγεφυρώματα για τα κατοπινά κόμματα της πολιτικής σκηνής, που έφεραν, ως γνωστό, τα ονόματα των τριών Μεγάλων δυνάμεων, τα οποία διαιώνισαν την εξάρτηση της χώρας από αυτές.

Οι Έλληνες πολιτικοί και στρατιωτικοί γνωρίζουν καλά τον ρόλο τους, αλλά, επειδή φοβούνται μήπως δυσφημήσουν τον αγώνα, είναι ανεκτικοί απέναντι τους. Έχουν πληροφορίες για τις επιδιώξεις τους: άλλοι επιζητούν θέσεις, άλλοι έρχονται «να κάνουν την τύχη τους», κάποιοι εγκληματίες για να αποφύγουν την τσιμπίδα του νόμου στην πατρίδα τους, άλλοι είναι κατάσκοποι, απατεώνες, κερδοσκόποι. Ήρθαν εδώ να γίνουν στρατηγοί ή να πλουτίσουν με λάφυρα και όταν δεν τα εύρισκαν κατέφευγαν στον εχθρό, αναζητώντας θέσεις στον Μεχμέτ Αλή. Άλλοι ονειρεύονται ανατολική χλιδή, έρωτα καί ελευθερία. Πράγματι Έλληνες πολιτικοί, όπως ο Μαυροκορδάτος, τους έδωσαν πολλά. Ο Μαυροκορδάτος είχε ιδιαίτερο γραμματέα γάλλο, τον Grasset, και τον γερμανό vonRheineck. Σε πολλούς ξένους μοίρασε βαθμούς και χρήματα. Τα αποτελέσματα όμως ήταν θλιβερά: μηχανορραφίες, αθλιότητες διαμάχες για όλα αυτά. Όταν είδαν ότι όσα τους δόθηκαν ήτα λίγα, κατέφυγαν χωρίς ντροπή στον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου. Και επειδή δεν πέτυχαν όσα σχεδίαζαν, κατηγόρησαν τους Έλληνες σαν απατεώνες και καταφεύγουν σε «φιλιππικούς» εναντίον μας, λοιδορούν τους Έλληνες, τους χαρακτηρίζουν εκφυλισμένο έθνος. Η Ελλάδα διαλαλούν σε όλους τους τόνους «δεν αξίζει την ελευθερία και πρέπει να μείνει για πάντα στην σκλαβιά».

Ανάμεσα τους βέβαια υπήρχαν και σοβαροί άνθρωποι, πραγματικοί φιλέλληνες, όπως ο Ιταλός κόμης AlerinoPalma. Αυτός είχε έρθει στην Ελλάδα ως συνοδός της τρίτης δόσης του πρώτου δανείου, Αύγουστο του 1824. Αυτός λέει τα εξής: «οι Έλληνες ηγέτες τρέφουν φιλικά αισθήματα για τους ξένους. Η πείρα όμως τους δίδαξε ότι εκατό Ευρωπαίοι στοιχίζουν όσο χίλιοι Έλληνες και όλοι οι ξένοι απαιτούν βαθμούς και θέσεις, δεν ικανοποιούνται ποτέ και στο τέλος περνάνε στην πλευρά του εχθρού κακολογώντας την Ελλάδα».

Άλλος Αμερικανός φιλέλληνας ο GeorgeJarvisυποστηρίζει ότι «φιλέλληνες» ήταν όλοι άχρηστοι και έκαναν μεγάλο κακό στην ελληνική υπόθεση. Κανείς από αυτούς δεν έπεσε σε πεδίο μάχης, κανείς δεν πολέμησε κατά των Τούρκων, κατά τον GeorgeJarvis. Οι περισσότεροι πέθαναν από αρρώστιες, άλλοι αυτοκτόνησαν, ή έχασαν την ζωή τους σε μονομαχίες, ελάχιστοι από αυτούς παντρεύτηκαν ελληνίδες και «ταχτοποιήθηκαν».

Στη Γερμανία υπήρχε μια προσπάθεια να σταλούν εδώ άνεργοι Γερμανοί αξιωματικοί για να απαλλαγούν από ταραχοποιά και επικίνδυνα στοιχεία. Ο Γερμανός καθηγητής Krugαναφέρει ότι στη Γερμανία υπήρχαν πολλοί έμπειροι στρατιωτικοί άνεργοι που ζουν σε μια μόνιμη δυσαρέσκεια και αποτελούν κίνδυνο για την κυβέρνηση. Όλοι αυτοί όμως δεν ήταν καθόλου σίγουρο ότι ήταν χρήσιμοι στην ελληνική υπόθεση.

Υπάρχει και η περίπτωση των Ιταλών φιλελλήνων . Οι Ιταλοί εξόριστοι πατριώτες, όπως ο SantaRosa, έβλεπαν την χώρα μας σαν πεδίο δραστηριότητας για την ελευθερία και την ανεξαρτησία και της δικής χώρας, το μοναδικό καταφύγιο ελευθερίας για αυτούς ήταν η Ελλάδα και εδώ θα προετοίμαζαν μια επαναστατική κίνηση στην Ιταλία. Πολλοί Ιταλοί ήρθαν εδώ, αλλά απογοητεύτηκαν σύντομα και έφυγαν στην Ισπανία. Βέβαια ακόμα και αυτοί ήρθαν εδώ κρυμμένοι κάτω από έναν μανδύα: μιλούσαν μεν για τον ελληνικό αγώνα, αλλά δούλευαν αποκλειστικά για τη δική τους υπόθεση υποκρύπτοντας τους πραγματικούς τους σκοπούς και προετοίμαζαν νέο κίνημα στην Ιταλία χωρίς να προκαλούν υποψίες. Στα πλαίσια αυτής της τακτικής εκθείαζαν την Ελλάδα και πρόβαλλαν τους κοινούς δεσμούς αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης. Ο SantaRosaκρατούσε ένα αντίτυπο του Πλάτωνα και μιλούσε για «χρέος «απέναντι μας και αδελφική αγάπη των λαών μας και την Ελλάδα σαν μητέρα πατρίδα. Όλα κάλπικα, οι σκοποί τους ήταν εντελώς διαφορετικοί. Εκτός από τον SantaRosaυπήρχαν και άλλοι ιταλοί που ήρθαν εδώ για άλλους λόγους. Επαγγελματίες στρατιωτικοί  στις Ναπολεόντειες στρατιές, έμειναν ξαφνικά άνεργοι. Θανατοποινίτες, καταζητούμενοι, περιπλανώμενοι «επαναστάτες» εξαθλιωμένοι, έπαιξαν εδώ το τελευταίο τους «χαρτί» υποδυόμενοι τους «ενθουσιώδεις φιλέλληνες». Μόλις είδαν και αυτοί ότι δεν παίρνουν όσα θεωρούν ότι τους αξίζουν περάσανε και αυτοί στον Μεχμετ Αλή, τον καλοπληρωτή.

Οι Έλληνες όμως δεν ζήτησαν ποτέ ξένους εθελοντές, παρά μόνον ηθική συμπαράσταση, χρηματική βοήθεια και όπλα. Εθελοντές στρατιώτες ούτε μπορούσαν να εξοπλίσουν ούτε και να συντηρήσουν.