«Οι γενιές σε σύγκρουση» του Άρη Ιωαννίδ«Οι γενιές σε σύγκρουση»

Άρης Ιωαννίδης

 

Γράφει ο Άρης Ιωαννίδης

«Μέμνησο νέος ὢν ὡς γέρων ἔσῃ ποτέ» (να θυμάσαι όταν είσαι νέος ότι κι εσύ θα γίνεις γέρος). Κάπως έτσι αντιλαμβανόταν ο μεγάλος Αθηναίος κωμικός ποιητής και φιλόσοφος Μένανδρος τη σχέση μεταξύ των νέων και των μεγαλυτέρων της εποχής του. Ουσιαστικά διέκρινε, αν σωστά υποθέτουμε από τα λεγόμενά του, ένα χάσμα μεταξύ τους. Έχουν αλλάξει πολλά σήμερα;

Σε γενικές γραμμές, ο ηλικιωμένος έχει απεμπολήσει ενδεχομένως από τη μνήμη του το γεγονός ότι κάποτε κι ο ίδιος υπήρξε νέος, μιας άλλης βέβαια εποχής. Από την άλλη, ο νέος ίσως δε θέλει καν να διανοηθεί – και πόσω μάλλον να πιστέψει – ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα ευθυγραμμιστεί με τις απόψεις των ηλικιωμένων της εποχής του. Ένα αναπόφευκτο χάσμα, λοιπόν, παρατηρείται ανάμεσα στις απόψεις των μεν και των δε. Ένα ανυπέρβλητο τείχος τις περισσότερες φορές που καθιστά δύσκολη, έως κι αδύνατη, την προσέγγιση των απόψεών τους.

Οι λόγοι αυτού του χάσματος πέρα από βιολογικοί είναι και κοινωνικοί, πολιτικοί… Από τη μία ο αυθορμητισμός, του νέου συγκρούεται με το συντηρητισμό του μεγαλυτέρου, ο οποίος δείχνει να επαναπαύεται στα ήδη κεκτημένα. Η ανάγκη για δημιουργία και καινοτομία έρχεται σε οξεία αντιπαράθεση πολλές φορές με την ανάγκη για συντήρηση κι ανάπαυση. Και οι δύο έχουν τα δίκια τους… Καθένας τους όμως δείχνει να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις με διαφορετικά «γυαλιά». Για τους μεν φταίνε οι δε και πάει λέγοντας…

Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει – ή δεν έχουμε πει – «εμείς στην ηλικία σας…»; Είναι συνήθεια να εξωραΐζουμε και μάλιστα υπέρμετρα τις περισσότερες φορές το παρελθόν, ξεχνώντας ότι κάποιοι μεγάλωσαν κάτω από διαφορετικές συνθήκες, σε μια διαφορετική – χρονικά – κοινωνία, που ελάχιστα θυμίζει τη σημερινή. Σε μια κοινωνία ενδεχομένως άλλων αναγκών, με λιγότερους πειρασμούς κι εξαρτήσεις, με πιο αυξημένο ίσως το αίσθημα ευθύνης σε σχέση με τη σημερινή. Σε μια κοινωνία που το κάθε είδους «μηχάνημα» δεν καθόριζε τις ανθρώπινες σχέσεις. Σε μια κοινωνία που το ανθρώπινο χέρι και προπάντων το μυαλό δέσποζε στις απλές καθημερινές δραστηριότητες.

Στον αντίποδα, σήμερα μιλάμε για κοινωνία των ανέσεων, των απολαύσεων, των εύκολων λύσεων, της ήσσονος προσπάθειας για την επίτευξη κάθε στόχου. Το μυαλό αντικαταστάθηκε από ένα υπερπλήρες υποκατάστατό του, που εκπληρώνει με επιτυχία – τουλάχιστον προς στιγμή – τα καθήκοντά του. Οι φίλοι είναι κατά κύριο λόγο εικονικοί. Οι απαιτήσεις σαφώς μεγαλύτερες, οι λύσεις όμως περισσότερες. Οι αποστάσεις εκμηδενίστηκαν, το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων – κι όχι κατ’ ανάγκη γενεών – διευρύνθηκε.

Διαφορετικές, λοιπόν, εποχές, διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικές ανάγκες. Μέσα σ’ αυτό το φάσμα της ανομοιομορφίας καλούνται οι εκπρόσωποι αυτών των διαφορετικών γενεών να προσπελάσουν τυχόν διαφορές που τους χωρίζουν και να πορευθούν από κοινού. Γιατί μπορεί να τους χωρίζουν πολλά, αλλά τους ενώνει κάτι πολύ δυνατό, το κοινό μέλλον…