«380 λέξεις για την αυτοκαταστρεφόμενη δημοκρατία» του Βασίλη Συμεωνίδη380 λέξεις για την αυτοκαταστρεφόμενη δημοκρατία

Γράφει ο Βασίλης Συμεωνίδης

Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία.

Ισοκράτης, 436-338 π.Χ., Αθηναίος ρήτορας

Πολύ συζήτηση προκαλεί συχνά-πυκνά η παραπάνω φράση. Κάποιες φορές μπλέκομαι στην κουβέντα για δυο λόγους:

1. Είναι απαράδεκτη η «παραχάραξη» που γίνεται. Ο Ισοκράτης δεν έγραψε ποτέ κάτι τέτοιο (το αποδεικνύει τεκμηριωμένα ο Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του). Η επίκληση της κλασικής ελληνικής αρχαιότητας δίνει κύρος στη φράση και εμποδίζει την κριτική στάση. Όπως θα φανεί στη συνέχεια, η παραχαραγμένη φράση δεν αντέχει στην απλή κριτική καθώς προκαλεί ενδιαφέροντα ερωτήματα.

2. Δεύτερος λόγος είναι ότι θεωρώ απαράδεκτο το περιεχόμενο της παραπάνω φράσης. Αν δεν είχε την παραχάραξη που το αποδίδει στον Ισοκράτη, τα πράγματα θα γινόταν καθαρά. Προσπερνώ τα «διότι», το «κατεχράσθη» και τα άστοχα «ως» για να μην μπλέξουμε σε γλωσσολογικά μονοπάτια· (αν και το ύφος τους σαφώς παραπέμπει κάπου).

Σχετικά με το περιεχόμενο, η προσεκτική ανάγνωση οδηγεί σε ερωτήματα:

α) Τι είναι η Δημοκρατία και «αυτοκαταστρέφεται»; Ένα πολίτευμα υπάρχει από μόνο του;

β) Μήπως κάποιοι την καταστρέφουν; Γιατί δεν κατονομάζονται;

γ) Αντίθετα κατονομάζονται οι πολίτες. Δηλαδή οι πολίτες είναι υπεύθυνοι για την «αυτοκαταστροφή» της δημοκρατίας; Προκύπτουν τα υποερωτήματα:

i ποια είναι η αυθάδεια των πολιτών;

ii ποια είναι η παρανομία των πολιτών;

iii ποια είναι η αναίδεια του λόγου των πολιτών;

iv ποια είναι η αναρχία των πολιτών;

3. Αν δεν απαντηθούν τα προηγούμενα, τότε ποιες λύσεις έχουμε; Πώς θα σώσουμε τη Δημοκρατία από την «αυτοκαταστροφή»; Προφανώς οι πολίτες θα πρέπει να μάθουν «άλλα» πράγματα

Προκύπτουν οι παρακάτω απαντήσεις (αν και οι συνειρμοί των φράσεων θυμίζουν άλλους συνειρμούς… σωτήρων του έθνους):

i οι πολίτες δεν πρέπει να αυθαδιάζουν.

ii οι πολίτες δεν πρέπει να παρανομούν.

iii οι πολίτες δεν πρέπει να μιλούν με αναίδεια.

iv οι πολίτες δεν πρέπει να… (συγνώμη, δε μπορώ να βγάλω νόημα από την αρχική φράση του κατά παραχάραξη ισοκράτειο αποφθέγματος)

Δηλαδή: θα πρέπει να περισταλούν:

η κριτική προς το πολιτικό σύστημα και τους φορείς που το διαχειρίζονται·

ο παράνομος αποκλεισμός δρόμων με πορείες·

η παράνομη ρύπανση του περιβάλλοντος με πανό κλπ·

ο διάλογος και η συζήτηση που αμφισβητούν την ανωτερότητα όσων αποφασίζουν.

Ίσως και να ανασταλούν κάποια άρθρα του Συντάγματος…

__________________________________________

Ευχαριστώ για την προσεκτική ανάγνωση. Είναι σαφές ότι η παραπάνω κριτική αφορά την φράση που αποδίδεται παραχαραγμένα στον Ισοκράτη. Δεν αφορά ούτε τον Ισοκράτη, ούτε άλλα πρόσωπα.

 

Τα άρθρα του κ. Βασίλη Συμεωνίδη διατίθενται, πλην ειδικής αναφοράς, με άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού-ιστοχώρου δημοσίευσης-άδειας διανομής, παροχή ενεργού συνδέσμου στο αρχικό άρθρο, μη εμπορική χρήση, όχι παράγωγα έργα). Δείτε περισσότερα άρθρα του κ. Βασίλη Συμεωνίδη στη στήλη μας «Με λίγες λέξεις» του Βασίλη Συμεωνίδη.

 

Ο Βασίλης Συμεωνίδης

Ζει στη Δράμα και δουλεύει στη δημόσια μέση εκπαίδευση. Συχνάζει συστηματικά στο προσωπικό σάιτ simeonidis.mysch.gr όπου και κοινοποιεί το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιεί στη διδασκαλία. Βέβαια τριγυρνά κουβεντιάζοντας και σε άλλα μονοπάτια του Ίντερνετ.