«579 λέξεις για τις σκέψεις ενός φανταστικού* εξεταζόμενου» του Βασίλη Συμεωνίδη«579 λέξεις για τις σκέψεις ενός φανταστικού* εξεταζόμενου»

horizontal-bar-posts-small
Βασίλης Συμεωνίδης 

Γράφει o Βασίλης Συμεωνίδης
horizontal-bar-posts-small

Βγήκαν οι βαθμολογίες των μαθημάτων που εξετάζονται στην ιερή τελετή ενηλικίωσης των εφήβων. Και τώρα πρέπει να συζητηθούν και να δικαιολογηθούν τα αποτελέσματα. Στο θέμα που ακολουθεί με γεωμετρική δομή θέτω το ζήτημα ποιες (υποθετικές) σκέψεις μπορεί να κάνει ένας μαθητής. Βέβαια, στην συγκυρία αυτή τα ερωτήματα για τους βαθμούς είτε δεν υπάρχουν (αν είναι καλοί), είτε απαντιούνται επιφανειακά… Πάμε λοιπόν στην Τετάρτη. 28 Μαΐου 2014, πρωί και στην άσκηση (οι ενδεικτικές απαντήσεις παρατίθενται μαζί με τις φράσεις που τις προκαλούν).

Έστω ένας μαθητής με «γλωσσική επίγνωση» και επηρεασμένος σαφώς από τον «κριτικό γραμματισμό».

Σχηματίστε την εικόνα του μαθητή στο θρανίο κατά την διάρκεια του πανελλαδικού διαγωνισμού/ εξέτασης στην Έκθεση.

Ο μαθητής διαβάζει τις ακόλουθες φράσεις από τις ερωτήσεις των θεμάτων.

Ερώτημα είναι τι μπορεί να σκέφτεται ο μαθητής.

Β1. «Να αναπτύξετε το περιεχόμενο»…

Ενδεικτική απάντηση: πώς να αναπτύξω; φλυαρώντας; για ποιον λόγο ο ίδιος ο συγγραφέας δεν ανέπτυξε; τι θα πει περιεχόμενο; να εξηγήσω πως καταλαβαίνω τις έννοιες; να τις θεωρήσω σαφείς και να αναπτύξω τη συσχέτισή τους; να χρησιμοποιήσω συγκεκριμένο τρόπο ανάπτυξης; να αποδείξω κάτι; να πω τη γνώμη μου;  με ποιο ακριβώς κριτήριο θα βαθμολογηθώ;

Β2α. «Να βρείτε δυο τρόπους ανάπτυξης στην πρώτη παράγραφο».

Ενδεικτική απάντηση: εννοεί ανάπτυξης συλλογισμού ή παραγράφου; μάλλον παραγράφου, αφού ζητά δύο τρόπους· γιατί όμως δύο τρόπους αφού έχω διδαχτεί ότι υπάρχει και συνδυασμός μεθόδων; γιατί λέει τρόπους και όχι μεθόδους; επιπλέον δύσκολα μπορώ να έχω δύο συλλογισμούς σε μία παράγραφο· στην συγκεκριμένη παράγραφο ταιριάζει να θεωρήσω ότι ζητά τρόπο ανάπτυξης παραγράφου. Ουφ, γιατί δεν μου το ζητάνε πιο καθαρά;

Β3α. «να γράψετε ένα συνώνυμο», β. «Να γράψετε ένα αντώνυμο».

Ενδεικτική απάντηση: συνώνυμο/ αντώνυμο άσχετο με τα συμφραζόμενα; να πάρω υπόψη μου τα συμφραζόμενα; υπάρχει κάποιο λεξικό ή λεξικά που θα είναι κριτήριο της βαθμολόγησης; τελικά τι νόημα έχει αυτή η ερώτηση σε μαθητές που αποφοιτούν από το Λύκειο; Θα πρέπει να προσποιηθώ τον χαζό για να γράψω.

Β4α. «Να αιτιολογήσετε τη χρήση των εισαγωγικών».

Ενδεικτική απάντηση: αλήθεια πότε και με ποια τεκμηρίωση διδάχτηκε η χρήση των εισαγωγικών; ευτυχώς μοιάζουν εύκολες οι περιπτώσεις που μου ζητάνε.

Β4β. «Να εντοπίσετε στο κείμενο τρεις εκφράσεις με μεταφορική σημασία».

Ενδεικτική απάντηση: τι εννοεί όταν λέει «εκφράσεις»; η λέξη μόνη της θεωρείται «έκφραση»; αλήθεια, υπάρχει γλώσσα που δεν βασίζεται λίγο-πολύ στη μεταφορά; γιατί δεν μου ζητά να εξηγήσω σε τι έγκειται η μεταφορά των φράσεων/ εκφράσεων που θα βρω;

Γ. «… να αναφερθείτε σε… αλλά και σε δραστηριότητες…».

Ενδεικτική απάντηση: μάλιστα, θα υπακούσω· αυτό το «αλλά και…» της διατύπωσης του θέματος; σημαίνει ότι υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στα δύο ζητούμενα; μάλλον όχι· γιατί μου το ζητάνε έτσι;

Έμεινε αναπάντητη η Β2β) ποια νοηματική σύνδεση εκφράζουν οι διαρθρωτικές λέξεις: έτσι…

Ενδεικτική απάντηση: Η απάντηση φαίνεται εύκολη ακόμα και αν δεν ξαναδώ το κείμενο, αλλά ας το επιβεβαιώσω:

Και με τους όρους το ίδιο συμβαίνει. Αλλάζουν νόημα, αλλάζουν απόχρωση, κατά τον τρόπο που τους μεταχειρίζεται κανείς και κατά τον σκοπό που επιδιώκει χρησιμοποιώντας τους. Έτσι, μπορούμε να μιλούμε όλοι για ανθρωπιά, αλλά να εννοούμε ολωσδιόλου διαφορετικό πράγμα ο καθένας.

Ποιος ξέρει τι ακριβώς εννοούσε ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος; Πάντως σίγουρα όχι τις δικές μου απορίες.

Έτσι, μπορούμε να μιλάμε όλοι για τα ίδια πράγματα και να εννοούμε ολωσδιόλου διαφορετικό πράγμα ο καθένας.

* φανταστικός: διαλέξτε τη σημασία που θέλετε 1) που τον έχει δημιουργήσει η φαντασία, 2) που προσεγγίζεται μόνο με τη φαντασία, 3) που παριστάνει ή που αναφέρεται σε καταστάσεις όπου κυριαρχεί το υπερφυσικό, το εξωπραγματικό, 4) που εμφανίζεται να υπερβαίνει τα όρια της πραγματικότητας, 5) απίστευτος, εκπληκτικός, φοβερός.