Εκθέσεις Γ’ Λυκείου: Ανθρώπινα δικαιώματα

«Τα δείγματα παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις μέρες μας είναι πολλά και ανησυχητικά. Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Η εισήγησή σας να παρουσιαστεί σε σχετική εκδήλωση που οργανώνει το σχολείο σας (500-600 λέξεις)»

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Δεν είναι λίγες οι φορές που μαθαίνουμε από τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων ή διαβάζουμε στις εφημερίδες για καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε διάφορες χώρες. Πρόσφυγες από χώρες που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση καταγγέλλουν τέτοιες παραβιάσεις, ενώ συχνά γίνονται ανάλογες αναφορές από διεθνείς οργανώσεις.

Τα τελευταία χρόνια έχουμε την αίσθηση ότι όλο και περισσότερο παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, τόσο στις λεγόμενες πολιτισμένες χώρες όσο και στις υπό ανάπτυξη. Βέβαια, το φαινόμενο δεν είναι νέο και μάλλον σχετίζεται με τον εκδημοκρατισμό ορισμένων κοινωνιών που πια βλέπουν με αρνητική σκέψη αυτό που γινόταν επί αιώνες. Ωστόσο, είναι γενικά αποδεκτό ότι οι παραβιάσεις τούτες δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές αβλεπεί.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφέρονται κυρίως στη σωματική ακεραιότητα του ατόμου και εκείνα τα δικαιώματα που έχει από τη γέννησή του (ελευθερία, σωματική ακεραιότητα, ενάντια στα βασανιστήρια και φυσικά την ίδια τη ζωή του).

Δεν πρέπει να συγχέονται με τα αμιγώς πολιτικά και τα αστικά δικαιώματα –που είναι θέμα συντάγματος και πολιτεύματος (πχ εκλογές κτλ). Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα προσταεύονται από τα κράτη και η παραβίασή τους αναφέρεται άμεσα στα κράτη (κρατικούς θεσμούς) κι όχι σε παραβιάσεις από άτομα (τότε το ζήτημα είναι της δικαιοσύνης).

Σήμερα, βέβαια, γίνεται έντονα ένας διάλογος για το αν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα και αν πρόκειται για μία απλή καταγραφή. Συχνά στις παραβιάσεις δεν εμπλέκονται απλά τριτοκοσμικές χώρες, αλλά άρτια οργανωμένες κοινωνίες δυτικού τύπου (ΗΠΑ κτλ). 

δείγματα παραβίασης

• ρατσισμός (στο όνομα της διαφορετικότητας, της θρησκείας, της μοιχείας κτλ) από κρατικούς θεσμούς
• παρακολούθηση επικοινωνιών
• παράνομες συλλήψεις χωρίς ένταλμα ή ανακρίσεις παρουσία δικηγόρου και βασανιστήρια κρατουμένων
• βία σωματική και ψυχολογική, τρομοκρατία, βασανιστήρια
• πείνα και εξαθλίωση (με τελικό αποτέλεσμα τη λιμοκτονία και την εξαθλίωση) όταν επιβάλλονται ως τιμωρία από κράτη
• εκτελέσεις, δολοφονίες με όπλα μαζικής καταστροφής, επιβολή θανατικής ποινής.
• παραβίαση πολιτικών και αστικών δικαιωμάτων αιτίες των παραβιάσεων
≈ επεκτατική πολιτική ορισμένων κρατών ή κοινωνικών ομάδων (οικονομικά συμφέροντα).
≈ ρατσιστικά κινήματα και αντιλήψεις που διαπνέουν νόμους και δικαστικές αποφάσεις
≈ οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες
≈ χαμηλό μορφωτικό επίπεδο στελεχών δημόσιας διοίκησης

≈ έλλειμμα κοινωνικής ευαισθησίας και απολυταρχικά καθεστώτα (που δεν κρίνονται από το λαό ή επιβάλλονται διά της βίας στο λαό)
≈ απουσία παιδείας (αναλφαβητισμός) ή μονοδιάστατη κατεύθυνση της παιδείας που καλλιεργεί πάντα συγκεκριμένες αρχές και θέσεις (πχ για την κατωτερότητα των φύλων ή άλλων φυλών, τη μόνιμη σωματική ποινή ή το θάνατο σε ορισμένα αδικήματα –κλοπή, μοιχεία κτλ).
≈ ΜΜΕ που δεν ευαισθητοποιούν το κοινό με οργανωμένες καμπάνιες ή αναφορές στο συγκεκριμένο ζήτημα, με αφιερώματα, ταινίες τεκμηρίωσης κτλ. Οι αναφορές σήμερα γίνονται σποραδικά και επιφανειακά, ενώ το πρόβλημα απειλεί κάθε κοινωνία.

λύσεις

√ Προβολή της ιδέας του ανθρωπισμού και των αρχών του ώστε να μάθουν οι νεότερες γενιές να σέβονται το συνάνθρωπο. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα στο σχολείο με την ουσιαστική και βιωματική διδασκαλία των ανθρωπιστικών επιστημών και την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. Μέσα από διαθεματικές ομαδικές εργασίες/διαθεματικές προσεγγίσεις του προβλήματος, με πολιτιστικές δράσεις μέσα στο σχολείο από ομάδες μαθητών,διαλέξεις των ίδιων των νέων και αρθρογραφία στη σχολική έντυπη ή ηλεκτρονική εφημερίδα
√ Με διαλέξεις, καμπάνιες σε τοπικό επίπεδο και ημερίδες για τα ανθρώπινα και πολιτικά/αστικά δικαιώματα του πολίτη σε ενήλικες στο πλαίσιο της διά βίου μάθησης.
√ ΜΜΕ με την προβολή του προβλήματος και την ευαισθητοποίηση των ενηλίκων. ΣΤΟΧΟΣ, η συνειδητοποίηση της σημασίας των δικαιωμάτων για τη διασφάλιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,
√ η άμεση παρέμβαση όσων γίνονται μάρτυρες παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
√ η συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις προάσπισης των δικαιωμάτων (κινήματα, ανθρωπιστικές και μη κυβερνητικές, εθελοντικές οργανώσεις κτλ).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Επιλογικά, λοιπόν, μόνο αν συνειδητοποιήσουμε την τεράστια σημασία που παίζει η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η παράλληλη κινητοποίησή μας, θα τα διασφαλίσουν και θα τα επεκτείνουν. Εξάλλου, η πνευματική καλλιέργεια, αλλά και η κριτική ικανότητα είναι εκείνοι οι δρόμοι που οδηγούν σε ένα πραγματικά δημοκρατικό κοινωνικό περιβάλλον.

*Από το βιβλίο του Δήμου Χλωπτσιούδη: «Έκφραση-Έκθεση Γ’ Λυκείου: Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων», Εκδόσεις schooltime.gr