«Η φορολογία και οι δημόσιες δαπάνες: Γ’ μέρος» του Γρηγόρη Σκάθαρου«Η φορολογία και οι δημόσιες δαπάνες: Γ’μέρος»

Γράφει ο Γρηγόρης Σκάθαρος

Γιατί ο δημόσιος τομέας εμπλέκεται άμεσα στην παροχή υπηρεσιών άμυνας, εκπαίδευσης και υγείας ; Τι ποσοστό των υπηρεσιών αυτών θα πρέπει να παρέχεται από τον δημόσιο τομέα; Θα ήταν λογικό τέτοιου είδους υπηρεσίες  να παρέχονται από τον ιδιωτικό τομέα όπως συμβαίνει με τα κουρεία και την παραγωγή αυτοκινήτων:

Το μεγαλύτερο μέρος των δημοσίων δαπανών χρηματοδοτείται από την φορολογία. Οι πιο σημαντικοί φόροι είναι ο φόροι εισοδήματος και οι φόροι κατανάλωσης, όπως ο φόρος προστιθέμενης αξίας ( ΦΠΑ ). Αφού, όπως αναφέραμε, οι συντάξεις που πληρώνει το δημόσιο περιλαμβάνονται στις δαπάνες ως μεταβιβαστικές πληρωμές, οι συνταξιοδοτικές εισφορές θα πρέπει να περιλαμβάνονται στα έσοδα. Στον Ελλαδικό χώρο κατά την τελευταία τριακονταετία ολόκληροι παραγωγικοί τομείς και τάξεις συνεισέφεραν ελάχιστα στα συνταξιοδοτικά έσοδα και πήραν δυσανάλογα μεγάλες μεταβιβαστικές πληρωμές. Δυστυχώς, στην χώρα μας τα φαινόμενα μαύρης και ανασφάλιστης εργασίας είναι πολύ συνηθισμένα, πολλές δε φορές με την ανοχή ,αν όχι, με την προτροπή του επίσημου κράτους. Φαινόμενο μοναδικό στα Ευρωπαϊκά χρονικά η αποκάλυψη ότι ο ίδιος ο φορέας που είναι επιφορτισμένος με τον έλεγχο της ανασφάλιστης εργασίας ( ΙΚΑ ) απασχολούσε ανασφάλιστους εργαζόμενους ( καθαρίστριες).

Τα αγαθά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τα ιδιωτικά αγαθά και τα δημόσια. Τα ιδιωτικά αγαθά αν καταναλωθούν από κάποιον, δεν μπορούν να καταναλωθούν από κανέναν άλλο. Αγαθά όπως το γιαούρτι είναι ιδιωτικά. Αν το φάτε, δεν μπορεί να καταναλωθεί από κανέναν άλλο και, για κάθε δεδομένη ποσότητα γιαουρτιού, η δική σας κατανάλωση μειώνει τη διαθέσιμη προς κατανάλωση ποσότητα γιαουρτιών. Αντίθετα, τα δημόσια αγαθά μπορούν να καταναλωθούν από όλους χωρίς να μειωθεί η διαθέσιμη ποσότητα. Αγαθά όπως η θάλασσα, ο αέρας, οι υπηρεσίες άμυνας είναι δημόσια. Στα δημόσια αγαθά είναι αδύνατο να αποκλείσουμε κάποιους από την κατανάλωση τους παρά μόνο με απαγορευτικό κόστος. Αυτό βέβαια σε κάποιες περιπτώσεις – όπως στην εθνική άμυνα – είναι αδύνατο να γίνει. Όλα τα άτομα ωφελούνται από αυτές τις υπηρεσίες είτε πληρώνουν για αυτές είτε όχι, είτε τις θεωρούν απαραίτητες είτε όχι.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σταματήσουμε λίγο και να αναλογισθούμε αν σε μια κοινωνία που η υπηρεσίες άμυνας θα ήταν ιδιωτικές τα άτομα που την απαρτίζουν θα ήταν διατεθειμένα να συμβάλουν σε αυτές πληρώνοντας. Τα δημόσια αγαθά είναι ιδιαίτερα εκτιθεμένα στο πρόβλημα του ελεύθερου χρήστη, αφού καθένας μπορεί να έχει την ίδια ποσότητα υπηρεσιών εθνικής άμυνας ανεξάρτητα του αν πληρώνει ή όχι. Σε μια ιδιωτική αγορά όλοι θα υιοθετούσαν μια παρόμοια στάση, δεν θα πλήρωναν για υπηρεσίες άμυνας, ακόμη και αν το ήθελαν, προσδοκώντας ότι η υπόλοιπη κοινωνία θα πληρώσει για αυτές και έτσι θα επωφεληθούν ανέξοδα. Αν κάποιος αγοράσει υπηρεσίες άμυνας, όλοι οι άλλοι έχουν το ίδιο όφελος, άρα οι ιδιωτικές αγορές δεν θα παράγουν την κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

Όλοι θέλουμε να έχουμε ασφαλέστερους δρόμους, καλύτερα νοσοκομεία, μηχανοργάνωση αν δεν μας υποχρεώνουν να συμβάλλουμε στο κόστος. Στην πραγματικότητα, οι δημοκρατίες προσπαθούν να επιλύσουν το πρόβλημα αυτό μέσω των εκλογών. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο στον μέσο αναγνώστη τα διάφορα κόμματα προσφέρουν διαφορετικές ποσότητες δημοσίων αγαθών μαζί με τις προτάσεις τους για την εξασφάλιση των αναγκαίων χρημάτων μέσω της φορολογίας. Αν, και κατά πόσο, οι ψηφοφόροι αντιλαμβάνονται τα παραπάνω, παραμένει άγνωστο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα χρήματα που απαιτούνται για να πραγματοποιηθούν οι διάφορες δημόσιες δαπάνες δεν πρόκειται να βρεθούν με κάποιο μαγικό τρόπο.

Δείτε επίσης: «Η φορολογία και οι δημόσιες δαπάνες Α’μέρος, Β’Μέρος»

 

Τα άρθρα του κ. Γρηγόρη Σκάθαρου διατίθενται, πλην ειδικής αναφοράς, με άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού-ιστοχώρου δημοσίευσης-άδειας διανομής, παροχή ενεργού συνδέσμου στο αρχικό άρθρο, μη εμπορική χρήση, όχι παράγωγα έργα). Δείτε περισσότερα άρθρα του κ. Γρηγόρη Σκάθαρου στη στήλη μας: «Μαθήματα Οικονομίας…» του Γρηγόρη Σκάθαρου.

 

Ο Γρηγόρης Σκάθαρος

Είναι Οικονομολόγος, απόφοιτος του τμήματος Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.