Επιρρηματική μετοχή, Τελική & Υποθετική: Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσαΕπιρρηματική μετοχή, Τελική & Υποθετική: Συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Επιμέλεια: Άρης Ιωαννίδης

Τελική:

Βρίσκεται κατά κανόνα  σε χρόνο μέλλοντα και πολύ σπάνια σε ενεστώτα (συνήθως μετά  το ρήμα «πέμπω», όταν δηλώνει σκοπό που διαρκεί).

Εξαρτάται συνήθως από ρήματα που δηλώνουν κίνηση ή ενέργεια, εκλογή  ή προσφορά.

Ενδέχεται να συνοδεύεται από ρήματα κίνησης.

Δέχεται άρνηση μὴ.

Δηλώνει σκοπό.

Μεταφράζεται με τελικό σύνδεσμο (για να, με σκοπό να)

Συχνά συνοδεύεται με το μόριο ὡς και δηλώνει σκοπό υποκειμενικό (συνήθως όταν δεν εξαρτάται από ρήμα κίνησης ή ενέργειας)

Αναλύεται με δευτερεύουσα επιρρηματική τελική πρόταση.

Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού.

π.χ. Ἔπεμψε Θεόπομπον τὸν Μιλήσιον λῃστὴν εἰς Λακεδαίμονα ἀπαγγελοῦντα τὰ γεγονότα… Οὗτος ἥκει ἀμφισβητήσων… Πέμπουσιν Ἱερώνυμον τὸν Ἠλεῖον ἐροῦντα ταῦτα… Ὁ δὲ συλλαμβάνει Κῦρον ὡς ἀποκτενῶν…

Υποθετική:

Βρίσκεται  σε κάθε χρόνο,  εκτός του μέλλοντα.

Δέχεται άρνηση μὴ (τις περισσότερες φορές η μτχ. με άρνηση μή είναι υποθετική).

Μεταφράζεται με τον υποθετικό σύνδεσμο (αν, εάν, σε περίπτωση που +Υποτακτική).

Δηλώνει την προϋπόθεση κάτω από την οποία μπορεί ή θα μπορούσε να συμβεί αυτό που δηλώνει το ρήμα της πρότασης.

Αποτελεί υπόθεση λανθάνοντος υποθετικού λόγου.

Συχνά το ρήμα της πρότασης εκφέρεται με δυνητική ευκτική, δυνητική οριστική ή δυνητικό απαρέμφατο, με οριστική μέλλοντα ή προστακτική με ρήμα που σημαίνει δυνατότητα ή απρόσωπα ρήματα ή ρηματικά επίθετα σε -τέος. Σ’ αυτήν την περίπτωση η μετοχή κατά κανόνα είναι υποθετική.  

Ισοδυναμεί και αναλύεται με δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση και γι’ αυτό η ανάλυση της είναι ανάλογη με την απόδοση και το νόημα.

Όταν η υποθετική μτχ. εκτός από προϋπόθεση δηλώνει και χρόνο, είναι χρονικοϋπο-θετική και αναλύεται συνήθως σε: ὅταν, ὁπόταν, ἐπάν, έπειδάν + υποτακτική ή ὅτε, ὁπότε + ευκτική επαναληπτική.

Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της προϋπόθεσης.

π.χ. Οὐκ ἔστιν ἡμῖν μὴ νικῶσι σωτηρία… Νικήσαντες ἁπάντων τούτων ὑμεῖς κύριοι ἔσεσθε… Τούτους ἂν ἡμεῖς παραλαβόντες ἐφυλάττομεν ἐν ἀκροπόλει… Τοὺς φίλους εὐεργετοῦντες καὶ τοὺς ἐχθροὺς δυνήσεσθε κολάζειν…Οὐκ ἔστιν ἀδικοῦντα καὶ ψευδόμενον δύναμιν βεβαίαν κτήσασθαι…

___________________________________________

Βιβλιογραφία:

  1. Συντακτικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Α’, Β’, Γ” Γυμνασίου, Πολυξένη Μπίλλα, ΟΕΔΒ, Αθήνα, Έκδοση Α 2007
  2. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής, Α. Β. Μουμτζάκης, ΟΕΔΒ, Αθήνα, Έκδοση 2006
  3. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, Λιναρδής Ιωάννης, εκδ. Χατζηθωμά, Θεσσαλονίκη, 2009
  4. Εγχειρίδιο γλωσσικής διδασκαλίας, ΟΕΔΒ
  5. Συντακτικό της Αρχαίας ελληνικής, Aναγνωστόπουλος Δ. Βασίλης, Εκδόσεις Αναστασάκη
  6. Ψηφιακά Εκπαιδευτικά Βοηθήματα, Υπουργείο Παιδείας
  7. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (σε 66 ενότητες), Ν.Σπ. Ασωνίτη, Β.Δ. Αναγνωστόπουλου, Αθήνα χ.χ.
  8. Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, Καραδήμος Ιωάννης, εκδ. Φίλιππος, Θεσσαλονίκη, 1992
  9. Συντακτικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Κωνσταντίνος Σ. Κατεβαίνης, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 1978

  Δείτε: Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας