Ανάλυση επιρρηματικής μετοχής (Χρονική-Αιτιολογική): Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας Ανάλυση επιρρηματικής μετοχής (Χρονική-Αιτιολογική): Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Επιμέλεια: Άρης Ιωαννίδης

Χρονική μετοχή

Αναλύεται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση. Συγκεκριμένα:

α) Χρονικός σύνδεσμος + οριστική (σε περίπτωση που δηλώνει το πραγματικό)

β) Χρονικός σύνδεσμος + ἂν αοριστολογικό (συνήθως) + υποτακτική (σε περίπτωση που  δηλώνει το προσδοκώμενο ή  το αόριστα επαναλαμβανόμενο στο παρόν και μέλλον)

γ) Χρονικός σύνδεσμος + ευκτική (σε περίπτωση που δηλώνει το αόριστα επαναλαμβανόμενο στο παρελθόν ή  την απλή σκέψη)

Επιλογή συνδέσμου:

Αν η μετοχή δηλώνει κάτι το σύγχρονο σε σχέση με την ενέργεια του ρήματος της κύριας πρότασης τότε θα εισάγεται με τους συνδέσμους : ὅτε, ὁπότε,ἐν ᾧ , ἡνίκα.

π.χ. Εὐθὺς νέοι ὄντες τὸ ἀνδρεῖον μετέρχονται. = Ὅτε νέοι ἔτι εἰσί, τὸ ἀνδρεῖον μετέρχονται.

Μετ᾽ ὀλίγον δὲ τούτων Δωριεὺς ὁ Διαγόρου ἐκ Ῥόδου εἰς Ἑλλήσποντον εἰσέπλει ἀρχομένου χειμῶνος  =  ἐν ᾧ χειμών ἤρχετο

Αν η μετοχή δηλώνει κάτι το προτερόχρονο  σε σχέση με την ενέργεια του ρήματος της κύριας πρότασης τότε θα εισάγεται με τους συνδέσμους: ἐπεί, ἐπειδή, ἐξ οὗ, ἐξ ὅτου, ἀφ’ οὗ, ἀφ’ ὅτου.

π.χ. Συγκαλέσας τοὺς στρατηγοὺς καὶ λοχαγοὺς ἔλεξε τοιάδε. = Ἐπεὶ συνεκάλεσε τοὺς στρατηγοὺς καὶ λοχαγοὺς ἔλεξε τοιάδε.

Γνόντες δὲ οἱ Ἐπιδάμνιοι οὐδεμίαν σφίσιν ἀπὸ Κερκύρας τιμωρίαν οὖσαν ἐν ἀπόρῳ εἴχοντο θέσθαι τὸ παρόν = ἐπεί ἔγνωσαν οἱ Ἐπιδάμνιοι

Αν η μετοχή δηλώνει κάτι το υστερόχρονο  σε σχέση με την ενέργεια του ρήματος της κύριας πρότασης τότε θα εισάγεται με τους συνδέσμους: ἕως, μέχρι.

π.χ.Ταῦτα ἐποίουν γενομένου σκότους =μέχρισκότος ἐγένετο… Ἐκεῖ Λύσανδρος ἔμεινε, Κύρου ἀφικομένου εἰς Σάρδεις = Ἐκεῖ Λύσανδρος ἔμεινε, ἕως Κῦρος ἀφίκετο εἰς Σάρδεις.  

Σημείωση: Όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο, οι μετοχές ενεστώτα και

παρακειμένου μπορούν να αναλυθούν και με οριστική παρατατικού ή υπερσυντέλικου  αντίστοιχα:

π.χ. Οἱ Ἕλληνες ἠθύμουν οὐκ ἔχοντες τὰ ἐπιτήδεια  = Οἱ Ἕλληνες ἠθύμουν, ἐπεὶ οὐκ  ἔχοιεν / οὐκ εἶχον τὰ ἐπιτήδεια.

Στην περίπτωση που  η μετοχή είναι χρονικοϋποθετική και  δηλώνει το προσδοκώμενο ή την αόριστη επανάληψη σε παρόν και μέλλον αναλύεται με:

ἐπάν, ἐπειδὰν + υποτακτική του ίδιου χρόνου, αν εκφράζει το προτερόχρονο

ὅταν, ὅπόταν + υποτακτική του ίδιου χρόνου, αν εκφράζει το σύγχρονο

Αν  είναι χρονικοϋποθετική, που δηλώνει την αόριστη επανάληψη σε παρελθόν αναλύεται με:

ὅτε, ὁπότε + ευκτική στον ίδιο χρόνο

Αιτιολογική μετοχή

Αναλύεται σε  δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση και εισάγεται  μ’ έναν από τους αιτιολογικούς συνδέσμους, ανάλογα με το αν εκφράζει αντικειμενική ή υποκειμενική αιτιολογία. Συγκεκριμένα:

ἐπεί, ἐπειδή, διότι, ὅτι + οριστική (αν εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου και εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία  )

ἐπεί, ἐπειδή, διότι, ὅτι + ευκτική του πλαγίου λόγου (αν εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου και εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία).

π.χ. Καὶ διὰ τοῦτο ὀργισθεὶς Ἀπόλλων κτείνει Κύκλωπας = Καὶ ἐπεὶ διὰ τοῦτο ὠργίσθη Ἀπόλλων, κτείνει Κύκλωπας.

Η αιτιολογική μετοχή  με υποκειμενική αιτιολογία  αναλύεται με:

ὡς + οριστική (αν εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου) ή

ὡς + ευκτική του πλαγίου λόγου (αν εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου).

π.χ. Οἱ Κορίνθιοι τροπαῖον ἔστησαν ὡς νενικηκότες. = Οἱ Κορίνθιοι τροπαῖον ἔστησαν ὡς νενικηκότες εἶεν… ὁ δῆμος ὁπλισθεὶς ἐπὶ τῇ προφάσει ταύτῃ, ὡς οὐδὲν αὐτῶν ὑγιὲς διανοουμένων τῇ τοῦ μὴ ξυμπλεῖν ἀπιστίᾳ, τά τε ὅπλα αὐτῶν ἐκ τῶν οἰκιῶν ἔλαβε → ὡς διανοοῖντο (ή ὡς διενοοῦντο).

__________________________________________

Βιβλιογραφία:

  • Ασωνίτης, Ν. Σ., Αναγνωστόπουλος, Β. Δ. χ. χ. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (σε 66 ενότητες). Αθήνα: «Φιλολογικές εκδόσεις Εμμ. Αναστασάκη».
  • Liddell, H. G., Scott, R. 1940. A Greek-English Lexicon. Revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press
  • Μανδηλαράς, Β. 1990³. Η δομή της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα.
  • Μουμτζάκης, Α. Β. 2004. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής. Α΄, Β΄, Γ΄ Ενιαίου Λυκείου. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
  • Μπαχαράκης, Μ. Ι. 1987. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής. Θεσσαλονίκη: Μπαχαράκης.
  • Μπίλλα, Π. 2007¹. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
  • Σταματάκος, Ι. Δ. 1972. Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης. Αθήνα: Βιβλιοπρομηθευτική.

  Δείτε: Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

© schooltime.gr 
Τμήμα ειδήσεων Ροή θεμάτων